16189

16189

تأثير متقابل فيزيك محيط صوتي و ادراك افراد در فضاهاي شهري نمونه مورد مطالعه: شهر تهران

دكتري

شهرسازي

خردادماه 1395

خردادماه 1395

دكتر مصطفي بهزادفر - دكتر عبدالهادي دانشپور

معماري و شهرسازي

چكيده تعامل انسان با محيط جز از طريق ارتباط حسي و ذهني فرد با موضوع مورد ادراك نيست. ابزار تجربه‌ بشر در شناخت‌ پديده‌هاي‌ جهان‌ اطرافش‌ حواس‌ پنجگانه‌ وي‌ است؛ اين‌ حواس‌، بشر را قادر به‌ ادراك‌ محيط پيرامون‌ و اشياء موجود در آن‌ مي‌سازد. يكي از مهمترين حواس انسان حس شنوايي است كه در فضاهاي شهري راه ارتباط انسان با محرك ها و داده هاي صوتي محيط مي باشد كه از آن به محيط صوتي تعبير مي شود. نقش محيط صوتي در ارتقاء كيفيت زندگي در محيط هاي شهري غير قابل انكار است؛ لكن اين نقش نزد طراحان شهري در ايران به صورت عملي و آنچنان كه بايد مورد توجه قرار نگرفته است. از طرفي از آنجا كه محيط صوتي به طور كلي داراي دو بعد ادراكي و فيزيكي مي باشد - ادراكي كه توسط استفاده كنندگان از فضا حاصل مي شود و فيزيكي كه به وسيله ابزارهاي اندازه گيري مصنوع قابل اندازه گيري است- استفاده از امكاناتي كه محيط صوتي براي طراحان شهري فراهم مي آورد نيازمند شناخت، بررسي و تحليل ارتباطات متقابل اين ابعاد در فضاي شهر مي باشد. اين پژوهش با هدف كشف رابطه ميان برداشت ذهني استفاده كنندگان فضا از محيط صوتي و مشخصات و ويژگي هاي فيزيكي محيط صوتي در فضاهاي شهري صورت گرفته است. به طور كلي روش تحقيق در اين پژوهش در دو بعد نظري و عملي مد نظر است. روش تحقيق در بحث مباني نظري و تدوين مدل فكري شناخت موضوع، روش توصيفي- تحليلي و تكنيك اسنادي مي‌باشد و در بخش پياده سازي مباني نظري از روش تحليلي و مطالعات پيمايشي استفاده مي شود. از طرفي در بعد عملي نيز براي بررسي شرايط موجود و تحليل امكانات و پتانسيل ها، از مطالعات ميداني در قالب مصاحبه، مشاهده مستقيم، طراحي پرسشنامه و نيز فناوري هاي ماهواره اي و رايانه اي و همچنين از نظرات متخصصين اين زمينه، بهره جسته و نهايتاً يافته هاي بخش نظري با كيفيات حاصل از مطالعات ميداني تطبيق داده خواهد شد؛ بر اين اساس چهار پارك از فضاهاي شهري شهر تهران، با توجه به پراكنش منطقه اي - جغرافيايي در سطح شهر و نيز اهميت و نقش آن ها در شهر، به عنوان نمونه، مورد مطالعه، بررسي و تحليل قرار گرفت؛ در نهايت، نتايج، به منظور بررسي و ارزيابي محيط صوتي در فضاهاي شهري در قالب دياگرام ها و نمودارهاي تحليلي، مورد ارزيابي تطبيقي قرار گرفته است. نتايج بررسي ها در ارتباط با اين پژوهش از طرفي نشان مي دهد به طور كلي ميان برداشت ذهني استفاده كنندگان فضا از محيط صوتي و مشخصات و ويژگي هاي فيزيكي محيط صوتي در فضاهاي شهري تهران نوعي رابطه مستقيم دوسويه وجود دارد لكن در زمان هايي از سال كه عامل گرما بر عوامل ديگر برتري دارد مانند فصل تابستان اين رابطه برقرار نمي باشد كه اين مورد به عنوان مثال نقض نشانگر آن است كه به صورت كلي نمي توان تنها با استفاده از شناخت مشخصات و ويژگي هاي يكي از دو بعد اصلي محيط صوتي (ذهني و فيزيكي)، محيط صوتي در فضاهاي شهري را مورد بررسي و ارزيابي قرار داد و ارزيابي همزمان و موازي هر دو بعد در شاخصه هاي تاثير گذار مورد اشاره در نتايج نهايي، الزامي مي باشد. دستاورد اين پژوهش ارائه ديدگاهي تركيبي با همزماني نگرش هاي مثبت و منفي به موضوع محيط صوتي و معرفي روشي چندوجهي در طراحي محيط صوتي مطلوب است كه بر اساس آن روشي دو مرحله اي پيشنهاد نموده كه در آن مي توان با استفاده از اندازه گيري سطح تراز شدت صوت در بعد كمي و بررسي عواملي چون انگيزه حضور، ارزيابي لحظه اي، صداهاي غالب، گرمي هوا، روشنايي و تابش و در نهايت ديد و چشم انداز در بعد كيفي، به برنامه ريزي و طراحي محيط صوتي مطلوب در فضاهاي شهري اقدام نمود. نتايج اين پژوهش در جهت ارتقاء ويژگي هاي محيط با نظر به موضوع نقش مثبت و سازنده صوت بوده و مي تواند به عنوان عاملي در بالا بردن توجه به نقش محيط صوتي در ارتقاء آرامش به عنوان يكي از متغيرهاي كيفيت زندگي در محيط هاي شهري شهر تهران، در ارتباط با طراحي فضاهاي شهري با توجه به محيط صوتي مطلوب به كار رود. كليد واژگان: آسايش صوتي، برداشت ذهني، محيط صوتي، ‌منابع صوت، ويژگي هاي فيزيكي محيط.

