20946

۲۰۹۴۶

ارائه يك مدل بهينه‌سازي دوسطحي براي مديريت تأمين و سهميه‌بندي منابع كمياب سلامت: مطالعه موردي

كارشناسي ارشد

مديريت زنجيره تامين و لجستيك

۱۳۹۵

۱۳۹۸/۴/۱۱

دكتر ميرسامان پيشوايي

دكتر فرناز برزين پور

صنايع

سهميه‌بندي منابع كمياب سلامت يكي از معضلات اساسي در سيستم سلامت به شمار مي رود كه براي مديريت و بازگردادن تعادل ميان عرضه و تقاضا از سوي سازمان هاي دولتي به كار گرفته مي شود. از سويي تأمين و تدارك اين منابع موردنياز بيماران مانند: تجهيزات پزشكي، داروها، اعضاي پيوندي و ... نيز به عنوان يكي از عناصر اصلي در تضمين سلامت پايدار جامعه به شمار مي‌رود كه عمدتا به دليل عرضه محدود نسبت به تقاضاي موجود، اجراي سياست‌هاي سهميه‌بندي توسط بخش دولتي اجتناب‌ناپذير مي‌شود. سهميه‌بندي در ايران به روش‌هاي سنتي صورت مي‌گيرد كه منجر به توزيع ناعادلانه منابع مي‌گردد. ازاين‌رو، كاربرد بهينه‌سازي رياضي و ابزارهاي تحقيق در عمليات به همراه معيارهاي مناسب براي اولويت بندي بيماران مي‌توانند به تخصيص بهينه و عادلانه اين منابع در شرايط عرضه محدود كمك كنند. بدين منظور در اين پژوهش، يك مدل امكاني دوسطحي براي مواجه با مسئله تأمين و سهميه بندي منابع كمياب سلامت ارائه مي‌شود كه در آن نقش دولت و رقابت ميان شركت‌هاي ارائه‌دهنده منابع سلامت (توليدكنندگان و تأمين‌كنندگان) به‌واسطه بازي استكلبرگ و تعادل نش فرموله بندي شده است. در مدل ارائه‌شده دو دسته پيرو وجود دارد كه پيروهاي دسته اول اولويت و ارجحيت بالاتري نسبت به دسته دوم دارند. و اين اولويت به‌واسطه يك روند لكزيكوگرافيك در نظر گرفته‌شده است. همچنين از شاخص تعداد سال هاي عمر تعديل شده به عنوان يك معيار اولويت بندي ميان بيماران، براي كمك به تخصيص عادلانه اين منابع استفاده مي‌گردد. به دليل اهميت ريسك و عدم قطعيت در چنين سيستمي، يك رويكرد امكاني جديد براي كمينه كردن ريسك توابع هدف توسعه داده ‌شده است. سپس مدل با استفاده از شرايط KKT و روش‌هاي خطي سازي به يك مدل تك سطحي و خطي تبديل و حل مي‌گردد. نتايج مدل با استفاده از يك مطالعه موردي بررسي و ارزيابي گرديد. بر اساس نتايج حاصل‌شده، سياست‌هاي قيمت‌گذاري توسط دولت باعث ايجاد انگيزه در شركت‌ها و درنتيجه كاهش كمبود مي‌گردد. نتيجه‌گيري ديگر اين است كه مدل امكاني جديد مي‌تواند در حد مطلوبي انحرافات تابع هدف را كنترل كند ولي از سوي ديگر باعث كاهش ميانگين سود تأمين‌كنندگان مي‌گردد. درنهايت، استفاده از شاخص بار بيماري‌ها به عنوان يك معيار مبتني بر نياز به تقويت و اثربخشي مدل ارائه‌شده مي‌افزايد. واژه‌هاي كليدي: برنامه‌ريزي دوسطحي، تأمين و سهميه بندي منابع كمياب سلامت، بازي استكلبرگ، تعادل نش، برنامه‌ريزي رياضي فازي، قيمت‌گذاري

1398/05/24

A bi-level programming model for scarce healthcare resources supply and rationing management system: A case study

8/15/2019 12:00:00 AM

In order to control the balance between supply and demand, the scarce healthcare resources rationing, a challengeable issue in the public health system, is applied by government. In addition, in spite of importance of providing the healthcare resources on time in the health system, shortages often occur due to limited supply to demand. In this situation, the equitable rationing of scarce resources is unavoidable by policymakers. However, this process is has being doing based on conventional and unfair methods. As a result, the application of mathematical optimization and research operation tools along with need-based indicators can be used to allocate the scarce resources impartially. In this thesis. a possibilistic bi-objective bi-level programming model is addressed to optimize the management network of the healthcare scarce resources supply and rationing. Multiple followers and single leader exist in the proposed Stackelberg model in which the followers are divided into two groups. manufacturers and suppliers. The first group has priority over the latter. The competition between these two groups is addressed using a lexicographical procedure. Moreover. the interaction between the individuals in each group is incorporated through a normalized Nash equilibrium. In the first level. the government (as the leader) decides on pricing and rationing the resources among the demand zones. In the second level. the manufacturers (as the first group followers) compete for tactical decisions such as production plan and product flow; while the suppliers (as the second group followers) compete for procurement and purchase planning from the foreign sellers. To avoid the discriminative allocations. the disability-adjusted life years (DALY) index is employed to improve the rationing process. Due to the significance of uncertainty and risk in such a network. a novel risk-based possibilistic approach is devised to control the mean and risk values of the objective functions. To handle the multiple-objective nature of the model. the augmented ε-constraint method is used to find the efficient solutions. Finally, to validate the proposed solution method. the model is solved applying Karush–Kuhn–Tucker (KKT) conditions and using the data extracted from a real case study. The results reveal the applicability and usefulness of the proposed possibilistic model compared to the conventional possibilistic approach. Keywords: Fuzzy Mathematical Programming. Scarce resources supply and rationing. Bi-Level Programming. Pricing. Possibilistic Programming. Multi-Objective Optimization