18637

۱۸۶۳۷

طراحي مركز محله خودكفا در شهر شيراز با تاكيد بر مشاركت ساكنين در توليد مواد غذايي و مديريت منابع آبي

كارشناسي ارشد

معماري پايدار

شهريور ۱۳۹۶

دكتر سيدباقر حسيني - دكتر محمد علي خانمحمدي

معماري و شهرسازي

معماري زيستگاه هاي امروز ما بر خلاف معماري بومي و سنتي گذشته و الگوهاي بروز جهاني، الگويي بهينه و يا سازوكاري براي تعامل و استفاده بهينه از منابع و ظرفيت هاي محيط (طبيعت، فرهنگ، ظرفيت هاي محلي، زير ساخت هاي بومي) را ندارد. كه موجب مشكلاتي از قبيل وابستگي بيش از اندازه و غير منطقي زيستگاه ها در رفع نيازهاي ساكنين، هدر رفت منابع طبيعي و انساني، افزايش هزينه ها و افزايش آلودگي هاي محيطي شده است. عدم وجود زير ساخت هايي براي ظرفيت مديريت جذب و بازيافت چرخه آب و فاضلاب در معماري سكونتگاه هاي امروز باعث هدر رفت اين ظرفيت زيستگاه ها و وابستگي در رفع نياز ساكنين به آب مي شود. عدم دسترسي پايدار به آب آشاميدني و مصرفي سالم، كافي و مناسب و نبود سامانه هاي جذب و توليد آب كافي و سالم ازجمله مشكلات ناشي از آن مي باشد. همچنين معماري زيستگاه هاي امروز بر خلاف معماري بومي گذشته، توانايي استفاده از ظرفيت هاي منابع طبيعي(خاك، هوا، آب) و فضاهاي قابل كشت زيستگاه ها را جهت كشت گياهان مثمر و مشاركت در توليد مواد غذايي را نداشته و در نتيجه موجب هدر رفتن اين ظرفيت زيستگاه ها و ناتواني در رفع حداقلي نياز غذاي ساكنين مي شود. عدم امنيت غذايي پايدار (عدم دسترسي پايدار به انواع مواد غذايي مورد نياز زيستگاه ها) ، غذاي آلوده به انواع كودها، نگه دارنده ها و افزودني هاي شيميايي و ناسالم و هزينه هاي بالاي توليد مواد غذايي به جهت جابه جايي، نگهداري و توزيع آن ها از جمله مسائل ناشي از آن مي باشد. طراحي مركز محله خودكفا در شهر شيراز كه سايت آن واقع در شمال شرقي تقاطع بزرگراه امام خميني و بزرگراه حسيني الهاشمي است، سعي دارد ضمن حفظ هويت تاريخي شيراز، بدنبال الگويي جديد بر پايه ارزش هاي فرهنگي-اجتماعي و محيطي معماري زيستگاه هاي گذشته باشد و همچنين متناسب با نيازهاي روز در ارتباط متعادلي با محيط خود قرار گيرد. تبيين مرزهاي اين ارتباط بوسيله كار پژوهشي است كه دو حوزه پژوهشي اين زيستگاه را مشخص و در طراحي كاربردي مي كند. اين پژوهش بدنبال روشن كردن ارتباط معماري زيستگاه و مشاركت ساكنين در توليد مواد غذايي و مديريت چرخه منابع آبي در حوزه پژوهش، و رسيدن به الگوهاي خودكفايي نسبي در رفع نيازهاي ساكنين در طراحي، مي باشد. مي توان با استفاده از ظرفيت هاي معماري محيط زيستگاه، در زمينه مشاركت در توليد مواد غذايي و مديريت چرخه منابع آبي به خودكفايي نسبي دست يافت. در طي مسير اين پروژه در مرحله اول، با توجه به جديد بودن مسئله به انجام مطالعات كتابخانه‌اي، مصاحبه و تجزيه تحليل نظريات پيرامون خودكفايي و زيستگاه خودكفا براي دست يافتن به مباني نظري و اصول زيستگاه خودكفا، پرداخته شد. نتايج اين مرحله شامل تعاريف، ابعاد، صفات، راهبردها و سرانجام راهكارهاي عملياتي و مصداقي براي خودكفايي و زيستگاه خودكفا در حوزه معماري بود. در مرحله دوم جهت آزمايش ابعاد، صفات و راهكارهاي بدست آمده براي خودكفايي و زيستگاه خودكفا، به تدوين 2 نوع جدول هدف محتوا پرداخته شد. براساس اين جداول رابطه متغيرهاي معماري و خودكفايي پس از تجزيه و تحليل و مصاحبه هاي دوره اي با متخصصين معماري و كشاورزي و آب در غالب گزاره‌هايي به پرسش گذاشته شد. رسيدن به اين گزاره‌ها يا راهكارها با انجام مطالعات نمونه موردي در هر حوزه، مصاحبه و تجزيه و تحليل صفات و راهبردهاي بدست آمده براي زيستگاه خودكفا انجام گرفت. براي خوانايي و شفافيت موضوعات مورد پرسش در هر بخش، از راهكارهاي عملياتي، جزء و قطعي استفاده شد تا جواب‌ها هرچه دقيق‌تر باشند. اين گزاره‌ها شامل ايده‌هاي معماري( متغير مستقل) و ايده‌هاي كشاورزي و آب و ساير بخش‌ها...(متغير ميانجي) و خودكفايي (متغير وابسته) مي‌باشند. در مرحله سوم پژوهش، پرسش‌ها از متخصصين حوزه‌هاي مورد پژوهش يعني معماري و كشاورزي و مديريت آب مورد پرسش قرار گرفت و در مجموع سؤالات، از نظر متخصصين 75.41 درصد از گزاره‌هاي اين پرسش نامه موجب خودكفايي در زيستگاه مي‌شوند. نتايج آن بصورت مجزا در هر بخش، در غالب نمودارها و جداول مطرح و مورد تجزيه و تحليل و نتيجه گيري قرار گرفت تا برخي اصول و راهكارها در طراحي مركز محله خودكفا با رويكرد مشاركت ساكنين در توليد مواد غذايي و مديريت چرخه منابع آبي استخراج گردد. كلمات كليدي : زيستگاه، خودكفايي، زيستگاه خودكفا، مشاركت ساكنين، توليد غذا، كشاورزي شهري، مديريت چرخه آب، فاضلاب خاكستري، مركز محله

