11704

11704

ارائه مدل شبكه لجستيك معكوس در شرايط عدم قطعيت

كارشناسي ارشد

صنايع - صنايع

اسفند ماه 1390

اسفند ماه 1390

شادروان دكتر ميربهادر قلي آريانژاد

دكتر مهدي حيدري

چكيده در فضاي رقابتي كنوني، زنجيره تامين كارا و اثربخش يك مزيت رقابتي پايدار براي شركت¬ها محسوب مي¬شود كه مي¬تواند بقاي شركت¬ها و صادرات پايدار كشورها در بازار را تضمين كند. توزيع محصولات از نقطه توليد به نقطه مصرف يكي از قسمت¬هاي مهم توليد به¬شمار مي¬رود. در اين ميان نگراني¬ها نسبت به عوامل زيست¬محيطي و اجتماعي موجب توجه ويژه سازمان¬ها به لجستيك معكوس جهت استفاده مجدد از كالاهاي مصرف شده است. از ديگر سو منافع اقتصادي حاصل از استفاده مجدد از كالاهاي مصرف¬شده نيز موجب استقبال شركت¬ها از ايجاد و مديريت شبكه¬هاي لجستيك معكوس گشته است. شبكه¬هاي لجستيك معكوس به دليل ارزش بالقوه محصولات استفاده شده، يكي از مهمترين زمينه¬هاي تحقيقي شناخته مي¬شود. در اين تحقيق به ارائه مدل برنامه¬ريزي خطي تركيبي متغيرهاي صفر و يك و پيوسته براي شبكه¬هاي لجستيك معكوس و با هدف توليد مجدد محصولات مصرفي پرداخته شده است. مدل مفروض شامل سه سطح مراكز جمع¬آوري اوليه، جمع¬آوري مركزي و خطوط توليد مجدد مي-باشد و تقاضاي جمعي از مشتريان بازار دست¬دوم را با توليد محصولات بازگشتي از سوي مشتريان ارضا مي¬نمايد. مدل ارائه شده سعي در كمك به اتخاذ تصميمات استراتژيك و تاكتيكال شبكه¬هاي لجستيك معكوس از سوي مديران ارشد و مياني سازمان مي¬نمايد. به دليل وجود سطوح استراتژيك در مدل مطروحه، نمي¬توان از تغيير و نوسان پارامترهاي مدل در افق زماني استراتژيك چشم¬پوشي نمود. لذا در اين تحقيق با كمك رويكرد بهينه¬سازي استوار، عدم قطعيت در مدل در برخي از پارامترهاي حساس مسئله لحاظ شده است. نتايج حاصل از تحقيق نشان مي¬دهد كه مدل شبكه معكوس توليد مجدد ارائه شده با رويكرد عدم قطعيت بهينه¬سازي استوار نسبت به تغييرات و نوسانات پارامترها بهينگي و شدني بودن خود را حفظ نموده و ميزان پراكندگي و نوسانات جواب¬هاي مدل بهينه¬سازي استوار تحت واقعي‌سازي‌هاي تصادفي در پارامترهاي غيرقطعي در مقايسه با مدل قطعي به¬طور قابل ملاحظه-اي كم مي¬باشد. همچنين مدل بهينه¬سازي استوار با احتساب هزينه جريمه¬اي تحت عنوان هزينه استواري، شدني بودن مدل را در تمامي حالات و خصوصاً در بدترين شرايط تضمين نموده است. اين مقدار هزينه در مقايسه با هزينه¬هاي جبران¬ناپذير كمي و كيفي مانند از دست دادن فضاي بازار و مشتريان، نارضايتي مشتريان و ... بسيار ناچيز تلقي مي¬گردد. در ادامه در راستاي حل مدل در شرايط واقعي و در سايزهاي بزرگ و با توجه به پيچيدگي مسئله به ارائه روش حل متاهيوريستيك آنيل شبيه¬سازي شده با رويكرد كدگشايي و كدگذاري اولويت محور براي مدل قطعي و غير قطعي پرداخته و مدل در مقياس¬هاي بسيار بزرگ و نزديك به واقعيت حل شده است. نتايج حاصل از مقايسه مجموعه جواب¬هاي روش متاهيوريستيك SA در مقايسه با ميزان بهينه تابع هدف، كيفيت روش حل ارائه شده را با درصد خطاي بسيار ناچيز و جوابي بسيار نزديك به بهينه در زمان بسيار كمي نسبت به روش حل دقيق نمايان مي¬سازد. واژه‌هاي كليدي: شبكه¬هاي لجستيك معكوس، توليد مجدد، عدم¬قطعيت، رويكرد بهينه¬سازي استوار، آنيل شبيه‌سازي شده، روش اولويت محور