16218

16218

بررسي شاخص‌هاي محله پايدار در بهسازي و نوسازي بافت فرسوده شهري (نمونه موردي : محله باغ شاطر تهران)

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي شهري

فروردين‌ماه 1395

دكتر سيد مجيد مفيدي

معماري و شهرسازي

چكيده محلات قديمي شهرها، نه‌فقط به خاطر ميراث فرهنگي خود بلكه به دليل بافت و خصوصيات شهري كه دارند نيز، مكان‌هاي مهمي محسوب مي‌شوند. بسياري ازاين‌گونه بافت‌ها درخطر از دست دادن هويت و نقش سنتي خود مي‌باشند و چنانچه اقدامات اساسي در جهت تثبيت و تداوم خصوصيات اين‌گونه بافت‌ها صورت نگيرد، فروپاشي نظام سنتي و فرهنگي اين محلات مسئله‌اي دور از ذهن نخواهد بود. بدين ترتيب موضوع بافت‌هاي فرسوده جزء مهم‌ترين موضوعات شهرسازي در دهه‌هاي اخير شده و در رابطه با راهكارهاي نوسازي و بهسازي، مسائل و مشكلات و مقابله با گسترش اين بافت‌ها گستره‌اي از ديدگاه‌هاي مختلف به وجود آمده است. در اين ميان اهداف رويكرد توسعه پايدار با بهسازي و نوسازي هماهنگي فراواني دارد. درواقع مي‌توان اظهار نمود كه نتايج بهسازي و نوسازي شهري به دنبال تحقق اصول توسعه پايدار شهري است. در همين راستا اين پژوهش نيز با مطالعه بافت فرسوده محله باغ شاطر تهران به‌عنوان نمونه موردي به دنبال چگونگي تحقق هنجارهاي گوناگوني، قابليت دسترسي، زيست گرايي، هم‌پيوندي كالبدي، عملكردي و طبيعي، همه‌شمولي و بستر گرايي در بهسازي و نوسازي بافت فرسوده محله باغ شاطر است. اين پژوهش ازلحاظ ماهيت توصيفي-تحليلي و ازنظر هدف كاربردي است. در اين پژوهش از روش‌هاي كتابخانه‌اي پيمايش و مطالعات ميداني و براي جمع‌آوري اطلاعات نيز از ابزارهاي مصاحبه (10 نفر)، پرسشنامه (100 نفر) و برداشت ميداني استفاده شده است. با توجه به بررسي ويژگي‌هاي محدوده موردمطالعه و تجزيه‌وتحليل اطلاعات از روش تركيبي AHP-SWOT، نتايج به‌دست‌آمده از ارزيابي نهايي عوامل SWOT در چارچوب مدل AHP نشان مي‌دهد كه در گروه نقاط قوت، قرارگيري محله در حوزه نفوذ مسيرهاي كوهنوردي شمال تهران (S5،032/0)، امنيت نسبتاً بالا (S10، 024/0) و دسترسي آسان به ساير نقاط شهري (S2، 022/0) به ترتيب مهم‌ترين نقاط قوت و پايين بودن كيفيت ابنيه و فرسودگي اغلب مساكن بافت (W10، 058/0)، كمبود سرانه‌هاي ورزشي، فرهنگي و پاركينگ (W11، 043/0) و وجود معابر تنگ و نفوذناپذير (W3، 041/0) به ترتيب مهم‌ترين نقاط ضعف محدوده باغ‌شاطر مي¬باشند. درعين‌حال پتانسيل ايجاد فضاهاي تفريحي _ گردشگري (O4، 094/0)، پتانسيل بالاي اراضي باير (O9، 079/0) و امكان ارتقاء كيفي محيط محله با استفاده از بهسازي و نوسازي (O10، 060/0) به ترتيب مهم‌ترين نقاط فرصت محدوده و همچنين بي‌توجهي به تغيير محله براي انطباق با نيازهاي روز (T1، 040/0)، عدم رسيدگي به وضعيت محدوده موردمطالعه و تشديد فرسودگي آن (T8، 032/0) و عدم كنترل روند رشد شتابان جمعيت منطقه و ساخت‌وسازها (T4، 024/0) به ترتيب مهم‌ترين نقاط تهديد در محله باغ‌شاطر مي¬باشند. بر اساس تحليل‌هاي نهايي در اين پژوهش، پيشنهادهاي اساسي به‌منظور بهره‌برداري از اين قوت‌ها، فرصت‌ها، كاهش ضعف‌ها و تهديدات در قالب راهبردهاي رهگشاي مدل SWOT براي بهسازي بافت فرسوده محله باغ شاطر در متن پژوهش به‌تفصيل بيان مي‌شود كه در آن‌ها از هنجارهاي توسعه پايدار شهري بهره گرفته‌شده است. واژگان كليدي: بافت فرسوده، بهسازي و نوسازي، توسعه پايدار، محله باغ شاطر

1395/10/14

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract Primitive neighborhoods of cities not only cultural heritage but also texture an​d urban features are special places. A plenty of these textures are in danger of losing their identity an​d traditional role. So if vital actions aren’t done for the continuation of these textures’ features, the collapse of these neighborhoods’ traditional an​d cultural system will be occurred. Therefore, deteriorated urban fabrics have been changed to one of the most important urban topic in recent decades an​d in relation to strategies of upgrading an​d renovating, problems an​d contrasting with the spread of these fabrics, a number of various theories an​d approaches have been put forward. Generally, goals of sustainable development coordinate with ones of upgrading an​d renovating. That is to say, consequences of upgrading an​d renovating are in research of achieving principals of urban sustainable development. In this regard, this research with studying Baqshater neighborhood as the case study seek to achieving the norms of diversity, accessibility, environmental activism, interconnectedness of physical, functional an​d natural, universal an​d context-oriented in upgrading an​d renovating Baqshater neighborhood. To perform this study, the method of descriptive – analytical is used an​d the aim of this research is applied. In this study, survey an​d library-based methods have been used an​d also in order to collect data, interview (10) questionnaire (100) an​d field harvest tools was used. According to examining the characteristics of Baqshater an​d data analysis by the combined method of AHP-SWOT, the results of the final eva​luation of SWOT factors In the framework of AHP model indicate that in the group of strengths, location of the neighborhoods in Tehran’s mountain trails (s5, 0.32), relatively high security (s10, 0.024) an​d easy access to other parts of the city (s2, 0.22) are the most important strengths, respectively. In the group of weaknesses, poor quality of buildings (w10, 0.058), lack of cultural, sport an​d parking facilities (w11, 0.043), narrow an​d Inaccessible passages (w3, 0.041) are the most noticeable weaknesses in Baqshater neighborhood. Potential recreational-tourist spaces (O4, 0.094), Immense barren lands (O9, 0.079), improving environmental quality of the neighborhood by Upgrading an​d renovating (O10, 0.060) are the most important opportunities, respectively. In the group of threats, Neglecting to change the neighborhood in relation to the new needs (T1, 0.040), increase in the neighbor’s deterioration (T8, 0.032), failure to control population an​d buildings growth (T4, 0.024) are the most important threats, respectively. Based on the final analysis in this study, some strategies an​d policies to exploit these strengths, opportunities an​d to reduce weaknesses threats in the framework of SWOT model in order to Upgrade an​d renovate Baghshater neighborhood are suggested. Keywords: deteriorated fabric, upgrading an​d renovating, sustainable development, Baghshater