18676

۱۸۶۷۶

مجموعه فرهنگي هنري تفريحي با رويكرد ارتقاء تعاملات اجتماعي از ديدگاه شهروندان و هنرمندان (نمونه موردي: مشهد)

كارشناسي ارشد

معماري فضاهاي آموزشي و فرهنگي

دي ۱۳۹۶

دكتر محمدعلي خان محمدي

معماري و شهرسازي

چكيده افزايش مهاجرت، تكثر فرهنگي و توسعه‌ي روزافزون رسانه‌هاي ديجيتال، باعث كاهش ارتباطات چهره‌بهچهره و تعاملات اجتماعي شده است. اين موضوع معماران را با اين سوال جدي مواجه ساخته است كه چگونه مي‌توان با استفاده از قابليت‌هاي فضاهاي معماري، تعاملات اجتماعي را تقويت نمود. از طرفي با توجه به نقش و اهميت تعاملات اجتماعي در توسعه‌ي فرهنگي هنري، و تاثير متقابل فرهنگ و هنر بر تعالي جامعه، و با توجه به اين‌كه فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، يكي از بسترهاي مناسب براي شكل‌گيري تعاملات اجتماعي هستند، لزوم پرداختن به موضوع تعاملات اجتماعي در چنين فضاهايي، ضروري مي‌نمايد. در پژوهش‌هاي پيشين عوامل اثرگذار بر ارتقاء تعاملات اجتماعي از ديدگاه جامعه‌شناسان و شهرسازان مورد بررسي قرار گرفته است و به شناسايي عوامل موثر در اجتماع‌پذيري فضاهاي معماري و شهري پرداخته شده است؛ اما به ويژگي‌هاي اثرگذار فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، بر ارتقاء تعاملات اجتماعي، به‌صورتي روش‌مند و تدوين‌شده، كم‌تر توجه شده است. در اين پژوهش، مولفه‌هاي اثرگذار بر ارتقاء تعاملات اجتماعي و ميزان اثربخشي آن‌ها در فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، با محوريت فضاهاي فرهنگي مشهد، و از دو ديدگاه شهروندان و هنرمندان، مورد مطالعه قرار گرفته است. پس از مطالعات كتابخانه‌اي و پژوهش‌هاي ميداني، و با بررسي تحليلي ادبيات موضوع، و نيز در نظر گرفتن روش تحقيق همبستگي، شاخص‌هاي اثرگذار بر تعاملات اجتماعي در مجموعه‌هاي فرهنگي هنري تفريحي معين شد؛ كه بر مبناي آن پرسشنامه‌ي ساختاريافته، تنظيم گشت. در ادامه، آراء و نظرات 348 نفر از شهروندان و 50 نفر از هنرمندان سطح شهر مشهد، جمع‌آوري گرديد. داده‌هاي حاصله، با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تحليل قرار گرفت. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه ترتيب اولويت‌گذاري دو گروه شهروندان و هنرمندان پاسخ‌گو، متفاوت از يك‌ديگر است. شهروندان چهار شاخصه‌ي اصلي اثرگذار را به‌ترتيب: 1-دسترسي و ارتباط، 2-كاربري و فعاليت، 3-اجتماع‌پذيري، 4-آسايش و تصوير ذهني، مي‌دانستند و هنرمندان به‌ترتيب: 1-دسترسي و ارتباط، 2- اجتماع‌پذيري، 3- كاربري و فعاليت، 4-آسايش و تصوير ذهني را اولويت‌گذاري كرده‌اند كه فقط در دو شاخصه‌ي اصلي دوم و سوم (كاربري و فعاليت، و اجتماع‌پذيري)، ترتيب اولويت‌گذاري آن‌ها متفاوت بوده است. در مجموع، نتايج به‌دست آمده حاكي از آن است كه ميزان اثرگذاري شاخص‌ها، فارغ از اولويت‌بندي، از درجه‌ي بالايي برخوردار مي‌باشد. واژه‌هاي كليدي: تعاملات اجتماعي، مجموعه‌هاي فرهنگي هنري تفريحي، اجتماع‌پذيري، فضاي عمومي، فضاي شهري، شهر مشهد

1397/01/27

10/23/2018 12:00:00 AM

Abstract: Growing migration, cultural pluralism and daily-emerging digital media have reduced face-to-face communication and social interactions. This issue has raised a serious question for architects on how to enhance social interactions by benefiting from the potential of spaces. Meantime, given the role and significance of social interactions in the cultural-artistic development and mutual impacts of culture and art on the excellence of society, and in light of the fact that cultural, artistic and recreational spaces provide the ground for the formation of social interactions, bringing about the issue of social interactions in such spaces takes up added importance. In previous research, impact factors in upgrading social interactions from the viewpoint of sociologists and urban engineers have been studied and therefore the factors involved in the sociability of urban spaces have been discussed. However, the effect of cultural, artistic and recreational spaces on social interactions has scarcely been studied in a systematic and methodological manner. In this survey, impact factors in upgrading social interactions their effectiveness in cultural, artistic and recreational spaces, with the focus being on Mashhad's cultural spaces, have been studied from the viewpoint of citizens and artists. After desktop and field research, the subject's literature has been analyzed. Then, correlation research has been conducted to determine impact factors in social interactions in the cultural, artistic and recreational centers, based on which a structured questionnaire has been drawn up. In continuation, the views of 347 citizens and 50 artists in Mashhad were gathered. The obtained data were analyzed by SPSS. The findings show that priorities are different for citizens and artists. The citizens prioritize the main four impact factors as 1. Access and Communication 2. Utility and Activity 3. Sociability 4. Peace of Mind and Imagination while the artists classify them as 1. Access and Communication 2. Sociability 3. Utility and Activity 4. Peace of Mind and Imagination. The difference lies in the priority given to utility and activity and sociability. Generally speaking, the results indicate that the impact factors, regardless of prioritization, highly effective. Keywords: Social interactions, cultural, artistic and recreational centers, sociability, public space, urban space, Mashhad City