21357

21357

سنجش كيفيت زندگي منطقه‌اي در فضاهاي ديني مورد مطالعاتي: محور نجف به كربلا

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي منطقه‌اي

1395

1398/4/4

دكتر عبدالهادي دانشپور؛ دكتر محمدصالح شكوهي‌بيدهندي

معماري و شهرسازي

كيفيت زندگي درواقع مفهومي چندبعدي و پيچيده است كه از سوي متفكران علوم شهري و ساير انديشمندان علوم مختلف مطرح‌شده و مورد پژوهش قرارگرفته است؛ تا جايي كه اهداف بسياري از برنامه‌ها و طرح‌ها ارتقاء كيفيت زندگي است. منظور از مفهوم كيفيت زندگي در مطالعات پيشين عموما سطح برخورداري مكان و بهره‌وران آن از شاخص‌هاي اجتماعي، فرهنگي و رواني و نظاير آن در روند توسعه و عمران است كه به نيازها و انگيزه‌هاي اساسي انسان مربوط مي‌شود، مثل شرايط تغذيه بهتر، پوشاك، مسكن، بهداشت، آموزش‌وپرورش و ايجاد فرصت‌هايي براي كنش متقابل اجتماعي، كسب مهارت‌هاي شغلي، گسترش همبستگي عمومي و مشاركت اجتماعي و سياسي. بااين‌حال، بيشتر مطالعات سنجش كيفيت زندگي در مقياس يك شهر يا بخشي از آن تمركز دارند. در كشورهاي اسلامي تحقيقات گسترده‌اي پيرامون تعريف و سنجش كيفيت زندگي صورت گرفته است. اما بسياري از اين تحقيقات بر شاخص‌هاي جهاني ارائه‌شده براي سنجش اين مفهوم مبتني بوده‌اند و از ارزش‌هاي محلي و باورهاي اجتماعي غافل بوده‌اند. برخي تحقيقات هم كه به‌طور مختصري به ارزش‌هاي مورد تاييد جامعه اشاره داشته‌اند، در روش ارزيابي و سنجش آن‌ها با مشكلاتي روبرو بوده‌اند. در نتيجه به نظر مي‌رسد يك خلأ نظر در زمينه‌ي سنجش كيفيت زندگي بر اساس ارزش‌هاي ذهني مسلمانان وجود دارد كه موردتوجه اين تحقيق است. اين مطالعه سعي مي‌كند با مرور ادبيات جهاني موجود در زمينه كيفيت زندگي و نيز شاخص و معيارهاي مدنظر آن‌ها، به بررسي كيفيت زندگي در بعد منطقه‌اي و با تاكيد بر شاخص‌هاي ذهني و از طريق پرسش و مصاحبه با زائران در مسير نجف به كربلا بپردازد. از جهتي اين محور در ساليان اخير با توجه به حجم تردد زائرين خصوصا در ايامي خاص، اهميت بالايي را دارا مي‌باشد و از جهت ديگر بيشتر افرادي كه از اين مسير عبور مي‌كنند فارغ از كمبودها، سختي‌ها و مشكلاتي كه در مسير وجود دارد داوطلبانه و با اشتياق از اين مسير استفاده مي‌كنند و اكثرا به‌صورت پياده هستند. هرساله با توجه به كمبودها و نواقص موجود به تعداد افراد اين مسير خصوصا در ايام منتهي به اربعين حسيني افزوده‌شده و بر شكوه اين رخداد مي‌افزايد. به نظر مي‌رسد اين افراد با اطلاع از مشكلات موجود در اين مسير با تمام وجود و رضايت قلبي مشكلات را به جان خريده و پاي در اين مسير مي‌گذارند. ازاين‌رو اين پرسش مطرح مي‌شود كه شهروندان به خاطر چه كيفيات در فضا،حاضر هستند بر سختي‌هاي موجود(ضعف در شاخص‌هاي فيزيكي موردنظر انديشمندان غربي)چشم بپوشند؟ به‌عبارت‌ديگر آيا ميان دستگاه ارزيابي كيفيت زندگي در ذهن زائران محور نجف-كربلا در ايام اربعين و مجموعه معيارهاي غربي كيفيت زندگي(كه عمدتا عيني هستند) تفاوتي وجود دارد؟ به‌منظور پاسخ به اين سوالات بررسي كيفيت‌هاي موجود در اين مسير از نظر زائران مورد مطالعه قرارگرفته است. اين كيفيت‌ها مردم را از نقاط مختلف جهان با فرهنگ‌ها، نژاد و قوميت‌هاي مختلف گرد هم مي‌آورد و آن‌ها را به يك گروه، به مثابه يك پيكره واحد، كه از اين مسير عبور مي‌كنند، تبديل مي‌كند. به نظر مي‌رسد ماديات در اين مسير رنگ‌باخته و معنويات بر تمام فضاي مسير حاكم است. يافته‌هاي مطالعه نشان مي‌دهد كه علي‌رغم وجود مشكلات بسياري كه در مسير وجود دارد و با توجه به شاخص‌هاي غربي كيفيت زندگي، نمي‌بايست مورد استقبال قرار مي‌گرفت، اما عاملي ديگر علاوه بر عوامل ذكرشده در ادبيات جهاني، باعث استقبال بي‌نظير از اين مسير شده، استقبالي كه سال به سال افزونتر مي‌شود. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه سنجش كيفيت زندگي در اذهان زائران بسيار بيشتر از چارچوب‌هاي سنجش كيفيت زندگي كه توسط غربيان ارائه شده، مبتني بر شاخص‌هاي ذهني نظير احساس وحدت اجتماعي، اثر نيت الهي بر ادراك فضا، احساس آرامش ناشي از عبادت و نيز شادي حاصل از كنش سياسي-اجتماعي است.

