16829

16829

ارتقاء كيفيت محيطي در سكونتگاه هاي غير رسمي با رويكرد دارايي مبنا نمونه موردي : محله اسلام آباد منطقه 2

كارشناسي ارشد

معماري

1394

دكتر شيعه

معماري و شهرسازي

چكيده مسئله اسكان هاي غيررسمي درمناطق شهري كشورهاي جهان سوم يكي از عوارض رشد فزاينده شهرنشيني و افزايش جمعيت شهرها و فقدان نظام يكپارچه و موثر مديريت شهري تلقي مي شود. به طوري كه حدود يك ششم از جمعيت جهان در مناطق زاغه اي و حاشيه اي زندگي مي كنند. در سطح دنيا، رويكردهاي مختلفي از جمله؛ طرح خانه سازي دولتي (دهه 1960 )، طرح زمين- خدمات (دهه 1970 ) براي برخورد با اين گونه سكونتگاه ها در پيش گرفته شده است. با اين وجود هيچ يك در عمل موفقيت آميز نبوده اند. شكست سياست هاي مذكور، سرآغازي بر شكل گيري راهبرد توانمند سازي در اواخر دهه 1980 بود. امروزه حدود يك سوم از افراد جهان در فقر شهري به سر مي برند. بسياري از آن ها در اين سكونتگاه هاي خودور زندگي مي كنند و از سطح نازلي از كيفيت و كميت زندگي برخوردارند. بر اين اساس مفهوم كيفيت محيط بيش از هر زمان ديگري ملموس خواهد بود. مفهومي كه مي تواند در پي خود رضايت و عدم رضايت ساكنين را از سكونت در محله شان منجر شود. آنچه مفهوم كيفيت محيط را در اين پايان نامه از ساير پروژه هاي انجام شده تاكنون متمايز مي سازد، سنجش كيفيت محيط در كنار نگرش دارايي مبنا و القاي حس بهره مند بودن به ساكنين است. رويكردي كه توجه آنان از صرفاً تأكيد بر نقاط ضعف، كمبودها و نيازها بسوي آنچه در محله شان وجود دارد اعم از دارايي هاي آشكار و پنهان جلب مي كند. در اين پايان نامه با هدف شناسايي انواع دارايي هاي اجتماعي- فرهنگي(نظير تعاملات بين ساكنين و تعلقات مكاني آنها، امنيت و ايمني)، دارايي هاي كالبدي(اعم از انواع تسهيلات كالبدي-خدماتي و دسترسي ها)، دارايي هاي اقتصادي(شامل روابط و نهاده هاي اقتصادي) و دارايي هاي زيست محيطي در يكي از محلات مسكوني شهر تهران محله اسلام آباد منطقه 2 سعي شده است، به سنجش ميزان كيفيت محيط مسكوني و تعيين ميزان اثرگذاري هريك از انواع دارايي ها بر ادراك ساكنين از اين مفهوم پرداخته شود، دركي كه در نهايت ميزان رضايت ساكنين از محله سكونتشان را مشخص مي كند. بر اين اساس روش تحليل رگرسيوني چند متغيره سلسله مراتبي و مدل تجربي سنجش كيفيت محيط سكونت مورد استفاده قرارگرفته است. اين مدل سلسله مراتبي متشكل از معيارها و زير معيارهايي است كه هريك بنحوي بيانگر داراييهاي موجود در محله بوده اند. در اين ميان جزء معيارهاي سطح آخر مدل، مبناي تنظيم پرسشنامه تحقيق و انجام مطالعات ميداني قرار گرفته و براساس ميزان رضايتمندي يا نارضايتي ساكنين محيط مورد نظر امتيازدهي شدند. در نهايت پس از انجام تحليل هاي آماري متناسب، سطح كيفي سكونت در محدوده مورد مطالعه پايين تر از ميانگين نظري بدست آمد و در نهايت راهكارهايي نيز با استفاده از داراييهاي محله در جهت ارتقاي كيفيت محيط سكونت با عنايت به غير رسمي بودن محله ارائه شد. واژه‌هاي كليدي: رشد روز افزون شهري، اسكان غير رسمي، دارايي مبنايي، كيفيت محيط

1395/12/09

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract: Informal settlement problem in urban areas of third world countries, to gathered consequences of increaser urbanity growth an​d increase of cities population, lack of integrated an​d effective urban management. It is such that nearly one sixth of world population is settled in slum an​d fringe arias. Several solutions have been developed to prevent this problem like, Public housing (1960s), Site & Services (1970s). However, none were succeeded. Eventually, researches came to the result that these aggressive solutions are not the suitable way. So they faced to enabling strategy in last 1980s. Today, about a third of the world population living in urban poverty. Many of them live in informal settlement an​d the level of the quality an​d quantity of their life is too low.So, the context of environmental quality is becoming more significant, which lead to satisfaction of life in neighborhoods. The definition an​d eva​luation of environmental quality in this research is different from similar projects. This variation is done because of emphasis on assets an​d residents confidence. In fact asset- based approach does not consider just on weak points, scarce an​d needs it also consist of all type of assets in the community. In this research, we attempt to diagnose the assets which are existed in the neighborhood, such as physical assets(parks, hospitals, schools, walking path, vacant lands an​d buildings), social assets(youth, older adults, participation, trust), economical assets(consumer expenditure, banks, for profit business, credit unio​n) an​d environmental assets, in one of Tehran’s neighborhoods which name is Eslam abad, to eva​luate the environmental quality in this neighborhood an​d then assess the impact of each assets on residence understandings of environmental quality an​d their satisfaction of living in this area. According to this we chose Hierarchical Multiple Regression (HMR) an​d experimental model as a research method. This hierarchical model consists of indexes an​d sub-indexes which are showing neighborhood’s assets. In fact subindexes in the last level of the model constitute a questioner. After all, our analyses determine that the amount of environmental quality in Eslam abad is standing in a bad level. Keywords: the growing city, informal settlement, asset based, the quality of life.