23206

تدوين راهنماي طراحي شهري از طريق سنجش تغييرات مورفولوژي بافت‌هاي شهري بر تغييرات دماي شهر (نمونه موردي پهنه‌ي غربي شهر تهران)

كارشناسي ارشد

شهرسازي - طراحي شهري

1399/7/28

دكتر مصطفي بهزادفر

دكتر هادي رضايي راد

معماري و شهرسازي

در دهه‌هاي اخير، شهرنشيني و رشد سريع صنعتي شدن سبب آزادسازي انرژي گرمايي زياد و افزايش آلودگي هوا در ترازهاي پايين جو شده و درنتيجه تغييرات زيادي را در كميت‌هاي هواشناختي لايه‌ مرزي جو شهري ايجاد كرده است. گسترش شهرنشيني و ويژگي‌هاي كالبدي شهر از دلايل اصلي ايجاد اين تغييرات دمايي است، از اين‌رو، پژوهش حاضر سعي در بررسي عوامل مورفولوژي و كالبدي مؤثر بر تغييرات دماي شهري در كلان‌شهر تهران را دارد. روش پژوهش حاضر از نظر هدف، كاربردي و از نظر روش كار و ماهيت، تحليلي_توصيفي و كمي است. در اين پژوهش با بهره‌گيري از ابزارهاي سنجش از راه دور، نقشه دماي شهر تهران با بهره‌گيري از تصاوير ماهواره‌اي لندست 8، براي روز 7 آگوست سال 2019(16 مرداد 1398) به‌عنوان يكي از گرم‌ترين روزهاي سال 1398 (به‌روزترين اطلاعات شهرسازي موجود) به‌دست‌آمده است. بر اساس بررسي نقشه‌ي توليدشده، پهنه‌ي غربي شهر تهران(محدوده‌هايي از مناطق 5، 21 و عمدتاً 22) به‌عنوان محدوده‌ي موردمطالعه انتخاب گرديده و شاخص‌هاي كالبدي و مرفولوژي تأثيرگذار بر دماي شهري آن از طريق اسناد و پيمايش‌هاي ميداني به‌دست‌آمده است. در ادامه رابطه و همبستگي ميان عوامل مورفولوژي شهري مؤثر بر تغييرات دما شهري همچون شاخص‌هاي فعاليت و كاربري، پوشش گياهي، درصد زمين‌هاي خالي، هندسه وجهت گيري معابر، ميانگين ارتفاع ساختماني، ميانگين تراكم ساختماني، فشردگي بافت، شاخص ديد به آسمان، سطح اشغال توده، سطوح نفوذناپذير و مواد و مصالح در محدوده‌هاي مطالعه از طريق مدل‌سازي آماري كلاسيك (رگرسيون خطي چند متغيره) مورد تحليل و بررسي قرارگرفته‌اند. درنتيجه بررسي‌هاي ذكر شده، مؤثرترين عوامل در تشديد دماي شهري به ترتيب شاخص‌هاي «درصد مساحت سطح ساخته‌شده در نمونه»، «جهت كلي معابر در نمونه»، «درصد مساحت پوشش گياهي در نمونه»، «ميانگين ارتفاع ساختماني» داراي رابطه‌ي منفي با افزايش دماي هوا و شاخص‌هاي «درصد مساحت آسفالت خيابان در نمونه»، «متوسط عرض معابر در نمونه» و «درصد زمين‌هاي خشك و باير در نمونه» داراي رابطه‌ي مثبت با افزايش دماي هوا مي‌باشند. در ادامه پژوهش، با استفاده از شبيه‌سازي سه‌بعدي در محيط نرم‌افزار Envi-met، به اعتبار سنجي مؤثرترين شاخص‌هاي تأثيرگذار، پرداخته شد. در انتها نيز با توجه به تحليل نتايج به‌دست‌آمده از بررسي‌ها، طرح پيشنهادي شبيه‌سازي و راهكارهايي به‌منظور كاهش دماي هواي شهر در محدوده‌هاي مطالعه ارائه گرديده است.

1399/12/11

Urban Design Guidelines by Measuring Morphology Changes of Urban Textures on Urban Temperature Changes (Case Study: the western part of Tehran)

10/19/2020 12:00:00 AM

In recent decades, urbanization and the rapid growth of industrialization have led to the release of high heat energy and increased air pollution in the lower atmosphere, resulting in many changes in the meteorological committees of the boundary layer of the urban atmosphere. The expansion of urbanization and physical characteristics of the city is one of the main reasons for these temperature changes, therefore, the present study tries to investigate the morphological and physical factors affecting urban temperature changes in the metropolis of Tehran. The method of the present research is applied in terms of purpose and analytical-descriptive and quantitative in terms of method and nature. In this study, using remote sensing tools, the temperature map of Tehran using Landsat 8 satellite images for August 7, 2019 as one of the hottest days of 2019 (the most up-to-date urban planning information) has been obtained. . Based on the produced map, the western part of Tehran (areas of areas 5, 21 and mainly 22) has been selected as the study area and the physical and morphological indicators affecting its urban temperature have been obtained through documents and field surveys. Continuing the relationship and correlation between urban morphology factors affecting urban temperature changes such as activity and land use indices, vegetation, percentage of vacant plots, geometry and orientation of passages, average building height, average building density, texture compactness, sky view index, occupancy level Mass, impermeable surfaces and materials in the study areas have been analyzed by classical statistical modeling (multivariate linear regression. As a result of the mentioned studies, the most effective factors in increasing the urban temperature, respectively, the indicators of "percentage of surface area built in the sample", "general direction of passages in the sample", "percentage of vegetation area in the sample", "average building height" have a negative relationship with increasing Air temperature and the indicators of "percentage of street asphalt area in the sample", "average width of passages in the sample" and "percentage of dry and barren lands in the sample" have a positive relationship with increasing air temperature. In the continuation of the research, using three-dimensional simulation in Envi-met software environment, the most effective indicators were validated. Finally, according to the analysis of the results obtained from the studies, the proposed simulation plan and solutions to reduce the temperature of the city in the study areas are presented.