23183

ارائه‌ي راهكارهايي براي استحكام‌بخشي گنبدخانه‌ي مسجد جامع قزوين

كارشناسي ارشد

مرمت و احياء بافت‌ها و بناهاي تاريخي - حفاظت و مرمت ميراث معماري

1396 تا 1399

1399/7/16

دكتر غلامحسين معماريان

مهندس سيد مهدي موسوي

معماري و شهرسازي

چكيده طبق مطالعات و مدارك باستانشناسي موجود، مسجد كبير يا جامع قزوين با گنبدي به بلنداي 22 متري از تيزه تا كف زمين و دهانه‌ي 15 متري، كهن‌ترين نمونه‌ي مساجد جماعت ايران و شهر قزوين محسوب مي‌شود. گنبدخانه‌ي اين بناي ارزشمند دچار آسيب‌هاي ساختاري جدي شده است. بنابراين با توجه به اصالت بنا، بعنوان مطالعه موردي انتخاب شده تا در كنار ريشه يابي اصولي سرچشمه‌ي آسيب‌ها، پايداري و آسيب‌پذيري گنبد يك پوسته‌ي مسجد جامع قزوين شناسايي و مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. و به اين ترتيب با بررسي نتايج حاصل شده، راه براي انتخاب طرح مرمت‌هاي پيشنهادي براي حفاظت از اين گنبد تاريخي ارزشمند هموار گردد. اين بنا در محله‌ي دباغان، حاشيه‌ي غربي خيابان سپه يا شهداي كنوني قزوين به دستور هارون‌الرشيد خليفه‌ي عباسي ساخته شده و در زمان سلجوقيان تكميل و گسترش يافته است. اين پروژه در پنج فصل نگارش شده است. ابتدا در فصل اول موضوع تحقيق به اختصار ذكر شده و در ادامه اهميت، اهداف، فرضيات، قلمرو و روش‌هاي كاربردي تحقيق مزبور بيان شده است. در فصل دوم تعاريف، منابع نظري تحقيق و پژوهش‌هاي پيشين اين حوزه بررسي شده و نتايج مطالعات مزبور ارائه شده است. در فصل سوم ابتدا روش تحقيق رساله و علت انتخاب آن بيان شده است. سپس به بافت پيرامون و بستر مسجد جامع قزوين پرداخته و ساختار سازه‌اي گنبدخانه‌ي يك‌پوسته‌ا‌ي مسجد مزبور معرفي شده‌است. همچنين نقشه‌هاي گنبدخانه ارائه شده و مدلسازي بنا بعد از اجراي اتوكد به مقياس واقعي، در نرم افزار ساليدوركز انجام گرفته است. سپس مدلسازي مزبور به كمك نرم افزار انسيس مش‌بندي شده است. در فصل چهارم به منظور شبيه‌سازي خسارات سازه‌اي گنبدخانه‌ي مسجد جامع قزوين، به (تحليل خطي و غير خطي) آسيب‌شناسي محاسباتي بنا به كمك نرم افزار انسيس و روش اجزاء محدود پرداخته و از نظر دو نوع آناليز استاتيكي و مودال بررسي و نتايج به دست آمده از آناليز ذكر شده است. همچنين آسيب شناسي بنا از دو بُعد سنتي و عددي بررسي و نقاط آسيب‌پذير و مستعد شكست بنا، معرفي شده است. در فصل پنجم با توجه به نتايج بدست آمده طرح مرمت‌هاي پيشنهادي جهت دفع رطوبت از بنا، تقويت بدنه و تكيه‌گاه گنبد و... براي استحام بخشي و حفاظت گنبدخانه‌ي تاريخي مسجد جامع قزوين ارائه شده است. واژه‌هاي كليدي: روش اجزاء محدود. المان محدود (انسيس). مستندسازي سه‌بعدي. گنبد يك پوسته. طرح مرمت گنبدخانه‌ي مسجد جامع كبير قزوين.

1399/10/01

Providing solutions to Consolidation the Rotunda of The Qazvin Jame` Mosque

10/7/2020 12:00:00 AM

Abstract: According to existing archaeological studies and documents, Jame` Mosque or Grand Qazvin, with a dome with a height of 22 meters from the sharp to the ground and a span of 15 meters, It is the oldest congregation mosque in Iran and the city of Qazvin. The Rotunda of this valuable building, has suffered serious structural damage. Therefore, according to the originality of the building, it has been selected as a case study to identify In addition to rooting out the source of the damage, the stability and vulnerability of the simple dome of a Qazvin Grand Mosque to be identified and analyzed. And thus, by reviewing the obtained results, the ground for selecting the proposed restoration plan to protect this valuable historical Rotunda be provided. This building was built in Dabaghan neighborhood, on the western side of the Sepah Street or the current martyrs in Qazvin, by the order of Harun Al-Rasheed, the Abbasid Caliph, and was completed and expanded during the Seljuk period. The project is written in five chapters. First, in the first chapter, the subject of research is briefly mentioned and then the importance, goals, hypotheses, realm and practical methods of this research are stated. In the second chapter, definitions, theoretical sources of research and previous research in this field are reviewed and the results of these studies are presented. In the third chapter, first the research method of the dissertation and the reason for its selection are expressed. Afterwards, the texture and infrastructure around the Great Mosque of Qazvin was introduced and then the structural structure of the simple dome of the Rotunda of the mentioned mosque was introduced. Rotunda maps were also prepared, and the modeling of the building was done after real-scale AutoCAD implementation in SolidWorks software. Then, the mentioned modeling was elementation with the help of Ansys software. In the fourth chapter in order to simulate structural damage of the Rotunda of The Qazvin Jame` Mosque, (Linear and nonlinear analysis) Computational pathology has been performed with the help of Ansys software and finite element method. And it has been studied in terms of two types of static and modal analysis and the results obtained from the analysis have been mentioned. Also, the pathology of the building has been studied from two traditional and numerical dimensions and the vulnerable and prone points of building failure have been introduced. In the fifth chapter, according to the obtained results, the proposed restoration plan to remove moisture from the building, strengthen the body and dome abutment, etc. for Consolidation and protection of the historical Rotunda of The Qazvin Jame` Mosque is presented. Keywords: Finite Element method, Finite Element (Ansys), Three-dimensional documentation, Simple Dome, Restoration plan of the Rotunda of the Qazvin Jame` Mosque.