14643

14643

چالش جامعه شناختي هنر در تعيين معماري مسكن مطلوب(بررسي رويكردهاي نخبه گرا"مهندسي ساز"، عامه پسند"بسازو بفروشي" وتلفيق اين دو)

كارشناسي ارشد

معماري - مسكن

تير 1394

تير 1394

دكتر سيد عباس يزدانفر

دكتر سيد باقر حسيني

چكيده در تحقيق پيش رو،بررسي معيارهاي مسكن مطلوب از زاويه ي نگاه جامعه شناسانه هنر و تقابل دوگانه معروف نخبه گرا و عامه پسند(كه در حوزه مسكوني از آن به مهندسي ساز و بساز و بفروشي ياد مي شود)در سه حوزه ي مجزا صورت گرفته كه اين حوزه ها عبارتند از:جامعه شناسي هنر،تقابل هاي سنتي:فاخر/نازل و مسكن. برآيند مطالعات صورت گرفته در بخش جامعه شناسي هنر مؤيد اين نكته است كه پژوهش درباره ي هنر و از جمله معماري،نمي تواند نسبت به بستر جامعه شناسانه آن بي تفاوت باشد.هرچند در سده هاي گذشته ،مكاتب فكري مواضع متفاوت و متناقضي در باب جامعه شناسي هنر اتخاذ كرده اند،اما رويه ميانه رو متفكران امروز از اجتناب از برخوردهاي افراطي و تفريطي سخن ميگويد ؛به اين صورت كه نه اقبال مردمي از اثرهنري را ملاك موفقيت اثر ميداند و نه به هنر به عنوان وسيله اي در جهت تأييد وسوسه هاي خودشيفتگانه هنرمند مينگرد،بلكه به اهميتي كه هنر براي انديشه انساني و فرهنگ همه ي انسانها قائل است مي انديشد.در ادامه و در بحث بخش تقابل هاي سنتي،به شرح تعاريف موجود در رابطه با هنر عامه پسند و هنر نخبه گرا و تبارشناسي آنها پرداخته شده است.تقابل دو گانه ي مذكور در سه ساحت متافيزيك،فرهنگ و هنرمورد كنكاش قرار گرفته و مواضع كلي چهارگانه راجع بدان مطرح شده است.نتيجه ي حاصل از اين بخش نيز حكايت از آن دارد كه حتي اگر "فاخر" و "عامه پسند" به عنوان صفاتي در بيان تفاوت كيفيت آثار مدنظر باشند،ما نبايد دسته بندي هنر فاخر/عامه پسند را با هنر خوب/بد مترادف بدانيم.ضمن اينكه به واسطه ي دنياي پست مدرن و پديده ي مصرف گرايي،مرزهاي مابين اين دو دسته كمرنگ تر شده و امروز شاهد ادغام فرهنگها و هنرها هستيم.نهايتاً در بخش مسكن،مسكن به مثابه ي يك مسأله در جامعه ي امروزي ،عوامل به وجود آورنده ي پديده بساز و بفروشي،معيارهاي مسكن مطلوب و معماري مسكوني ايران در گذشته و امروز و واكاوي موضوع از حيث نمونه هاي نخبه گرا و عامه پسند مورد بررسي قرار گرفته است.مطالعات اين حوزه نشان مي دهد كه پديده ي مسكن بساز و بفروشي در نتيجه ي سياست هاي اقتصادي غلط و فعاليت هاي سوداگرانه شكل گرفته و به افت سطح كيفي معماري مسكوني انجاميده است.پديده اي كه در معماري سنتي شاهد آن نيستيم. روش به كار گرفته شده در اين پژوهش،روش نمونه موردي و تحقيق كتابخانه اي و ميداني مي باشد.نتايج پژوهش حاضر نشان ميدهد با توجه به عوامل موجود در متن جامعه (همچون اقتصاد،سلايق و نياز عامه مردم و...) معيارهاي مسكن مطلوب ،معيارهايي تلفيقي از گونه هاي عامه پسند و نخبه گرا با گرايش بيشتر به نوع نخبه گرا مي باشد.هرچند سطح كيفي بسياري از آثار عامه پسند(بساز و بفروشي)نازل و غير قابل قبول است و بعلاوه هرچند ارتقاء ذائقه و سليقه مردمي از طريق ارائه آثار مسكوني نخبه گرا،رويه اي مثبت،سازنده و قابل دفاع مي باشد،اما با اين وجود نميتوان نسبت به نظرات مردمي و واقعيت هاي موجود تأثيرگذار در گرايش آنها به اين معيارها(از جمله عامل قدرتمند اقتصاد خانواده ها و در نتيجه دايره انتخاب محدودايجاد شده براي آنها)بي توجه بود.بنابراين به نظر مي رسد كم كردن فاصله ميان اين دو گونه ي ياد شده كه در دو سر طيف طراحي مسكوني قرار دارند ،پاسخ مناسب تري براي شرايط مسكوني و مسكن امروز باشد. واژه‌هاي كليدي: مسكن،معماري،معماري نخبه گرا،معماري عامه پسند،جامعه شناسي هنر