23442

واكاوي زمينه هاي پيدايش الگوهاي رفتاري شهروندان در مكان هاي همگاني، مطالعه موردي: خيابان وليعصر شهر تهران

دكتراي تخصصي

شهرسازي

1395-1400

1400/1/31

دكتر مصطفي بهزادفر و دكتر رضا خيرالدين

مهندسي معماري و شهرسازي

چكيده اهميت و ضرورت: سياست‌گذاري‌ها و زمينه‌هاي متفاوت محيطي، همه جوانب حيات جمعي شهروندان در مكان‌هاي همگاني را تحت تاثير قرار مي‌دهند و پيدايش الگوهاي رفتاري در مكان برآيندي از سياست‌گذاري‌ها و زمينه‌هاي مذكور مي‌باشد. از اين رو، پرداختن به موضوع زمينههاي پيدايش رفتار در مكان مهم است و ضرورت ويژهاي دارد. مسئله: براساس سه مقوله حوزه دانش نظري، مطالعه موردي و رويه علمي-اجرايي مكانسازي مسئله تبيين ميشود. 1-در ديدگاهها و رويكردهاي نظري پيدايش الگوهاي رفتاري شهروندان در ارتباط با نيازها و انگيزهها و همچنين كيفيتهاي ابعاد گوناگون محيطي مكان همگاني، دانسته نشده و معلوم نيست. و دستهبندي مشخصي از انواع رفتارهاي متفاوت با توجه به دامنه فعاليتهاي گوناگون صورت نگرفته و حساسيت-پذيري آنها برمبناي نيازها انجام نشده است. 2-خيابان وليعصر شهر تهران كه براي راستيسنجي مفاهيم بهمنظور استفاده از راهبرد مطالعه موردي در پژوهش پيش رو بررسي ميشود، با طول تقريباً 18 كيلومتر، گستره آن از مناطق شمالي تا جنوب شهر تهران امتداد دارد و در طول اين خيابان ريزمكانهاي متنوع و شرايط متفاوتي موجود است كه زمينههاي پديدار شدن رفتارهاي مختلف هنجار و ناهنجار را فراهم كرده و اهميت، ارجحيت و شالوده آنها برمبناي نيازهاي انساني مشخص نيست. 3-در فرايندهاي مكانسازي و فعاليتهاي گروهي و بين رشتهاي، زمينههاي كنشگر در پيدايش الگوهاي رفتاري مشخص و محرَز نيستند و در اكثر برنامهها و طرحها هيچ جايگاهي ندارند و به دليل نبود آگاهي نسبت ماهيت و تبعات آنها، مورد توجه واقع نشدهاند. بنابراين، سوالات پژوهش در زمينههاي چگونگي افزايش همساختي رفتار در مكان همگاني، چگونگي تغييرات و حساسيتپذيري رفتارهاي پديدار شونده متناسب با دگرگوني اولويت نيازها، عوامل موثر بر سرزندگي مكان و ارتباط آن با همساختي رفتار، جايگاه كيفيتها و كميتهاي محيطي در هنجارمندي رفتار و چگونگي همساختي رفتار در گستره خيابان وليعصر با توجه به شرايط حاكم بر آن، مطرح ميشوند. هدف: ارتباط موضوع الگوهاي رفتاري در مكانهاي همگاني با حوزههاي گوناگون علوم اجتماعي و محيطي، پيچيدگي آن را نشان مي-دهد. بر اين اساس، هدف اصلي رساله تبيين انواع الگوهاي رفتاري و زمينههاي موثر بر پيدايش آنها در راستاي سوالات پژوهش ميباشد و از طريق