19895

۱۹۸۹۵

برنامه ريزي توسعه فضاهاي دانشگاهي و الگوهاي ساماندهي آن- نمونه موردي: دانشگاه صنعتي اميركبير

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

۱۳۹۶-۱۳۹۷

۱۳۹۷/۰۶/۲۴

دكتر رضا خيرالدين

معماري و شهرسازي

چكيده توسعه در مفهوم حقيقي خود عبارت است از تغيير معيارهاي يك سيستم به نحوي كه كيفيتي مطلوب‌تر از پيش و مطابق با نياز زمان، ارائه دهد. معيار‌هاي توسعه در يك شهر همواره بر اساس شرايط و نيازهاي موجود در حال تغيير است. توسعه پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري، به عنوان قطعاتي بزرگ و تاثير‌گذار در سازمان فضايي شهر، نيز شامل اين موضوع مي‌شود. دانشگاه‌هاي جهان از ابتداي شكل گيري (نسل اول/آموزش محور) تا به كنون (نسل سوم/كارآفرين) با توجه به اهداف خود تغييراتي در كالبد و فضاي خود ايجاد كرده‌اند. به همين علت در دوره‌هاي مختلف اقدام به تهيه برنامه‌هايي و طرح¬هايي تحت عنوان ساماندهي و توسعه دانشگاه كرده‌اند تا به وسيله آنها كالبد و فضا را بر اساس اهداف كلان دانشگاه هدايت كنند. در ايران نيز دانشگاه‌ها با تهيه طرح‌هاي توسعه، كه عمده تمركز آنها معطوف به گسترش كالبدي است، سعي بر بهبود فضا و كالبد پرديس‌هاي خود دارند. در پرديس‌هاي درون شهري، اين برنامه‌ها در عمل باعث گسترش مرزهاي دانشگاه از طريق خريد پلاك‌هاي اطراف دانشگاه و ساخت بناهاي جديد مي‌شود(توسعه دانشگاه تهران و اميركبير)؛ اما مشخص نيست اين توسعه كالبدي ناشي از تقاضايي موثر است و يا بر اساس نيازهاي غير واقعي دانشگاه به فضاي جديد بنا شده (توهم توسعه) كه تحقق آن نيازمند بودجه‌هاي كلان است. اين در حالي است كه بررسي‌ها مشخص كرده است در ساير كشورها پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري مسير‌هايي متفاوت براي توسعه را انتخاب كرده‌اند. اين دانشگاه‌ها حركت به سمت دانشگاه‌هايي كارآفرين و هماهنگ با مباحث پايداري را اساس تهيه برنامه‌هاي توسعه خود قرار داده‌اند. اين پژوهش با نگاهي كاربردي و با مطالعه موردي (دانشگاه صنعتي اميركبير)، ضمن بررسي ادبيات مرتبط با موضوع اقدام به ارائه يك الگو مناسب، و منطبق بر نيازهاي واقعي براي توسعه دانشگاه‌هاي درون شهري، كرده تا ضمن پاسخ گويي به تقاضاهاي موثر منجر به توسعه پرديس دانشگاه در مفهوم واقعي آن شود. در همين راستا با بررسي ميزان استفاده از ظرفيت كالبدي (كلاس‌‌ها) قابل استفاده دانشگاه‌ها در برخي پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري تهران، مشخص شد در حال حاضر بخش قابل توجهي از ظرفيت دانشگاه‌ها بلااستفاده مانده است. در واقع دانشگاه‌ها بدون اينكه از كالبد موجود به درستي استفاده كنند اقدام به گسترش فيزيكي دانشگاه و ساخت كلاس‌هاي جديد كرده‌اند؛ همچنين بررسي‌هاي كالبدي، كاركردي، اقتصادي، ترافيكي و... مشخص كرد توسعه پرديس‌هاي دانشگاهي درون شهري در اطراف آنها توجيه پذير نيست. در نتيجه اين بررسي‌ها، ضمن استفاده از نظرات و مشاركت دانشجويان، برنامه‌اي براي توسعه دانشگاه صنعتي امير كبير ارائه شده است. ايجاد زيرساخت‌هاي كالبدي و غير كالبدي لازم براي تبديل دانشگاه‌ به دانشگاهي كارآفرين (نسل سوم) و بهبود كيفيت فضايي پرديس دانشگاه صنعتي اميركبير و ارتقاء معيارهاي پايداري در آن از جمله اصلي ترين راهبرد‌هاي اين برنامه است كه در نهايت منجر به تعريف برنامه‌هاي اقدام مشخص و عملياتي شده است. تعريف يك مجموعه آموزشي- صنعتي- تحقيقاتي با محوريت كارآفريني (در خارج از شهر تهران) ضمن توجه به معيار‌هاي توسعه پايدار در كنار تقويت كيفيت كالبدي محدوده فعلي دانشگاه از جمله پاسخ‌هايي است كه اين پژوهش در قبال نيازهاي واقعي دانشگاه ارائه داده است. همچنين برخي حوزه‌ها در خصوص اين موضوع از جمله تنظيم دقيق مدل تحقق دانشگاه‌هاي نسل سوم، دگرگوني نحوه برنامه ريزي آموزشي دانشگاه‌ها، تدقيق معيارهاي توسعه پايدار در دانشگاه و... معرفي شده‌اند كه نيازمند بررسي تخصصي در قالب پژوهشي ديگر هستند. واژه‌هاي كليدي: توسعه، پرديس دانشگاه، دانشگاه نسل سوم، پايداري.

