18538

۱۸۵۳۸

برنامه ريزي كاركرد فرودگاه هاي درون شهري در ارتباط با توسعه كالبدي- فضايي شهر (مورد پژوهي: فرودگاه مهرآباد تهران و حوزه تأثير آن))

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

شهريورماه ۱۳۹۶

دكتر رضا خيرالدين

معماري و شهرسازي

شهرهاي مدرن براي حمايت از زندگي شهري به زيرساخت هايي مانند فرودگاه‌ها نياز دارند. برآوردن نياز شهر به اين كاربري هاي بزرگ‌مقياس، به مرور زمان مسائلي را در بستر شهر به وجود مي آورد كه نيازمند ساماندهي است. فرودگاه‌ها در آغاز به‌عنوان كاربري هاي جداشده در حاشيه شهرها قرار مي گرفتند ولي به مرور زمان و با توسعه ادواري شهرها، به‌عنوان پديده اي درون بافتي مشاهده مي‌شوند. همسايگان محلي و طرفداران محيط‌ زيست با فعاليت فرودگاه، درون بافت‌هاي شهري به دليل توليد آلودگي صوتي و انتشار گازهاي گلخانه اي مخالف اند. از طرفي اين فرودگاه‌ها به دليل دسترسي مناسب به مراكز شهري همواره مورد توجه مسافران و متوليان حمل‌ونقل هوايي قرار دارند. بنابراين مقامات محلي در برابر اين پديده با يك تناقض آشكار، يعني تأكيد بر نقش فرودگاه درون‌شهري به دليل موقعيت مكاني مناسب براي جذب مسافر از يك طرف و ضرورت حفاظت از كيفيت زندگي ساكنان محلي از طرف ديگر، مواجه مي‌شوند. با توجه به چالش مطروحه، سؤال اين است كه رويكردهاي اصلي در برخورد با مسائل ناشي از فعاليت فرودگاه هاي درون‌شهري كدامند؟ فرودگاه هاي درون‌شهري انتقال پيدا كنند يا فعاليت آن‌ها تداوم يابد؟ پاسخ به سؤال پژوهش مبتني بر رويكرد كمي-كيفي و ماهيت توصيفي- تحليلي است. مورد مطالعه، فرودگاه درون‌شهري مهرآباد و حوزه تأثير آن واقع در جنوب غربي كلان‌شهر تهران است. با بررسي و بازخواني تجارب جهاني، رويكردهاي مواجهه با مسائل فرودگاه هاي درون‌شهري دسته بندي و تبيين مي‌شوند. نتايج بررسي تجارب، رويكردهاي اصلي مواجهه با مسائل فرودگاه هاي درون شهري را به صورت "تداوم"، "انتقال" و "تقليل فعاليت" نشان مي دهد. سپس با توجه به تشخيص مسائل ناشي از فعاليت مهرآباد در حوزه پيراموني، تحقق پذيري هر يك از رويكردها براي ساماندهي فضايي آن بررسي و رويكرد برنامه ريزي مناسب ارائه مي شود. به‌منظور سنجش اثرات ناشي از فرودگاه مهرآباد بر حوزه تأثير آن، برخي محلات مجاور فرودگاه واقع در مناطق 9 و 21 شهر تهران انتخاب شدند. براي جمع آوري اطلاعات از روش مصاحبه با ساكنين استفاده شده و سپس به روش مناسب تجزيه و تحليل شده است. درنهايت با مرور اسناد بالادستي مرتبط با فرودگاه مهرآباد و مصاحبه با ساكنين محلي اطراف، شهرداري و متوليان فرودگاه، رويكرد مناسب براي مواجهه با مسائل ناشي از فعاليت مهرآباد در حوزه تأثير آن تبيين گرديده است. ارزيابي مسائل ناشي از مهرآباد در حوزه تأثير آن بيانگر چالش هاي زيست‌محيطي، اجتماعي، اقتصادي، كالبدي و مديريتي است. تجزيه و تحليل يافته هاي مسائل فوق نشان مي دهد ساكنان نواحي اطراف مهرآباد كه از مسائل ناشي از فعاليت فرودگاه رنج مي برند، عوايد چشمگيري از عملكرد فرودگاه ندارند درحالي‌كه منفعت غالب ناشي از فرودگاه به كل شهر، منطقه و حتي كشور مي رسد. با بررسي سه رويكرد "تداوم"، "انتقال" و "تقليل فعاليت"، ارزيابي پژوهش، رويكرد "تقليل فعاليت" را براي تعديل و ساماندهي مسائل در حوزه تأثير مهرآباد پيشنهاد مي-كند. در آخر استفاده از مدهاي جايگزين (قابل‌مقايسه به لحاظ زماني) مانند حمل‌ونقل ريلي سريع السير در فواصل كوتاه‌مدت و برنامه هاي مديريت سروصداي فرودگاه از طريق محدوديت پروازها و سازگاري كاربري زمين با استفاده از عايق‌بندي صوتي پيشنهاد گرديده اند. واژه‌هاي كليدي: توسعه كالبدي-فضايي شهر، فرودگاه درون شهري، حوزه تأثير، ساماندهي فضايي، فرودگاه مهرآباد

1396/11/23

2/12/2018 12:00:00 AM

To support urban lifestyles, modern cities need amenities such as waste incinerators, prisons, and airports. To meet the needs of these land uses, may gradually cause problems in the urban district which need organizing. For example, airports in the beginning were located outside the city as isolated land use, but gradually and with the developing of cities, they are observed as a within context phenomenon. Local neighbors and environmentalists usually oppose these airports mainly because of extensive noise pollution and emissions. In the other hand, the inner-City Airports are interesting to the passengers and authorities of aviation because of their convenient access to the urban centers. As a consequence, local authorities are confronted with two conflicting interests, emphasizing the role of downtown airports as a location factor to attract businesses on the one hand and the necessity of protecting local residents’ living quality on the other. According to this ignored aspect, the main research question is to find out the typology of the main approaches in dealing with issues arising from activities of inner-City Airports. What are the features of these approaches? The answer to the research question is based on qualitative method and analytical-comparative nature. By examining and reviewing international experiences, approaches to deal with the problems of inner-city airports are conceptualized. The results show that these approaches are classified into three categories: transference (conflict), reduction (interaction) and continuity (co-existence). The case of study is the inner-City airport of Mehrabad and its periphery urban area, which is located in the south west of Tehran. Recognizing the issues arising from Mehrabad activity on the Urban peripheral area, the appropriate approach for organizing will be provided. Keywords: Inner-City Airport, organizing approaches, Mehrabad airport, urban peripheral area