16195

16195

راهنماي طراحي منظر شهري شفابخش در راستاي تحقق سلامت عمومي نمونه مورد مطالعه: رودخانه مهران رود تبريز؛ حد فاصل پل قاري و سنگي.

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

شهريور 1395

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور

معماري و شهرسازي

چكيده امروزه روند توسعه شهرها در كشورهاي جهان سوم سرعتي چشم گير و ناموزون داشته كه از عواقب آن گسترش بي رويه و بي برنامه، افزايش فاصله ميان محل كار و زندگي، افزايش ترددهاي شهري، عدم تشخيص نيازهاي انساني، انواع آلودگي ها، بيكاري، فقدان مسكن مناسب، ازدحام و بروز تعارض هاي اجتماعي، از بين رفتن حس تعلق به محيط و گسستن پيوندهاي اجتماعي است. تمامي اين مسائل را مي توان جزو شرايط و كيفيات نامناسب شهري دانست كه با ايجاد فشارهاي رواني در افراد، اثرات سويي در سلامت جسمي و روحي آنها مي گذارد و موجب اختلال در عملكرد افراد در قلمروي اجتماعي، روانشناختي و جسماني، و همچنين تضعيف سيستم ايمني بدن و ابتلا به بيماري هاي مختلف مي گردند. در چند دهه اخير ارتباط منظر با كيفيات زندگي چه بصورت بيولوژيكي و يا فيزيكي، وچه به صورت ادراكي و رفتاري مورد توجه بوده و از آن ميان موضوع منظر و رابطه آن با سلامت عمومي افراد از اهميت خاصي برخوردار است. از اين رو توجه هر چه بيشتر در طراحي و برنامه ريزي در جهت بهبود و ارتقاي كيفيات مؤثر محيط بر سلامت انسان، ضروري به نظر مي رسد. منظر شهري شفابخش با درنظر گرفتن نيازهاي انسان، روابط سالم اجتماعي، ارتباط متقابل انسان با محيط و سازوكارهاي محيط و منظر طبيعي، در صدد ارتقاي كيفيات محيط و سلامت عمومي افراد مي باشد. در اين راستا، ديگر توسعه هاي شهري مرتبط با سلامت عمومي افراد از جمله شهر سالم، توسعه پايدار و شاد (شادي پايدار)، كشاورزي شهري و شهر بيوفيليك نيز بررسي گرديده اند. نمونه مورد مطالعه در اين تحقيق رودخانه مهران رود حد فاصل پل قاري و پل سنگي مي باشد. اين رودخانه كه در گذشته نقش اصلي در سازماندهي شهر تبريز داشته است، امروزه دچار مشكلات عديده اي بوده و نقش خود را در اذهان مردم از دست داده است. با توجه چهارچوب نظري مستخرج از فصل مباني نظري، در اين تحقيق سعي بر بازآفريني نقش كليدي مهران رود به عنوان عنصر طبيعي شهر تبريز، با سكانس بندي محدوده با توجه به ابعاد شفا (جسمي، معنوي، حسي و عاطفي، اجتماعي و ذهني)و انواع محيط هاي شفابخش (مصنوع، طبيعي، سمبوليك (نمادين) و اجتماعي)، شده است. پژوهش حاضر با هدف تحقق سلامت عمومي از طريق منظر شهري شفابخش، داراي رويكردي كيفي است، چراكه هدف آن توضيح پديده ها و مسائل بوده و اطلاعات با استفاده از اندازه گيري متغيرهاي اسمي و ترتيبي، جمع آوري شده اند وهمچنين از روش هاي ميداني و كتابخانه اي براي جمع آوري اطلاعات و از روش هايي كيفي براي تجزيه و تحليل داده ها استفاده شده است. واژه‌هاي كليدي: منظر شهري، شفا و شفابخشي، سلامت عمومي، رودخانه مهران رود.

1395/10/06

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract The quick an​d chaotic city development process of third-world countries increases problems such as extensive an​d arbitrary expansion of cities, long commuting distances, disability in recognition of human needs, variety of pollutions, unemployment, scarcity of proper housing, emergence an​d social contradictions, loss of sense of belonging to the environment, an​d disjunction of social connection an​d communications. All of these issues could be regarded as improper civic condition an​d qualities, which is accompanied by side effects such as negative impacts on physical an​d mental health; accordingly disorders in population social, psychological, physical, an​d reduction in body immune system an​d exposure to different illnesses are the results of such a condition. For the last decades there have been considerable studies about the relationship between landscape an​d life quality, either biological o​r physical, o​r perceptual o​r behavioral. The relationship between landscape an​d public health is very important. As a result improvement in design an​d planning for influential factors of environment for human health is necessary. The Healing Landscape considers the following factors to improve the environment qualities an​d public health: 1. Human needs 2.Healthy social relationships 3.Interactive relation between human an​d environment 4.Interaction between environment an​d natural landscape In this study other urban development factors such as healthy city, sustainable an​d happy development (sustainable happiness), urban agriculture, an​d Biophilic City have been considered as well. Mehran Rood –a river located in Tabriz City between Qaari Bridge an​d Stone Bridge- is the main focus of this study. This river was one of the most functional elements of the Tabriz City in the past, however has lost its functionality for public due to numerous problems. According to the theoretical structure (resulted from theoretical foundation of this study), recreation of fundamental function of Mehran Rood as a natural element of the city of Tabriz has been considered in this study. A variety of sequencing is provided for the healing dimension (physical, spiritual, emotional, social, an​d mental), an​d healing environments (artificial, natural, symbolic, an​d social). Key words: urban landscape, heal an​d healing, public health, Mehran Rood river