1397/10/17

Planning of University Spaces Development and Its Reform Models Case Study: Amirkabir University of Technology

1/7/2019 12:00:00 AM

Abstract: Development in its authentic sense means the shift in criteria of a system in a way that provides a quality more favorable than before and according to the need of that time. The criteria of progress in a city are constantly changing according to existing conditions and needs. The development of campuses of universities within a city, as the large and influential part in the organization of urban spaces, also are included. Universities around the world have made so many changes, regarding their purposes, to their physical appearances and spaces from the beginning of their formation (first generation) until now (third generation / entrepreneurs). For this reason, at different periods, they have been preparing plans for the organization and development of universities by which to assist them in forming the campus and physical shape according to goals of universities. In Iran, universities are also trying to improve the space of their campuses by providing developmental plans, focusing on physical developments. In urban campuses, these programs actually expand the boundaries of universities through purchasing plaques around the university and constructing new buildings, but it's unclear whether this physical development is driven by demands, or an illusion of universities’ needs for a new space that requires a large amount of budgets. However, studies have demonstrated that in other countries, academic campuses in cities have chosen different paths for development. These universities have attempted to lead to entrepreneurial universities as well as harmonize with the sustainable development while they have being prepared their basic for their own developmental plans. This study was conducted with an applied study of a case (Amir Kabir University of Technology), and reviewing the related literature to the topic has provided an appropriate model for the development of urban campuses, in order to respond to effective demands leading to the development of campus in the authentic sense of it. Therefore, it examines the way in which the actual capacity of the university campuses was used in some university campuses in Tehran, it becomes evident that the existing physical capacity was not fully utilized in these spaces, as well as physical, functional, economic, and traffic assessments. It is clear that the development of university campuses within the city around them is not justifiable. As a result of the studies, using the students' comments, a program for the development of Amir Kabir University of Technology has been presented. Creating a crucial body to transform universities into an entrepreneurial (third-generation) university and improving the quality of the campus is one of the main strategies of the program, which ultimately leads to introduce other thirty-nine separate plans. The definition of an entrepreneurship-oriented research training center (outside of Tehran), considering the criteria for sustainable development along with enhancing the quality of the university's current range, is one of the answers that this research has provided in response to their real needs. Also, some areas on this issue, including the precise adjustment of the model for the realization of third-generation universities, the transformation of educational planning, the development of sustainable development criteria at the university, etc., requires professional reviews in the form of other researches. Keywords: Development, University Campus, Third Generation University, Sustainability.