14159

14159

طراحي مسكن انعطاف‌پذير با رويكرد ساماندهي فضاي چندعملكردي

كارشناسي ارشد

مسكن

اسفندماه 1393

اسفندماه 1393

دكتر هاشم هاشم‌نژاد

معماري و شهرسازي

چكيده مسكن يكي از نيازهاي اساسي و اوليه انسان است و از جنبه‌هاي گوناگون بر زندگي انسان تأثير مي‌گذارد. مسكن نامناسب اثرات نامطلوبي بر سلامتي جسمي و رواني و همچنين روابط اجتماعي انسان دارد. بنابراين در اختيار داشتن مسكن مناسب براي همه‌ي خانواده‌ها و همه‌ي اقشار جامعه ضروري است. در حالي كه امروزه، وجود مسائل مختلف، تهيه مسكن مناسب را براي مردم و به خصوص اقشار كم‌درآمد جامعه مشكل كرده و محدوديت‌هاي اقتصادي موجب كوچك شدن واحدهاي مسكوني گرديده است.به كارگيري ايده‌ها و تدابير معماري انعطاف‌پذير و طراحي فضاها به صورت چندعملكردي راه‌حل مناسبي براي طراحي مسكن مناسب در مساحت محدود است. در اين پژوهش، روش تحليلي-تاريخي به كار گرفته شده است. به اين ترتيب كه در ابتدا به بررسي تعاريف، اهداف و رويكردهاي ارائه شده توسط نظريه‌پردازان و معماران مختلف در باب انعطاف‌پذيري، پرداخته شده است. سپس راهبردهاي مختلف انعطاف‌پذيري كه از دهه‌ي 1920 ميلادي توسط معماران مختلف به كار گرفته شده‌اند، به صورت متوالي بررسي و جمع‌بندي گرديده و معايب، مزايا، ميزان عملي بودن و تناسب اين راهبردها با هدف پژوهش مشخص شده است. در نهايت با مقايسه و رتبه‌بندي راهبردها و تجزيه و تحليل ويژگي‌هاي نمونه‌ها و تجارب موفق، اصول و راهبردهاي عملي، براي طراحي مسكن انعطاف‌پذير با رويكرد ساماندهي فضاهاي چندعملكردي، استخراج شده است. تجزيه و تحليل و بررسي تجارب مختلف در طول يك دوره‌ي تاريخي 87 ساله نشان داد از ميان رويكردهاي انعطاف پذيري، رويكردهاي تطبيق‌پذيري و تنوع‌پذيري با هدف اين پژوهش يعني طراحي مسكن مناسب در مساحت محدود بيش‌ترين تناسب را دارند و راهبردهاي اين دو رويكرد پتانسيل چندعملكردي بودن فضاها را افزايش مي‌دهد و امكان ادغام مناسب عملكردهاي مشابه را در يك فضا فراهم مي‌نمايد. از جمله‌ي اين راهبردها مي‌توان به طراحي هندسه‌ي پلان با قابليت تقسيم‌بندي و دارا بودن نقاط تمركز (مانند فرم‌هاي L شكل و دندانه‌دار)، طراحي ابعاد فضا متناسب با عملكردهاي مختلف پيش‌بيني شده براي فضا و استفاده از مبلمان چندعملكردي اشاره نمود. واژه‌هاي كليدي:مسكن، اقشار كم درآمد، مساحت محدود، انعطاف‌پذيري