1398/08/25

Measuring regional quality of life in religious spaces Case study: Najaf axis to Karbala

11/16/2019 12:00:00 AM

Quality of life is in fact a multidimensional and complex concept that has been raised and studied by thinkers of the urban sciences and other thinkers of various sciences, to the point where many of the goals of the plans and plans are to promote the quality of life. The purpose of the concept of quality of life in previous studies is generally the level of enjoyment of the place and its beneficial social, cultural and psychological indicators, and so on in the process of development, which relates to the basic human needs and motives, such as better nutrition, clothing, housing, Health, education, and the creation of opportunities for social interaction, the acquisition of job skills, the expansion of solidarity and social and political participation. However, most studies focusing on measuring the quality of life in a city or in part of a city. In the Islamic countries, extensive research has been conducted on the definition and measurement of quality of life. But many of these studies have been based on global indicators to measure this concept and have been neglected by local values and social beliefs. Some research, which briefly refers to community-based values, has encountered problems in evaluating and measuring them. As a result, it seems that there is a vacuum in the field of measuring the quality of life based on the mental values of Muslims that is of interest to this research. This study tries to review the quality of life in the regional dimension and emphasize the mental indices through questionnaires and interviews with pilgrims on the Najaf route to Karbala by reviewing the world literature on quality of life as well as their indicators and criteria. In the direction of this axis, in recent years, due to the traffic volume of pilgrims, especially in certain periods, is of great importance. And in the other hand, most people passing through this route, regardless of the shortcomings, difficulties and problems that are on the path voluntarily and They use this route with eagerness and are mostly on foot. Each year, due to shortcomings and deficiencies, the number of people in this route, especially during the days leading up to Arba'in Hossein added to the glory of this event. It seems that these people, with the knowledge of the problems on this path with all their heartfelt content and satisfaction, have begun to pose problems. Hence, the question was raised about which citizens, due to what qualities in space, are ready to take on the hardship (weakness in the physical indices considered by Western thinkers)? In other words, is there a difference between the quality of life assessment system in the minds of the pilgrims of the Najaf-Karbala axis during the Arba'in period and the set of western criteria of quality of life (which are mostly objective)? In order to answer these questions, examining the qualities of this route has been studied by pilgrims. These qualities bring people from different parts of the world with cultures, races and different ethnicities, transforming them into a group, as a single entity, which passes through this path. Material seems to have lost color in this path, and spirituality over the entire space of the path is dominant. The findings of the study show that in spite of the many problems that exist on the path and according to western indicators of quality of life, it was not to be welcomed, but another factor, in addition to the factors mentioned in the global literature, was the unparalleled acceptance of this route. , An appreciation that grows year by year. This study shows that measuring the quality of life in the pilgrims' minds is much more than the Western quality of life assessment frameworks, based on the mental indices such as the feeling of social unity, the effect of divine intention on space perception, the feeling of calm from worship and the joy of Political-social action.