20643

۲۰۶۴۳

بررسي مقايسه اي تأثير اقتصاد دانش بنيان در وابستگي اقتصاد به نفت در كشورهاي صادركننده و واردكننده نفت

كارشناسي ارشد

توسعه اقتصادي و برنامه ريزي

1395-1397

۱۳۹۷/۱۰/۱۷

دكتر عطالله رفيعي آتاني

دكتر سعيد ميرزا محمدي

مهندسي پيشرفت

در برخي از كشورها نفت، يك منبع درآمدي و در بسياري ديگر منبعي جهت توليد و مصرف است. استفاده از نفت به عنوان يك ماده اوليه در جهت امر توليد موجب ايجاد ارزش افزوده مي گردد. از طرفي با مباحث مطرح شده در حوزه دانش از جمله استفاده از تكنولوژي، فناوري اطلاعات و... نقش دانش در زندگي بشر روز به روز پرنگ تر مي شود، كانال مشترك دانش و نفت بدين دليل است كه سطح دانش و تكنولوژي، به كارگيري نفت در يك اقتصاد را تعيين مي نمايد. اين پژوهش اين مسئله را مورد بحث قرار مي دهد كه يك كشور با توجه به سطح دانش پايه بودن اقتصاد خود چه ميزان به نفت وابسته است؛ به عبارتي با رشد دانش پايگي يك اقتصاد، وابستگي به نفت آن چگونه تغيير مي يابد. اين پژوهش با اهداف يافتن مؤلفه هاي مناسب براي سنجش دانش پايگي اقتصاد و درك رابطه بين دانش پايگي و وابستگي به نفت در دو گروه كشورهاي صادركننده و وارد كننده نفت خام آغاز گرديد و در اين راستا داده ها را براي بازه زماني 1991 تا 2015 كه در سايت هاي آمار بين المللي معتبر موجود بود، استخراج نموده و آن ها را با روش پانل ديتا مورد آزمون قرار داد. در پژوهش پيش رو سعي شد در راستاي دستيابي به اهداف تعريف شده ي فوق حركت شود و جهت اختيار نمودن مؤلفه هاي اقتصاد دانش پايه براي هر دو گروه كشورهاي صادركننده و واردكننده نفت ضمن بررسي الگوهاي اقتصاد دانش بنيان موجود، بدين نتيجه رسيد كه بهتر است براي آزمون مذكور مؤلفه هاي معرفي شده توسط وينچوك و همكاران (2014) را استفاده كند؛ اما متأسفانه به دليل عدم دسترسي به اطلاعات كامل زيرشاخه آموزش و نيروي انساني، مجبور به استفاده از متغيرهاي زيرشاخه آموزش و نيروي انساني بانك جهاني گرديد. با اين مؤلفه ها آزمون صورت پذيرفت و نتيجه آنكه براي هر دو دسته كشورهاي واردكننده و صادركننده نفت خام، رشد دانش پايگي اقتصاد منجر به رشد وابستگي حدوداً 0/1 درصدي به نفت خام مي گردد؛ همچنين در اين آزمون ها رابطه بين رشد نيروي كار و رشد سرمايه با وابستگي به نفت خام يك رابطه معكوس شناخته شد. در نهايت بزرگترين عامل وابستگي به نفت خام براي هر دو گروه كشورهاي واردكننده و صادركننده ي نفت خام، رشد متغير نفت خام است كه به تنهايي با افزايش يك درصدي خود، هر دو گروه كشورها را بيش از يك درصد به خود وابسته مي نمايد. درنهايت به عنوان يك نتيجه جالب بايد اذعان داشت زماني كه كشورهاي صادركننده نفت خام، با احتساب صادرات نفت خام، مورد آزمون قرار گرفتند رشد نيروي كار بي معني و رشد سرمايه با تأثير معكوس 0/04 درصدي معنادار شد؛ اما زماني كه همين آزمون براي وابستگي داخلي به نفت خام (بدون احتساب صادرات نفت خام) انجام شد، رشد نيروي كار معنادار شده؛ ولي رشد سرمايه همچنان با تأثير معكوس 0/04 درصدي، تأثير معناداري خود را اعمال مي نمايد.

1398/03/26

A comparative study on the effects of knowledge based economic on economic dependence on oilIn exporting and importing countries

1/7/2020 12:00:00 AM

In some countries, oil is a source of income and in many others, its a source for production and consumption. Using the oil as a primary substance in the production process creates value added. Since with discussing about topics in the field of knowledge, including use of technology, information technology, etc., the role of knowledge in human life become more and more significant over time, the common channel of knowledge and oil is because the level of knowledge and technology Determines using oil in an economy. this study discussed that a country refer to its knowledge-basement's economy how much is dependent to the oil. in other word, as the knowledge-basement of an economy grows, how does the dependence on a country's oil change ?This research began with purpose of finding the proper components for measuring the knowledge-basement level of a country's economy and understanding relation between knowledge-basement level and oil dependency for two categorized including oil exporter and oil importer countries. in this regard, this study take a set of data for a period of years 1991-2015 that available on valid international sites and examined them by panel-data method. In the current research, we tried to move towards the purposes defined above and To determine the knowledge-basement's economy's components for both groups of exporter and importer countries, while studying the patterns of the available knowledge-basement's economies, it was concluded that is better For this research to use the components introduced by Vinnychuk et al. (2014), But unfortunately, due to the lack of access to full information of education and human resources subcategory, It was forced to use the variables of the World Bank's education and human resources subcategory. The exam whit these components accomplished and the result for both oil exporter and oil importer countries is that the growth of the knowledge-basement's economy lead to an increase of about 0.10 percent in oil dependency. also In these exams, the relationship between labor force growth and capital growth known as a reverse relationship with oil dependency. Finally the main factor of oil dependency for both oil exporter and oil importer countries is growth in oil amount that one percent growth of it lonely for both categorized countries will increase those oil dependency more than one percent. Finally, as an interesting result, it should be acknowledged that when oil exporter countries, with counting oil exports, were examined, that the growth of labor force became meaningless and capital growth has a meaningful reversal of 0.04 percent amount. But when the same exam was carried out for domestic oil dependency (Without counting oil exports), labor force growth was meaningful; however, capital growth continued to have its meaningful effect with a reversal of 0.04 percent amount.