دانشافزايي در پي ارائه بايدهاي بنيادي-كاربردي براي اصلاح رويههاي نامناسب وضع موجود است. روششناسي: روش پژوهش به لحاظ هدف بنيادي ميباشد و روششناسي آن بر مبناي رويكرد آميخته (كمي-كيفي) است. براي واكاوي (وارسي و كنترل چندباره دادهها) موضوع، فرايند داده پردازي و يافتهاندوزي در هفت مرحله طي شده است. در مرحله اول موقعيت خيابان و تدقيق ريزمكانها، در مرحله دوم پايهها، شالودهها و مضامين پديدارشناسي، در مرحله سوم پديدارشناسي انواع رفتارها و شرايط حاكم بر آنها در مكان همگاني، در مرحله چهارم تحليل حساسيتپذيري رفتار بر مبناي تغييرات اهميت نياز، در مرحله پنجم تاويل همساختي رفتارها متناسب با پاسخدهندگي كيفيتها در ريزمكانها، در مرحله ششم به فرجام رساندن زمينههاي كرانهاي و فرامكاني تحريك كننده و مستور، در مرحله هفتم نتيجهگيري، دانشافزايي و خردورزي انجام شده است. يافتهها و نتايج: مكان همگاني عرصهاي براي تعاملات اجتماعي و برآورده نمودن نيازهاي مختلف شهروندان است. 45 رفتار پديدار شونده بر مبناي 11 نوع نياز متفاوت در سه دسته رفتارهاي با ميزان همساختي بيشينه، مياني و كمينه طبقهبندي شدند. علاوه بر رفتارهاي مذكور، 9 رفتار ناهنجار كه زمينه و نياز مترتب بر آنها در پيمايش و سنجشهاي اوليه فرايند پژوهش مشخص نبود، در پيمايش و سنجشهاي ثانويه پژوهش، مقولههاي حس شهروندي، تعلق اجتماعي، حس مكان، نحوه ادراك و ميزان فهم متعارف، شرايط مكانيكي و كميت عناصر تشكيل دهنده محيط به عنوان عوامل موثر بر آنها مشخص و تبيين شد. براساس تغييرات اهميت نيازها در مدلسازي رفتارهاي پديدار شونده، جايگاه و حساسيت نياز تفريح و اوقات فراغت، كار، خريد، امورات ضروري روزانه و نياز امنيت با هم برابر است و نياز تخليه فشارهاي رواني با بيشترين اختلاف از مدار حد وسط حساسيتپذيري خارج است و زمينه پيدايش رفتارهاي با ميزان همساختي كمينه و ناهنجار را به وجود ميآورد و به عنوان يكي از عوامل موثر بر تنزل جايگاه مكان در حيات شهري قلمداد ميشود. پس از تبيين رابطه مكان سرزنده و همساختي رفتار، مطابقت نداشتن روند همساختي الگوهاي رفتاري متناسب با تغييرات شرايط كالبدي و اقتصادي-اجتماعي خيابان وليعصر از شمال به جنوب و مباحث تحليلي مرتبط با آنها، نظريه پيشنهادي رساله با عنوان رفتار آونگي ميان زمينههاي عيني و نامرئي محيطي مكان همگاني ارائه شده است و به منظور بيرونرفت از چالشها و معضلات مرتبط با مباحث، دستاورد علمي و پيشنهادات رساله در راستاي اصلاح ناكارآمديهاي رويههاي برنامهريزي و طراحي مكان، تشريح و تبيين شده است.

