چكيده پايانه‎هاي كانتينري در بنادر دريايي، تقابلِ بين حمل و نقل دريايي و زميني كالاها در زنجيره‎ي جهاني حمل و نقل كالا را شكل مي‎دهند. برنامه‎ريزي عمليات جانب دريا، مهمترين بخش از برنامه‎ريزي استراتژيك و عملياتي پايانه‎هاي كانتينري را شامل مي‎شود.مهمترين مسئله در برنامه‌ريزي عمليات جانب دريا در بنادر كانتينري، مسئله‌ي تخصيص بهينه‌ي پهلوگاه‌هاي اسكله‌هاي كانتينري به كشتي‌ها مي‌باشد. برنامه‎ريزي صحيح پهلوگيري كشتي‎ها مي‎تواند تأثير چشم‎گيري در كاهش زمان حضور كشتي‎ها در بندر داشته و در نتيجه تعداد كانتينرهاي جابجا شده در واحد زمان و به واسطه آن گذردهي بندر را افزايش دهد. بدين ترتيب بندر مورد نظر مي‎تواند با افزايش جلب رضايت شركت‎هاي كشتيراني در رقابت با بنادر نزديك به خود، موفق‎تر عمل نموده و بهره‎وري و سوددهي بالاتري داشته باشد. هدف از اين تحقيق، تعيين مكان و زمان پهلوگيري كشتي‎ها به نحويست كه زمان حضور آنها در بندر به حداقل مقدار خود برسد. علاوه بر اين، ارائه روندي براي كاهش تغييرات به وجود آمده در برنامه از پيش تعيين شده در برابر تغيير شرايط، به عنوان هدف‎ ديگري از اين تحقيق مدنظر قرار گرفته است.همچنين جهت استفاده از مدل بهينه‎سازي در يك محيط واقعي، داده‎هاي عملياتي بندر شهيد رجايي به كار گرفته شده است.با توجه به اينكه حل مسئله مورد پژوهش از نوع دشوار مي‌باشد، از روش الگوريتم بهينه‌سازي انبوه ذرات جهت حل مسئله استفاده شده‌است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان دادند، ميانگين زمان صرف شده براي هر كانتينر در حالت تخصيص رخ داده با اعمال روند پيشنهادي، كاهش مي‌يابد و اين بدان معناست كه در مدت زمان ثابت مي‌توان بيش از مقدار كنوني جابجايي كانتينري داشت و اين امر بهره‌وري پايانه را به ميزان چشم‌گيري افزايش خواهد داد.بههنگامسازي برنامه اصلي با توجه به تغييرات زمان رسيدن كشتي‌ها درطول ماه فروردين، تغييرات مكاني ايجاد شده در برنامه اصلي را نسبت به حالت تخصيص دوباره 11.34 درصد كاهش داد. ميانگين زمان صرف شده براي هر كانتينر20 فوتي در حالت به‌هنگام‌سازي برنامه اصلي، 8 ثانيه كمترازآنچه در واقعيت رخ داده‌است. زمان اجراء نرم‌افزار در اين پروژه در حالت تخصيص در هفته اول 31 ثانيه و در حالت به هنگام‌سازي 57 ثانيه بوده است، كه با افزايش تعداد نمونه‌ها در هفته‌هاي بعد زمان اجراء نرم‌افزار با دامنه تقريبي 12 ثانيه افزايش مي‌يابد. واژه‌هاي كليدي:پايانه‎ كانتينري،تخصيص پهلوگاه، بهينه‌سازي انبوه ذرات، به‌هنگام‌سازي