12768

12768

ارائه الگويي براي پيش¬بيني روند تغييرات كاربري زمين شهري بر اساس روند تغييرپذيري آن‌ها

كارشناسي ارشد

معماري و شهرسازي - برنامه ريزي شهري

اسفند 1392

اسفند 1392

دكتر اسماعيل شيعه

دكتر رضا خيرالدين

چكيده ايجاد چهارچوبي براي درك تغييرات سريع كاربري زمين در شهر و عوامل آن در گذشته، براي تدوين الگوي پيش¬بيني احتمال تغييرات كاربري زمين در آينده، براي مديريت كارآمد اين تغييرات و دستيابي به توسعه پايدار، اهميت بسياري دارد. چرا كه با مديريت صحيح تغييرات كاربري زمين، مي¬توان گسترش شهري را به گونه¬اي هدايت كرد تا علاوه بر تامين نيازهاي ساكنان شهر، منابع طبيعي منطقه و شهر حفظ شوند. ضعف در مديريت شهري و عدم آگاهي از آينده شهري، مي¬تواند به تهديدي براي تغيير كاربري اراضي كشاورزي و از بين رفتن آن‌ها منجر شود. يكي از ابزارهايي تقويت مديريت شهري كاربرد ابزارهاي الگوسازي به منظور پيش‌بيني، تحليل و برنامه‌ريزي براي آينده شهر است. در واقع، آگاهي از نحوه تغييرات كاربري زمين و رشد شهر و هدايت آن به سمت مورد نظر امكان تبديل امكانات بالقوه به بالفعل را فراهم مي‌سازد. در پژوهش حاضر براي درك چگونگي اين تغييرات، شناسايي قانونمندي¬هاي اصلي حاكم بر آن-ها و پيش¬بيني نتايج اين تغييرات احتمالي در شهر فريدونكنار، پس از ارائه مفاهيم پايه¬اي و تعاريف با مطالعه¬ي ادبيات نظري و تجربيات جهاني مرتبط با تغييرات كاربري زمين شامل عوامل، نظريه¬ها و الگوهاي تغييرات كاربري زمين، از تركيب الگوي سلول¬هاي خودكار به همراه تحليل‌هاي رستري در محيط GIS استفاده شده است. تغييرات كاربري¬هاي كلان منتخب شامل مسكوني، كار و فعاليت، خدمات، فضاهاي باز و غير شهري و شبكه دسترسي، در چهارچوب مفهوم سلول¬هاي خودكار و در واحدهاي سلول¬هاي 5 متر مربعي در سال¬هاي 1380، 1385 و 1390 در محدوده،¬ مورد بررسي قرار گرفته¬اند. سپس به شبيه¬سازي روند در چهار دوره پنج ساله تا سال 1410 پرداخته شده است. يافته¬هاي پژوهش نشان مي¬دهد كه به تدريج از تمايل به رشد در درون بافت شهري كاسته شده و بيشتر گسترش¬هاي آتي به سمت حاشيه¬هاي جنوبي شهر پيش¬ مي¬روند و در دوره آخر شبيه‌سازي سال 1410، تقريباً رشد دروني شهر متوقف‌شده و تماماً گسترش به سمت جنوبي شهر متمايل شده و اراضي كشاورزي و باغي را تحت تأثير خود قرار مي¬دهد و اراضي باز و غيرشهري در دوره 20 ساله پيش¬بيني شده، با كاهش حدود 26 درصدي مواجه خواهند شد. بنابراين نياز است تا برنامه¬هايي به منظور برخورد با رشد شهري تا سال 1410 ارائه گردد. برنامه-هاي راهبردي ارائه شده در واقع به عنوان يك بسته كلان پيشنهادي مي¬توانند رويكردهاي مختلفي را در ارتباط با رشد شهر به تصميم سازان و تصميم گيران ارائه دهند، اين برنامه¬ها در قالب موضوعاتي چون حفظ محدوده وضع موجود شهر، كنترل رشد شهر و هدايت رشد شهر در نظر گرفته شده¬اند كه مي¬توانند به عنوان يك سند فرادست براي طرح‌هاي توسعه شهر فريدون‌كنار عمل نمايد تا راهنمايي براي رشد پايدار شهر در درازمدت به حساب آيند. واژگان كليدي: تغيير كاربري زمين، سلول¬هاي خودكار، تحليل رستري، شهر فريدن¬كنار