17937

17937

پيوستگي منظر شهري و ميزان تمايل به پياده روي در پارك هاي شهري، نمونه موردي: پارك هاي شهري شيراز

دكتري

مهندسي معماري

شهريور ماه 1396

دكتر محسن فيضي - دكتر سيد عباس يزدانفر

دكتر مصطفي بهزادفر

معماري و شهرسازي

امروزه با رشد سريع شهرنشيني و تغييرات سبك زندگي، آسيب ها و بيماريهاي شهري مختلف در فضاهاي شهري قابل مشاهده است و حضور در فضاهاي شهري و عمومي به شيوع بيماريهاي جسمي، رواني و اجتماعي منجر شده است. در نتيجه با اين روند سلامت شهروندان در معرض خطر است و اين امر متخصصان علوم مختلف را برآن داشته تا از جنبه هاي مختلف، سلامتي شهروندان را مورد مطالعه قرار دهند. آنچه در اين ميان مشهود است ارتباط منظر و سلامت است كه امروزه به يكي از دغدغه هاي مهم طراحان و برنامه ريزان اين رشته منجر گشته است. در اين دنياي پر از تغيير و مملو از گسست هاي متنوع، كيفيت پيوستگي منظر شهري مفهومي بديع و مهم در حرفه معماري منظر محسوب مي گردد كه نقش بسزايي در ارتقاء سلامت جسمي، رواني و اجتماعي شهروندان دارد. ارتباط نزديك ميان پيوستگي محيط شهري با پياده روي، اين محقق را بر آن داشته تا از ديد طراحي محيط و منظر و بهبود كيفيت پيوستگي آن به ارتقاء فعاليت فيزيكيِ پياده روي و در نتيجه ارتقاء سلامت شهروندان بپردازد. در اين ميان، نقش پارك هاي شهري به عنوان فضاهايي كه هم پيوستگي انسان و طبيعت را به همراه دارند و هم در ارتقاء فعاليت هاي اجتماعي و فيزيكي افراد مؤثرند، بسيار حائز اهميت است. اين پژوهش تركيبي از روش هاي كمّي و كيفي مي باشد كه در پنج گام به انجام رسيده است. گام اول گردآوري ادبيات موضوع با استفاده از مطالعات اسناد كتابخانه اي و جستجوي اينترنتي بوده است كه با روش توصيفي-تحليلي پيش رفته است و از روش تحقيق استدلال منطقي بهره گرفته شده است. اين مرحله، به تبيين مفهوم پيوستگي منظر شهري در حوزه معماري منظر، گردآوري فهرست مؤلفه هاي مختلف پيوستگي منظر شهري و استخراج فهرست شاخص هاي متناظر با هر مؤلفه پيوستگي منظر شهري منجر شده است و در آخر با ارائه مدل مفهومي پيوستگي منظر شهري تكميل گرديده است. در گام دوم رساله، به منظور پيش رفتن رساله در بستري واقعي و بومي، بر چند نمونه موردي تمركز شده و چهار پارك در شهر شيراز طي فرآيند طبقه بندي، مشاهده و توصيف پيمايش اجتماعي گزينش شده اند. در گام سوم پژوهش به منظور تمركز و تعمق بيشتر بر موضوع، مؤلفه هاي اولويت دار پيوستگي منظر شهري بر پياده روي، با استفاده از جدول فراواني مباني نظري، تكنيك دلفي و پرسشنامه از گردشگران پارك ها، انتخاب گشتند. در چهارمين گام اين پژوهش، هر دو متغير پيوستگي منظر شهري و پياده روي كمّي گشتند و ارتباط ميان آنها سنجيده شد كه اين فرآيند با استفاده از راهبرد پيمايشي، تكنيك سرشماري و ابزار پرسشنامه و تحليل آن در نرم افزار SPSS، صورت گرفت. در آخرين گام از اين تحقيق، شاخص هاي پيوستگي منظر شهري مؤثر بر پياده روي در پارك هاي شهري شيراز، تحليل عاملي شدند و دسته بندي و نامگذاري آنها به كمك متخصصين انجام گرفت. نتايج رساله بيانگر اين مطلب بود كه پيوستگي منظر شهري نقش بسزايي در تمايل افراد به پياده روي در پارك هاي شهري شيراز دارد و در پارك هاي شهري شيراز با بالاترين درجه پيوستگي منظر شهري، بيشترين ميزان پياده روي به چشم مي خورد. از طرفي، ميان مؤلفه هاي پيوستگي منظر شهري، چهار مؤلفه پيوستگي فرهنگي-اجتماعي، عملكردي، كالبدي و بصري، نقش بيشتري در ترغيب افراد به پياده روي در اين پارك ها دارند. آنچه در اين ميان حائز اهميت است اين است كه مجموع پيوستگي هاي منظر با مجموع افراد پياده در پارك هاي شهري شيراز ارتباط مستقيم دارد اما تأثير هر كدام از مؤلفه هاي پيوستگي بر ميزان پياده روي به طور مستقيم و به يك ميزان نيست به طوري كه پيوستگي فرهنگي-اجتماعي و پيوستگي عملكردي منظر، نقش عمده تري در افزايش تمايل افراد به پياده روي در پارك هاي شهري شيراز دارند. بعد از اين دو، مؤلفه پيوستگي كالبدي منظر قرار مي گيرد و مؤلفه پيوستگي بصري منظر در اولويت آخر است كه داراي تأثير كمتري به نسبت سه مؤلفه ديگرِ پيوستگي بر پياده روي در پارك هاي شهري شيراز مي باشد. آنچه مسلّم است اين است كه اين اولويت بندي در شهرهاي ديگر به فراخور تمايزات اجتماعي، فرهنگي، رفتاري و معيشتي مردم آنها، قابل تغيير است. واژه‌هاي كليدي: پيوستگي منظر شهري، پياده روي، پارك هاي شهري، شهر شيراز

