18333

۱۸۳۳۳

شناسايي مسيرهاي تنوع بخشي به سبد صادراتي ايران با استفاده از روش فضاي توليد

كارشناسي ارشد

مهندسي سيستم هاي اقتصادي و اجتماعي

خرداد ۱۳۹۶

دكتر سعيد ميرزامحمدي

دكتر حميدرضا نورعليزاده

مهندسي پيشرفت

يكي از مهم ترين عوامل توسعه، وجود ظرفيت هايي است كه فرايند¬هاي توليد را هموار مي¬كند. ظرفيت¬هاي مورد نياز توليد كالاها را مي توان در سه دسته نهاد¬ها و قوانين، زيرساخت¬هاي فيزيكي و دانش فني ذخيره شده در افراد و تيم¬ها قرار داد. نياز به ظرفيت¬هاي مشخص منحصرا براي توليد يك كالاي معين نيست، بلكه اين ظرفيت ها مي توانند در توليد ساير كالاها به كار گرفته شود و حتي با قاطعيت مي¬توان گفت بقاي اين ظرفيت¬ها به ميزان تقاضاي صنايع متنوع از اين ظرفيت ها بستگي دارد. از طرف ديگر توليد كالاها نيازمند حضور چندين ظرفيت در كنار هم است. اين وضعيت موجب مي شود كالاهايي كه ظرفيت مورد نياز شان مهيا نشده است توليد نگردد و ظرفيت هايي كه مورد استقبال توليدكننده¬گان نيستند از بين برود يا اصلا شكل نگيرد. در چنين شرايطي روند توسعه كشورها با مشكل روبرو مي¬گردد. كشور ايران به عنوان مطالعه موردي اين پژوهش داراي منابع طبيعي سرشار و نيروي¬ انساني -تحصيل¬كرده است. اما با وجود چنين منابعي، كشور ايران در امر توسعه عقب مانده است. بررسي سبد صادراتي نشان مي¬دهد ايران در زمينه صادرات كالاهاي با ارزش افزوده بالا و پيچيده ناتوان بوده است و دقيقا كالاهايي را توليد مي كند كه توسط كشورهاي بسياري توليد مي شوند. در اين پژوهش با استفاده از نظريه فضاي توليد و با توجه به فضاي توليد ايران و با كارگيري روش تاپسيس و شاخص پيچيدگي اقتصادي، كالاهايي جهت حمايت پيشنهاد مي گردد. حمايت از اين كالاها مي تواند ظرفيت هاي توليدي كشور را افزايش دهد و موجب تنوع سبد صادراتي كشور شود. اين كالاها را مي توان در هشت گروه حمل و نقل، ماشين‌آلات/ وسايل الكتريكي، فلزات و مصنوعات آن، سنگ/ شيشه ، چوب و محصولات چوبي ، نساجي ، پلاستيك/ لاستيك ، محصولات شيميايي و تركيبي دسته بندي كرد. براي آنكه ظرفيت هاي مورد نياز تنوع بخشي به سبد صادراتي ايجاد گردد سياست هايي در اين پژوهش ارائه گشته است. به صورت كلي اين سياست ها عبارت اند از: تمركزگرايي در توليد، تشويق ايجاد شركت‌ها به روش اسپين-آف، ايجاد بستري براي انتقال فناوري از كشورهاي همسايه داراي فناوري، بهبود حقوق مالكيت فكري و ايجاد محدوديت‌هاي ارزش بومي؛ با حمايت از چنين سياست هايي كشور ايران مي تواند در راستاي رشد و توسعه اقتصادي قرار گيرد. واژه‌هاي كليدي: فضاي توليد، نظريه پيچيدگي اقتصادي، تنوع سبد صادراتي، دانش مولد، روش تاپسيس

1396/10/25

3/20/2018 12:00:00 AM

One of the most important factors of development is the existence of procedures which facilitate the production. Needed capabilities for manufacturing the goods can be put into three categories: Entities and Laws, Physical Infrastructures, and the Know-How which is deposited in individuals and teams. The need for specific capabilities is not exclusively for producing a certain good, but these capabilities can be used in other goods production and it can be even said decisively that the survival of these capabilities depends on the diverse industries demands from them. On the other hand, producing goods needs some concurrent capabilities. In this situation goods cannot be produced because their needed capabilities are not ready yet and the capabilities which are not welcomed by the manufacturers disappear or never get formed. In this circumstance the countries development procedure faces hardship. Iran as the case study of this research has opulent natural resources and educated workforces. Nevertheless, with all these resources Iran has dropped behind in development. Analysis of exports shows that Iran has been incapable of exporting goods with high added value and complexity and exactly is exporting goods which are produced by a lot of countries. In this research we benefit from the Product Space theory and with paying attention to product space of Iran and making use of TOPSIS method and Economy Complexity index, some goods are introduced to be supported. Support of these goods can increase the production capabilities of the country and leads to export diversification. These goods can be categorized into eight groups: Transportation, Machinery / Electrical, Metals, Stone / Glass, Wood and Wood Products, Textiles, Plastics / Rubbers, Chemicals and Allied Industries. In order to build needed capabilities for export diversification, some policies are presented in this research. In general these policies are: production centralization, encouraging making companies by Spin-off method, creating the environment for technology diffusion from the neighboring countries which own that technology, improving intellectual property rights, and creating local content requirements. By supporting these policies Iran can follow the path of economic growth and development. Keywords: Product Space, Economy Complexity Theory, Export Diversification, Know-How, TOPSIS Method