12074

12074

متدولوژي مساله اصلاح شبكه اتوبوسراني شهري به كمك روش برنامه¬ريزي تركيباتيكمك روش برنامه¬ريزي تركيباتي

كارشناسي ارشد

عمران گرايش برنامه‌ريزي حمل‌ونقل

خرداد 1392

خرداد 1392

دكتر شهريار افندي‌زاده

دكتر محمود احمدي‌نژاد

چكيده برنامه‌ريزي در سيستم حمل‌ونقل همگاني و به طور خاص در سيستم اتوبوس‌راني فرآيندي است كه از مراحل مختلف و در عين حال پي‌درپي تشكيل شده است. طراحي شبكه خطوط اتوبوس‌راني، اولين مرحله از اين فرآيند محسوب مي‌شود كه به دليل تاثيرگذاري بر ساير مراحل از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. غالب روش¬هاي طراحي شبكه كه تاكنون ارائه شده¬اند، بدون توجه به وضع شبكه موجود به طراحي مجدد كل شبكه مي¬پردازند. اين در حالي است كه به جاي طراحي مجدد و ابتدا به ساكن شبكه كه هزينه¬هاي اجتماعي به مراتب بيشتري را به دنبال دارد، مي‌توان به اصلاح شبكه موجود پرداخت. در اين پژوهش نقص بسياري از روش¬هاي طراحي شبكه كه همان عدم توجه به شبكه موجود مي¬باشد، بر طرف مي¬گردد كه خود روشي جديد در طراحي شبكه اتوبوس¬راني به شمار مي¬آيد. بر اين اساس، در ابتدا با معرفي شاخص هم‌پوشاني، ميزان تغيير مسير سفر در زوج مبدا- مقصدهاي مختلف اندازه گرفته مي‌شود تا بتوان بهبود عملكرد شبكه را با كمترين تغيير (اصلاح) در شبكه انجام داد. علاوه بر اين شاخص، سه شاخص ديگر كه تغييرات زمان سفر، پوشش تقاضا و تعداد ناوگان را نسبت به شبكه پايه اندازه مي‌گيرند، تعريف مي‌شوند. هر يك از اين شاخص‌ها، در توابع هدف جداگانه‌اي به كار مي‌روند و از آنجا كه در برخي هدف بيشينه‌سازي و در برخي ديگر كمينه‌سازي مي‌باشد، به كمك برنامه‌ريزي آرماني همگي در قالب يك تابع بيان مي‌شوند؛ به گونه‌اي كه در آن، هدف، كمينه‌سازي مجموع اختلاف‌ هر يك از توابع هدف از مقدار آرماني لحاظ شده براي آنها، مي‌باشد. در ادامه نيز به كمك الگوريتم ژنتيك به حل مساله مذكور پرداخته مي‌شود. در انتها نيز به منظور ارزيابي، مدل پيشنهادي بر روي دو شبكه مندل و كاشان پياده‌سازي مي‌گردد كه در آنها از روش‌ باج – مهمسني به منظور توليد شبكه پايه استفاده مي‌شود. مطابق نتايج حاصل از اين ارزيابي، مدل پيشنهادي توانست ضمن حفظ شباهت قابل ملاحظه‌اي بين شبكه موجود و شبكه‌ جديد، عملكرد هر دو شبكه مندل و كاشان (به ويژه شبكه كاشان) را از لحاظ زمان سفر، پوشش تقاضا و تعداد ناوگان مورد نياز، بهبود بخشد. واژه‌هاي كليدي: طراحي شبكه اتوبوس‌راني، الگوريتم ژنتيك، برنامه‌ريزي آرماني