1395/10/01

12/23/2016 12:00:00 AM

Abstract: Human interaction with environment is possible through the sensory an​d mental connection. Human experience environment by his five senses. Hearing is one of the most important human senses which in urban areas connect human to the environmental sounds which is called soundscape. Soundscape play the important role in life quality improvement. But this role is not considered practically by urban designers in Iran. The use of facilities that will provide soundscape for urban planning requires the identification, review an​d analysis of the relationship between the dimensions of the urban areas. Since the soundscape has two dimensions: conceptual an​d physical - understanding by users of the space is achieved an​d physical artifact can be measured by measuring instruments, This study aimed to explore the relationship between these dimensions in urban areas. Methods of research in the development of intellectual model of subject recognition, is descriptive-analytical methods an​d documentary techniques. Analytical an​d survey study methods are applied for the implementation of theoretical foundation. To review the current situation an​d analyze the possibilities an​d potential of field studies in the form of interviews, direct observation an​d questionnaire design applied an​d finally, the findings of the theoretical parts is matched with field studies. The results show that there is a direct bilateral relationship between the perception of soundscape consumers an​d the characteristics of the physical aspects of the soundscape in urban areas, generally. But at times of year when the heat is more effective superior to others factors, Like summer, this relationship is not established. That this case as a counterexample indicates that in general, you can not only use the one of the two main soundscape dimensions (physical an​d mental) to review an​d assessment of soundscape in urban spaces. Moreover, to recognition of soundscape in urban spaces, concurrent an​d parallel eva​luation of both mentioned effective dimensions is required. This research presents a combined view of synchronized, positive an​d negative attitude about soundscape an​d introduction of multifaceted approach to design the optimal Soundscape; which, has proposed a two-stage method that can be used to plan an​d design the optimal Soundscape in urban spaces with measuring sound pressure level in quantitative dimension an​d eva​luation factors such as presence motivation, momentary assessment, interesting Sounds, warm weather, lighting an​d radiation an​d finally vision an​d landscape in qualitative dimension. The results of this study can be used as a factor in raising attention to the role of soundscape in the promotion of peace with design of urban spaces due to the favorable Soundscape, which is one of the variables quality of life in urban spaces in Tehran Key Words: Acoustic comfort, perception, soundscape, sound sources, Environmental characteristics.