22047

22047

توسعه شاخص رشد بهره‌وري مالمكوئيست با بررسي نقش عامل اخلاق در تحليل پوششي داده‌ها

دكتري تخصصي

رياضي كاربردي - تحقيق در عمليات در زمينه تحليل پوششي داده‌ها

1399/2/29

دكتر محمدرضا عليرضايي

دكتر تورج نيك آزاد

رياضي

امروزه، رشد بهره‌وري و بهبود كارايي اصلي‌ترين منابع توسعه اقتصادي، هم در سطوح سازماني و هم در سطح كلان كشورها مي‌باشند. از ديدگاه تحليل پوششي داده‌ها به عنوان يك ابزار ناپارامتريك قدرتمند در سيستم پشتيباني تصميم، برخي فاكتورهاي تأثيرگذار روي شاخص رشد بهره‌وري كل عوامل كه تاكنون بررسي شده‌اند، عبارتند از كارايي محض، كارايي مقياسي، پيشرفت تكنولوژي، توازن واحدهاي تصميم‌گيرنده، و قوانين و مقررات كلان حاكم بر سازمان‌ها. در راستاي ادامه بررسي‌ها روي ساير فاكتورهاي مؤثر، در اين رساله، سعي بر آن است تا به مقوله مهم و كلان «اخلاق» از ديدگاه تحليل پوششي داده‌ها پرداخته شود. ادبيات موضوع در بحث ارزيابي بر پايه معيارهاي اخلاقي واحدهاي تصميم‌گيرنده در تحقيق در عمليات به وضوح ضعيف است و همين امر از چالش‌هاي بزرگ پيش روي اين رساله قلمداد مي‌گردد. از طرفي، لزوم تحقق اين نوع سنجش عملكرد و اهميت آن براي مديران و تصميم‌گيرندگان، بر محققان پوشيده نيست. با اين حال، پس از مطالعات و رايزني‌هاي درازمدت با مديران و صاحب‌نظران، با در نظر گرفتن ديدگاه توليد و تعريف برخي كدهاي اخلاقي متناسب با ساختار ورودي-خروجي، ابتدا اين كدها كمي‌سازي شده و از آنها در افزودن محدوديت‌هاي وزني مناسب از نوع ناحيه اطمينان نوع اول به مدل‌هاي پايه تحليل پوششي داده‌ها استفاده مي‌شود. با اين تغيير ساختار وزن‌دهي، مدل اخلاق به دست مي‌آيد. سپس، فاكتور اخلاق براي هر واحد تصميم‌گيري به صورت نسبت اندازه اين مدل به مدل CCR تعريف مي‌شود. اين مدل به عنوان تكنولوژي پايه در تمام تجزيه‌هاي دوقسمتي، سه قسمتي و چهار قسمتي شاخص بهره‌وري مالمكوئيست توسعه يافته در نظر گرفته مي‌شود. در اين تجزيه‌ها، سهم هر مؤلفه، بالاخص تغييرات عامل اخلاق، در رشد يا زوال بهره‌وري مشخص مي‌گردد و تحليل‌هاي متعاقب مي‌تواند روي آنها صورت گيرد. چگونگي انجام اين تحليل‌ها و نحوه نگرش به آنها نيز از اهميت خاصي برخوردار است. در اين رساله، از دو نوع تحليل انفرادي و گروهي واحدهاي تصميم‌گيرنده در بررسي ارتباط بين اندازه كدها و ميزان رشد بهره‌وري حاصل از مدل اخلاق استفاده شده است. در پايان، از داده‌هاي واقعي بانك مسكن طي دو سال متوالي 1396 و 1397 براي اعتبارسنجي مدل‌هاي پيشنهادي استفاده مي‌گردد و نقش تغييرات عامل اخلاق در شاخص رشد بهره‌وري مالمكوئيست، در كنار سهم ساير عامل‌هاي مذكور، به وضوح آشكار مي‌گردد. قابل ذكر است كه با افزودن اين نوع محدوديت‌هاي وزني، ماكسيمم كارايي نسبي به درستي محاسبه مي‌گردد و شرايط ناشدني بودن مدل پيش نخواهد آمد.

1399/04/21

Extending Malmquist productivity index considering the role of ethics factor in data envelopment analysis

5/18/2020 12:00:00 AM

Now a days, Productivity growth and efficiency improvement are the main sources of economic development both at the organizational and macro-level. From the perspective of data envelopment analysis (DEA) as a powerful nonparametric tool in decesion supporting system, the known factors affecting total factor productivity growth are pure efficiecncy, scale efficiency, technology, balance of decision making units (DMUs), and rules and regulations. Continuing the investigations on other effecting factors, this thesis attempts to address the "ethics" issue from DEA approach. Adopting the production approach and defining some appropriate ethical codes related to input/output data structure, first the codes are quantified and then are used in adding assurance region weight restrictions to basic DEA models. With this weghting restructuring, the ethics model is obtained. Then, the ethics factor for each DMU is defined as the ratio of ethics model efficiency measure to CCR model. This model is set as the base technology in two, three and four component decompositions of suggested extended Malmquist productivity growth index. In these decompositions, the role of each factor, especially ethics factor changes, is determined and subsequent analysis could be done. How the analysis is viewed and performed is also important. In this thesis, individual and group analysis of DMUs is used to examine the relationship between the code measures and extended Malmquist index derived from ethics model. At the end, the real data of bank Maskan is used for validation of proposed models as a case study in two time periods 2017 and 2018. It is noteworthy that by adding these kindes of weight restriction, the maximum relative efficiency is correctly calculated and infeasibility conditions will not occured.