1400/02/15

Analyzing (Exploring) the Backgrounds Making of Behavioral Patterns of Citizens in Public Place (Case Study: Valiasr Street of Tehran City)

4/20/2022 12:00:00 AM

Abstract Necessity and importance: The policies and various environmental backgrounds affect all the aspects of the collective life of citizens in the public spaces, and the origin of the behavioral patterns in the place is the result of the policies and mentioned contexts. Therefore, it is necessary to address the origins of behavior emergence in the place. Problem: According to the three areas of theoretical knowledge, case study and executive-scientific process in the urbanism system of the country, the research problem is explained. 1-In the theoretical perspectives and approaches, the origin of the citizens' behavioral patterns in relation to the needs and motivations, as well as the various qualities of the environmental aspects of the place, have not been addressed and are unknown. Also, there is no particular classification of the different behaviors, considering the range of the various activities, and their sensitivity has not been conducted based on the needs. 2-Valiasr Street of Tehran is investigated for the verification of the concepts to be used in the case study approach in the present study. This street is approximately 18 kilometers and extends from the northern regions to the southern part of Tehran. There are various sub-places and different situations along this street that provided the ground for the emergence of various normal and abnormal behaviors, and their importance, preference, foundation based on human needs are not known. 3-in the process of place making and group and interdisciplinary activities, the active grounds are not certain and known in the emergence of the behavioral patterns, and have no place in most of the plans and designs. Also, due to the lack of knowledge on their nature and consequences, they have not been considered. Therefore, the research questions are how to increase the synomorphy of behavior in the public space, how are the changes and sensitivity of the emerging behaviors appropriate to the changes in the priority of the needs, the influential factors on the vitality of the place and its relationship with the synomorphy of the behavior, and the place of environmental qualities and quantities in the normativity of the behavior and how is the behavior synomorphy thorough the Valiasr Street considering the ruling conditions. Aim: The complexity of the subject of behavioral patterns in public spaces can be seen by its relationship with various fields of social and environmental sciences. In this regard, and the line with research questions, the main purpose of the dissertation explains types of behavioral patterns and their context in which they emerge. Moreover, through enhancing knowledge, it intends to provide requirements of fundamental-applied to status quo incorrect procedures. Methodology: The research method is fundamental in terms of purpose. Its methodology is based on the mixed approach (qualitative-quantitative). To analyze the subject (investigate and multiple control of the data), the data processing and findings were conducted. In the first section, the street location and determining the sub-places were conducted. In the second section, the bases, foundations, and concepts of phenomenology were explained. In the third section, the phenomenology of various behaviors and the ruling conditions on them in the public space were studied. The fourth section analyzed the behavior sensitivity based on the changes in the need's importance. In the fifth section, interpreting the synomorphic behaviors in accordance with the responsivity of the qualities in the sub-places. The sixth section presents the conclusion of the hidden and stimulating transcendental and edge contexts. In the seventh section, the conclusion and enhancing knowledge have been conducted. Findings and results: The public place is an area for the social interactions and meeting various needs of citizens. The emerging behavior is classified based on 11 different needs in three classes of behaviors with maximum synomorphy, middle synomorphy, and minimum synomorphy. In addition to the mentioned behaviors, 9 abnormal behaviors that their context and the need for them were not specified in the third, fourth, and fifth section, in the next sections of the research, the sense of citizenship, social belonging, sense of place, the manner of perception and conventional understanding, the mechanical conditions, and quantity of the constituent elements of the environment were explained as the influential factors on them. According to the changes of the importance of the needs in modeling the emerging behaviors, the position and sensitivity of the need for leisure and recreation, work, shopping, and necessary daily affairs and the need for security are equal. Also, the need for releasing the mental pressures is higher than the average of the sensitivity with a great difference, and provides the context for emerging the behaviors with the minimum and abnormal synomorphy, resulting in declining the public places and the disruption of its vital place in the urban life. After explaining the relationship between the vital place and the synomorphy of the behavior, the non-descending trend of the synomorphy process of the behavioral patterns in accordance with the changes in the physical, social, and economic conditions of the Valiasr Street from the north to the south, and the relevant analytical discussion, the thesis theory entitled the pendular behavior between the objective and invisible environmental contexts of the public space is presented. To outflow the challenges and issues related to the subject, the thesis scientific achievement and proposals have been explained and described in line with the audacity of the existing processes in the public place planning and design.

الگوهاي رفتاري , نيازها , همساختي , خيابان وليعصر , حساسيت پذيري , هنجارمندي

Behavioral patterns , Needs , Synomorphy , Valiasr Street , Sensitivity , Normativity