چكيده در اكتشاف و بهره‌برداري از ميدان‌هاي نفتي همواره بخش زيادي از نفت خام در مخازن محبوس مي‌شود كه با روش‌هاي رايج قابل برداشت نمي‌باشد. روش‌هاي رايج برداشت ثانويه مانند تزريق آب و گاز به افزايش بهره‌وري چاه كمك مي‌كنند، اما اين روش‌ها وابسته به محدوديت‌هاي اقتصادي و سيستماتيكي زيادي هستند. طي سال‌هاي اخير، ازدياد برداشت ميكروبي نفت (MEOR) به عنوان روشي ارزان‌قيمت و مؤثر در ازدياد برداشت نفت معرفي شده‌است. در اين تحقيق به بررسي و مقايسه ازدياد برداشت نفت ميكروبي با استفاده از باكتري سودوموناس آئروژينوزا بصورت درون‌جا و برون‌جا و ازدياد برداشت با استفاده از سورفكتانت‌هاي شيميايي (CTAB و SDS) در ستون‌هاي ماسه‌اي اشباع‌شده با نفت‌خام به عنوان محيط مدل پرداخته شده است. در ابتدا، توليد ميكروبي سورفكتانت با اصلاح محيط‌كشت نمكي از طريق تغيير غلظت‌هاي گلوكز، منيزيم و درصد تلقيح با استفاده از طراحي آزمايش يك فاكتور در يك زمان بهبود داده شد. نتايج نشان داد كه با افزايش غلظت‌هاي گلوكز از 20 به 50 گرم بر ليتر و سپس كاهش منيزيم از 5/0 به 05/0 گرم بر ليتر، توليد بيوسورفكتانت به 6/0±7/4 گرم بر ليتر مي¬رسد. بيوسورفكتانت استخراج‌ شده، كشش‌سطحي آب را از 72 به mN/m32 كاهش داد. نتايج سورفكتانت هاي شيميايي نشان داد كه CTAB و SDS به ترتيب با توانايي كاهش كشش‌سطحي آب به 55/33 و mN/m80/25، بطور متوسط موجب برداشت 8/12 و %2/31 از نفت‌خام مي¬شوند. در بررسي ميكروبي ازدياد برداشت نفت مشاهده شد كه محلول بيوسورفكتانت (روش برون‌جا) به طور متوسط قادر به برداشت %42 از نفت موجود در محل پس از برداشت ثانويه با استفاده از آب مي‌باشد، در حاليكه استفاده از محلول ميكروبي به صورت درون‌جا به علت عدم توانايي ميكروارگانيسم در رشد و توليد محصول در ستون اشباع شده از نفت، قادر به برداشت %3/33 از نفت موجود در ستون پس از سيلاب‌زني ثانويه مي‎باشد. نتايج اين تحقيق نشان مي-دهد كه باكتري سودوموناس آئروژينوزا توليد كننده بيوسورفكتانت، انتخاب مناسبي براي ازدياد برداشت نفت بصورت برون‌جا مي¬باشد. واژه‌هاي كليدي: ازدياد برداشت ميكروبي نفت، بيوسورفكتانت، كشش‌سطحي، ستون پرشده‌ي ماسه‌اي، سودوموناس آئروژينوزا