20223

۲۰۲۲۳

مطالعه تطبيقي و تحليلي كارايي انرژي در حمل‌ و نقل شهري تهران با 105 شهر دنيا بر اساس شاخص هاي ساختار فضايي شهري

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

1397/6/31

دكتر رضا خيرالدين

معماري و شهرسازي

اهميت يافتن موضوع انرژي و مسائل و تهديدهاي زيست‌محيطي در عرصه جهاني و نيز ذخاير رو به اتمام انرژي تجديدناپذير، جايگاه اين موضوع را در برنامه‌ريزي فضايي بيش از پيش روشن ساخته است. مصرف انرژي در بخش حمل‌ونقل با سرعتي فزاينده در حال افزايش بوده و ردپاي اكولوژيك شديدي از خود برجاي مي‌گذارد. عوامل زيادي در ساختار فضايي شهر بر كارايي انرژي در بخش حمل‌ونقل تاثيرگذار هستند كه مي‌توان آن‌ها را در دو دسته كلي فرم كالبدي و ويژگي‌هاي كاركردي قرار داد. ساختار فضايي شهري بر نحوه رفتارهاي حمل‌ونقلي و ترافيكي افراد نيز تاثيرگذار است به صورتي كه اثر خود را در نحوه گزينش گونه حمل‌ونقلي، مالكيت خودروي شخصي، اهداف سفرها، طول سفرها و... نشان مي‌دهد. در اين پژوهش با بررسي و تحقيق در زمينه اين روابط، به مشخص ساختن نحوه تاثير و ميان‌كنش بين مولفه‌هاي مورد سنجش پژوهش و به عبارتي درك تاثير محيط ساخته شده بر رفتارهاي حمل‌ونقلي و اثر آن در كارايي انرژي در سطح شهر پرداخته شد. پژوهش حاضر از نظر طبقه‌بندي از نوع توسعه‌اي به شمار آمده و به منظور دستيابي به اهداف پژوهش از روش‌هاي تحقيق توصيفي، مطالعه موردي، همسبتگي و روش تطبيقي بهره گرفته شد. روش جمع‌آوري اطلاعات نيز متكي بر روش اسنادي و كتابخانه‌اي و از طريق حصول داده‌هاي ثانويه بوده‌است. جامعه آماري اصلي مورد مطالعه در اين پژوهش، شهر تهران بوده و در جهت انجام روش تطبيقي و بررسي روابط ميان شاخص‌هاي مورد سنجش، تعداد 105 شهر از اقصي‌نقاط جهان با معيارهاي مقايسه‌پذيري، راهنمابودن و شامل‌بودن انتخاب و اطلاعات مربوط به هريك جمع‌آوري گرديد. گسترش شهر تهران در ادوار گذشته بسيار سريع اتفاق افتاده و الگوي اين رشد روزبه‌روز در حال حركت به سوي پراكندگي بيشتر، فواصل دسترسي طولاني‌تر، كارايي و مطلوبيت كمتر حمل‌ونقل عمومي و در نتيجه وابستگي بيشتر به وسايل نقليه شخصي مي‌باشد. اين شرايط در كنار فراتر بودن شمار ساكنين و كاركنان از ظرفيت جمعيتي شهر و شرايط خاص اجتماعي - اقتصادي، روندي را در پيش دارد كه اين شهر را به وضعيتي نامطلوب از لحاظ كارايي انرژي در حمل‌ونقل مي‌كشاند. مالكيت بالاي وسايل نقليه شخصي در تهران در كنار تراكم جمعيتي بالا، توزيع ناهمگون طبقات اجتماعي-اقتصادي، عدالت اجتماعي نازل، سطح امنيت و ايمني ضعيف و پراكنش نامتوازن مراكز كاروفعاليت در سطح شهر، منجر به عدم كارايي و تعادل شبكه دسترسي گشته است. در اين پژوهش، ابتدا تبيين عوامل فضايي موثر در كارايي انرژي در حمل‌ونقل شهري موردنظر قرارگرفته تا به تحليل رابطه ميان اين عناصر با كارايي انرژي در حمل‌ونقل شهري، تعيين جايگاه شهر تهران در عرصه جهاني از اين لحاظ و در نهايت تدوين راهبردها و پيشنهادها به منظور ارتقاء كارايي انرژي در حمل‌ونقل شهر تهران پرداخته شود. تحليل انجام گرفته نشان داد تراكم جمعيتي، شاخص‌هاي اقتصادي و شاخص‌هاي ساختاري شبكه حمل‌ونقل تاثير بيشتري بر تغييرات مولفه‌هاي كاركردي سيستم حمل‌ونقل داشتند. همچنين شهرهاي هم‌رده براي تهران در هر رابطه شناسايي شدند و از آن‌ها به عنوان مبناي مطالعاتي براي الگوبرداري سياستي در بخش نهايي پژوهش بهره گرفته شد.

1397/12/21

Comparative and analytical study of urban transport energy efficiency between Tehran and 105 cities based on urban spatial structure factors

3/12/2019 12:00:00 AM

The importance of energy issue and environmental threats in global level, has made its role clear in spatial planning studies. Energy consumption in the transport sector is rising increasingly and has a severe ecological footprint. Many factors in urban spatial structure affect the energy efficiency of the transport sector, which can be classified into two general categories of physical form and functional characteristics. Urban spatial structure also influences people's traffic behavior such as modal choice, private car ownership, travel purposes, length, and more. This research tries to determine the interaction between measured factors of built environment on transport behavior and its effect on transport energy efficiency at the city level. Descriptive analysis, correlation and comparative method were used in order to achieve the research goals. The data collection method also relies on documentary and library methods and through the acquisition of secondary data. The main case of this study is Tehran. In order to carry out a comparative method and to investigate the relationship between research factors, 105 cities around the world was selected with three criteria of comparability, representability and inclusiveness. The expansion of Tehran has been happening rapidly and the growth pattern is moving towards greater dispersion, longer accessibility intervals, lower public transport efficiency and consequently greater dependence on private vehicles. Furthermore, exceeding the demographic and environmental capacity of the city and its special socioeconomic conditions have led to a process that made this city an undesirable place in terms of transport energy efficiency. High ownership of private vehicles along with high population density, heterogeneous distribution of socioeconomic classes, low social justice, poor security and immunity of public spaces and poorly distributed urban centers have led to inefficiencies and imbalances in urban transport network. In this research, firstly, determination of spatial factors influencing urban transport energy efficiency has been considered in order to analyze the relationship between them and urban transport energy efficiency factors. Then the status of Tehran among the selected cities in this regard was investigated and finally, strategies and policies in order to Promoting energy efficiency in urban transportation of Tehran were proposed. Analysis showed that population density, economic indicators and structural indicators of transport network had a greater effect on the changes in the functional components of the transportation system. Also, similar cities to Tehran were identified and were used as a study basis for benchmarking and policy adoption.