12745

12745

ارائه مدلي جهت تعيين ظرفيت نواحي تغييرخط در بزرگراه

كارشناسي ارشد

عمران - برنامه‌ريزي حمل و نقل

بهمن ماه 1392

بهمن ماه 1392

دكتر افشين شريعت مهيمني - دكتر محمود احمدي نژاد

چكيده نزديك به نيمي از تمامي تراكم‌هاي ترافيكي به صورت روزانه و در زمان‌ها و مكان‌هاي يكسان و ثابت در سيستم شبكه بزرگراه‌هاي شهري از جمله نواحي تغيير خط رخ مي‌دهد. طراحي و ارزيابي كارايي تسهيلات حمل و نقلي مي‌تواند بر اساس مقايسه حجم با ظرفيت صورت پذيرد. درك روشن از مفهوم ظرفيت و سطح سرويس در برنامه‌ريزي، طراحي و عملكرد سيستم شبكه بزرگراهي، بسيار ضروري و حائز اهميت است. برآورد ميزان عرضه ارائه شده توسط يك بخش از بزرگراه براي يك سطح سرويس ثابت و مورد قبول، به عوامل مختلفي از جمله شرايط هندسي، مشخصات جريان ترافيك، ويژگي‌هاي رفتاري رانندگان، شرايط آب و هوايي، تركيب ترافيك عبوري و غيره وابسته است. در اين پژوهش مدلي مبتني بر داده‏هاي تجربي حاصل از كار ميداني و رگرسيون‌گيري غيرخطي ايجاد گشته است. اين مدل براي تعيين ظرفيت در نواحي تغييرخط بزرگراه‏هاي درون شهري منطبق با شرايط و مشخصات ترافيكي كشورمان ارائه شده است. اين سبب شناسايي دقيق‌تر عوامل ايجاد تراكم مي‌شود. به تبع آن تصميم‌گيري صحيح‌تر نسبت به ارائه راهكارهاي مختلف براي رفع مشكل را براي مديران و تصميم‌گيران فراهم مي‌كند. ظرفيت مورد انتظار از يك ناحيه تغييرخط به عنوان متغير وابسته در مدلسازي مدنظر قرار گرفته است. مقدار آن با ترسيم دياگرام‌هاي اساسي جريان و حداكثر مقدار عبوردهي ناحيه تعيين مي‌گردد. متغيرهاي مؤثر بر ظرفيت نواحي تغييرخط با توجه به مطالعات پيشين و تحقيقات صورت گرفته شامل نسبت حجم تداخلي، عرض و طول ناحيه تغييرخط مي‌باشند. نتايج حاكي از آن است كه ظرفيت اين نواحي بيشتر وابسته به مشخصات هندسي ناحيه بوده و تأثير ويژگي‌هاي ترافيكي بسيار پايين مي‌باشد. همچنين ظرفيت محاسبه شده براي نواحي تغييرخط بزرگراهي مورد مطالعه بيشتر از مقادير پيشنهادي آيين‌نامه ظرفيت راه امريكا مي‌باشد. بنابراين بهره‌گيري از ظرفيت حقيقي در طراحي و ارزيابي نواحي تغييرخط از هدر رفتن منابع جلوگيري نموده و باعث ايجاد كارايي و پويايي در شبكه بزرگراهي مي‌گردد. واژه‌هاي كليدي: نواحي تغييرخط، ظرفيت، مدلسازي، رگرسيون غيرخطي.