22191

مدل ريسك تصادفات بر اساس ويژگيهاي شخصيتي رانندگان (مطالعه موردي: رانندگان تاكسي)

دكتراي تخصصي

برنامه ريزي حمل و نقل

1390

1397/11/28

دكتر افشين شريعت مهيمني - دكتر محمود احمدي نژاد

دكتر زهرا طبيبي

عمران

عوامل شخصيتي جزو عوامل ريشه‌اي رفتار انسانها و در نتيجه جزو عوامل اصلي تعيين كننده نوع رفتار رانندگي رانندگان به حساب مي‌آيد. بنا به اهميت موضوع در اين مطالعه به بررسي نقش عوامل شخصيتي در بروز رفتار نابجاي رانندگي در جامعه رانندگان تاكسي پرداخته شده است. در راستاي انجام مطالعه ابتدا معيار چهار عاملي رفتار راننده شامل خطاها، تخلفات عادي، لغزشها و تخلفات تهاجمي به عنوان پرسشنامه رفتار رانندگي مخصوص رانندگان تاكسي تعيين گرديد. علاوه بر آن به بررسي چند پيش بيني كننده رفتارهاي نابجاي رانندگي رانندگان تاكسي پرداخته شد. اين مرحله از مطالعه نشان داد كه متغيرهايي مانند سن، وضعيت تاهل، مسافت پيموده شده سالانه، تعداد سفرهاي روزانه، تخلفات عادي و تهاجمي مي تواند وقوع تصادف رانندگي رانندگان را تا حدودي پيش‌بيني نمايد. در مرحله بعدي از مطالعه به عامل ريشه‌اي شخصيت و نقش آن در بروز تصادفات و جرائم پرداخته شد. بدين منظور از مدل سازي معادلات ساختاري استفاده گرديد و در آن عامل رفتار راننده به عنوان ميانجي ميان متغيرهاي شخصيت و ريسك تصادفات در نظر گرفته شد. استفاده حسگرهاي حركتي گوشي هوشمند و استفاده از چك ليست مشاهدات بصري به عنوان شاخصهاي تبيين كننده رفتار راننده، از نوآوريهاي مرحله دوم از مطالعه بوده است. با انجام اين مرحله، رابطه ميان برخي از ابعاد پنج عامل عمده شخصيتي با تصادفات و جرائم از طريق متغير ميانجي رفتار راننده نشان داده شد. نتايج مطالعه نشان داد ارتباط معني‌داري ميان سه عامل عمده شخصيتي آزرده‌خويي، سازگاري و وجدان خواهي با ريسك تصادفات وجود دارد. در نهايت و در مرحله سوم عامل شخصيتي و همچنين ديدگاهها نسبت به رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي جزو متغيرهاي اوليه مدل در نظر گرفته شد. در اين مرحله با ايجاد سيستم استنتاج فازي و بر اساس رابطه ميان متغيرهاي شخصيتي و ديدگاه رانندگان با شتابهاي حركتي ايجاد شده درون تاكسي جعبه قوانين مربوطه استخراج گرديد. 21 قانون بدست آمده نشان مي‌دهد كه رانندگان با هيجان خواهي كمتر و ديدگاههاي مثبت نسبت به رعايت قوانين و مقررات از ريسك رانندگي كمتري برخوردارند ليكن ميزان تاثير اين عوامل وابسته به سن و تجربه آنها متفاوت مي‌باشد. واژه‌هاي كليدي: شخصيت، رفتار نابجاي رانندگي، رانندگان تاكسي، ريسك تصادفات

1399/04/18

Accident Risk Model Based on Drivers’ Personality (Case Study: Taxi Drivers)

7/8/2020 12:00:00 AM

Personality factors are among the root causes of human behavior and thus key factors in determining the driving behavior of drivers. Given the importance of this subject, this study aims to investigate the role of personality factors in causing aberrant driving behaviors among taxi drivers. In this study, the four-component measure of the driving behavior including errors, ordinary violations, lapses and aggressive violations was determined as the Questionnaire of Driving Behavior for Taxi Drivers. In addition, several predictors of aberrant driving behaviors of taxi drivers were investigated. This phase of the study exhibited that variables such as age, marital status, annual mileage, number of daily trips, regular and aggressive offenses could partially predict the likelihood of accidents among drivers. In the next phase of the study, the underlying factor of personality and its role in traffic accidents and offenses were discussed. For this purpose, structural equation modeling was used, in which driving behavior factor was considered as a mediator between personality variables and accident risk. The use of smartphone motion sensors and visual observation checklists, as indicators of driving behaviors, were some of the innovations proposed in the second step of the study. In this stage, the association between some dimensions of five major personality factors and traffic accidents and offenses was unraveled through the mediating variable of driving behavior. The results of the study revealed that the three major personality factors (neuroticism, agreeableness and conscientiousness) are significantly correlated with the risk of accidents. Finally, in the third stage, the personality factor as well as attitudes towards traffic laws were considered as primary variables in the model. At this stage, the relevant rules box was extracted by creating a fuzzy inference system based on the relationship of personality variables and the drivers' perspective with the motion acceleration generated within the taxi. Accordingly, 21 extracted rules suggest that drivers with a lower degree of emotion seeking who hold positive attitudes towards laws and regulations have a lower driving risk, though the effect of these factors varies depending on their age and experience. Keywords: Personality, Aberrant driving behavior, Taxi drivers, Accidents' risk