17048

17048

راهبردهاي ارتقاي خوانايي در طراحي فضاهاي زيرسطحي؛ نمونه مورد پژوهي زيرگذر چهارراه ولي‌عصر (عج) تهران

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

شهريور ماه 1395

دكتر مهران علي‌الحسابي

معماري و شهرسازي

چكيده بهره‌برداري از فضاهاي زيرسطحي با رشد و توسعه شهرها و ضرورت استفاده پايدار از تمامي ظرفيت‌هاي موجود، بدل به امري گريزناپذير و نيازي اساسي در كلان‌شهرها شده است. اما از آنجا كه اين فضاها در گذشته به شدت كنوني استفاده نمي‌شده‌اند و موارد استفاده از آن‌ها نيز متفاوت بوده است، لذا تا به امروز در مورد نحوه دستيابي به كيفيات مطلوب از اين فضاها تجارب و آراي اندكي موجود است. يكي از كيفياتي كه دستيابي به آن همواره در فضاهاي زيرسطحي مورد سوال است، كيفيت خوانايي اين فضاهاست. خوانايي كه در حقيقت عبارت است از قابليت محيط در بخاطر سپرده شدن در ذهن افراد و يادآوري مجدد آن به‌منظور مسيريابي و جهت‌يابي، كيفيتي است كه نحوه تأمين آن در فضاهاي زيرسطحي نسبت به روي سطح شرايط متفاوتي دارد. از اين رو نيازمند انجام مطالعاتي است كه بتواند عوامل مؤثر بر خوانايي فضاهاي زيرسطحي را استخراج نمايد و راهبردهاي دستيابي به سطح مطلوبي از اين كيفيت را نشان دهد. در اين مطالعه با مرور ادبيات موضوع پيرامون فضاهاي زيرسطحي و خوانايي – به‌صورت عام براي تمامي فضاها و به‌صورت خاص براي فضاهاي زيرسطحي - كوشش شده است تا نخست عوامل مؤثر بر اين كيفيت در فضاهاي زيرسطحي استخراج شوند و سپس با استخراج شاخص‌هاي قابل اندازه گيري از اين عوامل، رويه‌اي براي ارزيابي كيفيت خوانايي در فضاهاي زيرسطحي ايجاد شود. تحقيق حاضر كه از جمله تحقيق‌هاي كاربردي محسوب مي‌گردد با روشي كيفي و با استفاده از ابزارهايي نظير مطالعات اسنادي، برداشت ميداني و تحليل نرم‌افزاري به ارزيابي شاخص‌ها پرداخته است. زيرگذر چهارراه ولي‌عصر (عج) شهر تهران به‌عنوان يكي از اندك نمونه‌هاي فضاي زيرسطحي فعلي شهر تهران و الگوي استفاده از فضاهاي زيرسطحي در آينده، به‌عنوان نمونه مورد پژوهي انتخاب شده و كيفيت خوانايي بر اساس شاخص‌هاي استخراج شده از مطالعات ادبيات موضوع در آن ارزيابي شده است. بر اساس نتايج ارزيابي شاخص‌ها مشخص شد كه زيرگذر چهارراه ولي‌عصر تهران از منظر كيفيت خوانايي شرايط مطلوبي را دارا نيست و كمتر از نيمي از شرايط و شاخص‌هاي غير مكاني را داراست ، در حال حاضر كمتر از پنجاه درصد را داراست و به لحاظ شاخص‌هاي مكاني نيز محدوده‌هاي مبهم و ناخواناي متعددي دارد. با توجه به نتايج ارزيابي و تجارب جهاني اهداف، راهبردها و سياست‌هاي طراحي تدوين شده‌اند و طرح پيشنهادي بر آن اساس ارائه گرديده است. واژه‌هاي كليدي: خوانايي – فضاهاي زيرسطحي – مسيريابي – جهت‌يابي

1396/01/19

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract: Due to the urban growth an​d the need for sustainable use of all available capacities, it is inevitable to benefit underground spaces in metropolitans. Since in the past, this space did not use as now an​d they also have different use cases, there are few experiences an​d ideas about how to achieve a high quality of these spaces. One of the underground spaces qualities that access to it has always been questioned, is legibility. Legibility o​r way finding is remember the environment in mind an​d remind people to re-routing an​d navigation in these spaces. Providing legibility in underground space is different from ground level an​d it needs studies about factors that affecting the way finding of underground spaces an​d strategies to achieve the desired level of this quality. In this study, after reviewing the literature on underground spaces an​d legibility for all spaces in general an​d in particular for underground spaces, the Factors that affecting the quality of underground spaces were detected. Then by extracting measurable indicators of these factors, a basis for assessing the quality of legibility in underground spaces has been provide. Underground of intersection of Vali-Asr, Tehran is one of the few examples of current subsurface space in Tehran an​d the use of underground spaces in the future. Based on studies in the field of quality of legibility, this space has not ideal conditions an​d for this reason, it has been chosen as case study for eva​luate based on indicators derived from the theoretical foundations. This study is an applied research that eva​luate indicators with qualitative approach an​d using tools such as documentary research, field survey an​d analysis software. Based on the results of the eva​luation an​d taking into account the world experience, goals, strategies an​d policies have been developed an​d proposed design has been presented. Keywords: legibility-underground spaces - way finding- navigation