1396/07/29

10/21/2017 12:00:00 AM

Today with rapid growth in urbanization and alterations in lifestyles have led to preva​lence of physical, mental and social diseases in cities. Therefore, through the current trend citizens’ health is in danger and this threat has had scholars of different fields to take public health into consideration from different aspects. What is evident in this regard is the relationship between landscape and health which has become one of the major concerns of designers and planners in this field today. In a world full of change and various discontinuities, the quality of urban landscape connectivity (ULC) is an innovative and important concept in landscape architecture profession that plays a significant role in promoting physical, mental and social health of citizens. Given the effect of Environmental design on increasing tendency to walk, this study has investigated the possibility to promote walking in order to improve the health of citizens from the point of view of environment and landscape design and improvement of connectivity quality. The role of urban parks as spaces to promote individuals’ social and physical activities is important. Meanwhile, the role of urban parks as spaces that bring connectivity between human and nature and increase social and physical activities, is very important. This study is a combination of quantitative and qualitative methods which was done in five steps. The first step is collecting literature using library research and internet search via a descriptive-analytical approach and a logical argumentation strategy. This phase, led to represent the concept of Urban Landscape Connectivity ULC with the viewpoint of landscape architecture, and a list of various ULC components and corresponding parameters. At the end it was completed by representing the conceptual model of ULC. In the second step of the thesis, in order to proceed with the study in a real and indigenous context, case studies have been used and four parks have been selected in the city of Shiraz during the process of classification, observation and descriptive social survey. In the third step, due to focus on the subject more, the priority of ULC components influencing walking were selected by using the theoretical foundations frequency table, Delphi technique and questionnaire from park tourists. In the fourth step, both variables of study - ULC and walking- were quantified and the relationship between them was measured. In this step, data were collected by using survey strategy, counting technique and questionnaire and were analyzed by SPSS. In the last step of this research, ULC factors affecting walking in Shiraz urban parks were analyzed, categorized and labeled by experts. The results demonstrated that ULC plays a significant role in people's willingness to walk in Shiraz urban parks in which there is the uttermost degree of ULC, and the highest tendency to walk is observed. On the other hand, among the different components of ULC, four ULC components, i.e. socio-cultural connectivity, structural connectivity, functional connectivity and visual connectivity have greater roles in encouraging people to walk in these parks. What is important in this regard is the overall ULC directly related to the total amount of walking in the Shiraz urban parks, but the effect of each ULC components on walking is not direct and the same. So, the socio-cultural landscape connectivity and functional landscape connectivity play more significant roles in increasing people tendency to walk in Shiraz urban parks. After these, structural landscape connectivity is located and visual landscape connectivity is in the last priority, with less effect on walking in Shiraz urban parks in comparison with other three components. What is certain is that this priority can be changed in other cities, according to their social, cultural, behavioral and way of living differences. Keywords: Urban Landscape connectivity (ULC), Walkability, Urban Parks, Shiraz City