11773

11773

تحليل ديناميكي پارامترهاي موثر در مطلوبيت كريدورهاي ريلي عبوري از خاك ج.ا.ايران

كارشناسي ارشد

راه آهن -حمل و نقل ريلي

خرداد 1392

خرداد 1392

دكتر حميد رضا احـدي

چكيده قلمرو ايران همواره يكي از مسيرهاي مهم مبادله كالا و تجارت بين‌المللي بوده و در اين زمينه از قدمتي سه هزار ساله برخوردار است. سوابق تاريخي نشان مي‌دهد كه راه ابريشم در سده‌هاي قبل از ميلاد، علاوه بر آنكه يكي از قديمي‌ترين مسيرهاي مبادله كالاهاي تجاري بين شرق و غرب بوده، نقش مهمي در تبادل دانش و فرهنگ بين تمدن‌هاي شرق و غرب داشته است. درحال حاضر بخش عمده اي از ترانزيت عبوري از خاك ج.ا. ايران به وسيله حمل و نقل جاده‌اي صورت مي‌گيرد و اين وضعيت با سياست‌هاي كلان كشور در حوزه حمل و نقل تناسب ندارد و نشان دهنده مطلوبيت ضعيف حمل و نقل ريلي در مقايسه با حمل و نقل جاده اي است. در اين تحقيق مهم ترين پارامترهاي تأثيرگذار بر مطلوبيت ترانزيت ريلي بار با استفاده از ديدگاه پويايي سيستم مورد بررسي قرار گرفته و بر همين اساس تابع مطلوبيت كريدورهاي ترانزيت ريلي ارائه شده است. در همين رابطه ابتدا با بررسي آمارهاي ترانزيت ، تصويري از وضعيت فعلي ترانزيت ريلي در كشور ارائه مي‌گردد. در ادامه مهمترين پارامترهاي موثر در مطلوبيت ترانزيت ريلي شناسايي شدند، اين پارامترها عبارتند از : زمان ترانزيت، هزينه حمل و نقل ريلي، هزينه حمل و نقل جاده اي، قابليت اطمينان سيستم حمل و نقل ريلي و ايمني سير در حمل و نقل ريلي. در ادامه مدل ديناميكي براي تعيين مطلوبيت كريدورهاي ريلي ايران ارائه شده و با استفاده از نرم افزار Vensim PLE v 5.10، پياده سازي مي‌گردد. براي اجراي مدل از اطلاعات محور ترانزيتي سرخس – بندر عباس به عنوان مهم‌ترين مسير ترانزيت ريلي كشور استفاده شده است. پس از اعتبار سنجي و برآورد مطلوبيت ترانزيت ريلي در مسير مورد نظر ، تقاضاي ترانزيت ريلي تا سال 1404 در اين مسير پيش بيني شده است. در پايان نيز سناريوهايي براي افزايش مطلوبيت مسير ريلي مورد مطالعه پيشنهاد شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه با افزايش سرعت، كاهش زمان توقف قطارهاي ترانزيتي و كاهش حق دسترسي به شبكه ريلي، مطلوبيت مسير و متناسب با آن ميزان تقاضاي ترانزيت ريلي به صورت قابل توجهي افزايش مي يابد. واژه‌هاي كليدي: مطلوبيت، ترانزيت، كريدور ريلي، سرخس – بندر عباس، پويايي‌هاي سيستم