15638

15638

كاربرد مفهوم ردپاي آب جهت كاهش نسبت استفاده از آب آبي به آب سبز در زير حوضه زرينه رود به عنوان اصلي ترين زيرحوضه تامين كننده آب درياچه اروميه

كارشناسي ارشد

مهندسي آب

بهار 1395

بهار 1395

دكتر عباس افشار - دكتر محمد رضا جلالي

عمران

چكيده بخش كشاورزي در ايران، بيشترين ميزان مصرف منابعآب سطحي وزيرزمينيرا به خود اختصاص داده است. همچنين، وقوع مشكلات زيست‌محيطي بسيار در اثر مصرف بيش از اندازه‌ي منابع آب سطحي و زيرزميني، توجه مسئولين ذي‌ربط نسبت به مديريت مصارف آب را به خود جلب كرده است. حوضهآبريزدرياچهاروميه، طيدودههاخيربهدليلعدممديريتصحيحمنابعآب،بامشكلاتبسياريازجملهكاهشسطحآبدرياچهاروميه روبروشدهاست. تامين حدود 40 درصد از تماميآب‌هايسطحيواردشدهبهدرياچهاروميه از زيرحوزه¬ زرينه-رود، نشان از اهميت بالاي اين ناحيه است.همچنين بخش كشاورزي بيش از 90 % مصارف آب اين منطقه را به خود تخصيص داده است.هدفازانجاماينمطالعه،بهبود استفاده از منابع آب غيرقابل¬كنترل جهت صرفه-جويي در منابع آب تجديدناپذير، به منظور رفع نياز آبي محصولات با توجيه اقتصادي مي¬باشد. جهت انجام اين مهم با ارائهالگوي¬كشت مناسب، سطح زيركشت گياهان زراعي اصلاح مي¬شود. اين اصلاح در راستايكمينه كردن آب مصرفي و بيشينه كردن درآمد حاصل از توليد آن‌ها است تا از اين روش، با بهبود وضعيت معيشت مردم منطقهو صرفه¬جويي در حجم آب مصرفي به احياي درياچه اروميه كمك شود. در اين تحقيق از شاخص¬¬ ردپاي آببه‌منظور ارزيابي وضعيت محصولات توليدي هر منطقه ازنظر آب مصرفي و سود كشاورزيپرداخته شده است. با استفاده از اين مفهوممنابع آب بهدو جزء آب¬آبي (منابع قابل¬كنترل) و آب¬سبز (منابع غيرقابل¬كنترل) تقسيم شده است. اجزاء ردپاي¬آبآبي و سبز براي تك‌تك محصولات در تمامي مناطق كشاورزي در حوزه¬ي آبريز زرينه¬رود، محاسبه‌شده است. درنهايت با استفاده از مدل شبيه-سازي-بهينه¬سازيساخته شده به ارائه الگوي كشت¬هاي بهينه به‌منظور كاهش نسبت مصرف منابع ردپاي-آب¬آبي به ردپاي¬آب¬سبز در بخش كشاورزي با توجيه اقتصادي پرداخته شده است.نتايج در سه حالت خشكسالي سال¬هاي كم¬آب، نرمال و پرآب و در سه ديدگاه صرفا آبي، اقتصادي و مشترك ارائه شده است . با توجه به نتايج اين تحقيق، كشت محصولاتي نظيرگندم و جو در ديدگاه ردپاي¬آب پيشنهاد مي-شود. در ديدگاه ¬اقتصادي محصولاتي نظير پياز، گوجه¬فرنگي¬ و خيار پيشنهاد مي¬شود. همچنين در ديدگاه مشترك ردپاي¬آب و اقتصادي،كشت بيشترگندم، پياز، گوجه¬فرنگي و خيار پيشنهاد و كشت كمترمحصولات جو، يونجه، چغندرقند، ذرت¬دانه¬اي و سيب¬زميني پيشنهاد مي‌شود. واژه‌هاي كليدي:ردپاي آب، ¬آب آبي، ¬آب سبز، الگوي كشت، درآمد اقتصادي، بهينه¬سازي