1396/12/14

3/6/2019 12:00:00 AM

Unlike our indigenous, traditional architecture and the modern world paternns , our today habitats architecture does not have an optimum pattern or a mechanism to interact with environmental resources and capacities (nature,culture,local capacities and indigenous infrastructures ) or utilize them in the best manner. which causes problems including excessive and irrational dependence of habitats to fulfill resident’s needs, waste of natural and human resources, increase of cost and increased enviromental pollutions. Habitats capacities are wasted and they have been dependant on fulfilling resident needs for water, due to the lack of infrastructures for managing the capacity of asorbtion and recycling of water and sewage cycle of a habitat architecture. Amongst the problems of this are also Inaccessibility to a permanent, healthy, adequete and suitable drinking water, and lack of systems that could absorb and produce healthy adequete water. Unlike the old indigenous architecture of the habitats, the modern ones are not capable of using natural resources capacities (soil, air and water) and habitat’s cultivable spaces for the purpose of cultivating productive plants and taking part in producing food, thus wasting this capacitiy and being unable to satisfy the least of residents food needs.it also causes permanent food insecurity (abcense of permanent accessibility to different kind of food required by the habitat), pollution of food with fertilizers , preservatives and unhelthy chemical additives, and finally high cost of the food due to movement, maintenance and distributions The design of a self-sufficient neighbourhood, located in the intersection of ImamKhomeini and Hosseini Highway,northeast Shiraz, has tried to perserve the city’s historical identity and looking for a new pattern based on the cultural ,social and enviromental values of the old habitats architecture at the same time, also has tried to be proportional to the modern requirements ,while having a balanced relationship with the environment. Boundaries of this relationship have been clarified by a research, specifing 2 areas of the habitat and making it practical in design. This research aims to clarify the relationship between habitats architecture and residents partership in producing food and managing water supplies cycle in the research area, and to acheive relatively self-sufficient patterns to fulfill residents requirement in design. Relative self-sufficiency in producing food and managing water supplies cycle can be acheived by utilizing architectural capacities of habitat environment. Over the course of this research, in the first stage, considering the problem being recent, in order to attain the theoretical basics and principles of a self-sufficient habitat, library studies and interviews were conducted and opinions concerning self-sufficiency or a self-sufficient habitat were analayzed.the results of this stage contained definitions, aspects, characteristics, strateges and eventually operational solutions for self-sufficiency and a self-sufficient habitat in the field of architecture. In the second stage, to exam the aspects, characteristics and found solutions for self-sufficiency and a self-sufficient habitat, 2 kinds of target content tables were edited. the relation between architectural and self-sufficiency variables was questioned in the form of propositions ,according to the said tables, after analysis and regular interviews with agricultural, architectural and water specialists. These solutions or propositions were achieved by studying case samples in each area, conducting interviews , and analyzing the characteristics and strategies of a self-sufficient habitat. Definite and operational solutions were used to readabilite and transparent the questioned subjects and to make the answers even more precise. These propositions consist of Architectural ideas ( independent variable ), water,agriculture and other parts’s ideas ( mediator ) and self-sufficiency ( dependent variable ). In the third stage of the research,specialists of the research area, which means architecture, agriculture and water management were asked the questions and 75.41 percent of them agreed that the research’s proposition will lead to self-sufficiency in a habitat. Results were shown and analyzed seperately in form of graphs and tables, hence some principles and solutions were derived for designing a self-sufficient neighbourhood in the manner of residents partnershhip in producing food and managing water supplies cycle. Keywords: self-sufficient neighborhood center, food production, water resources, participation of residents