24012

مدل اثر مؤلفه‌هاي شخصيتي دروني و بيروني بر رفتار و تصادفات ترافيكي رانندگان

كارشناسي ارشد

مهندسي عمران-حمل و نقل

1397-1400

1400/4/9

دكتر علي توكلي كاشاني

مهندسي عمران

مطالعات و آمارها از عوامل انساني به‌عنوان يكي از اصلي‌ترين فاكتورهاي مؤثر در وقوع تصادفات نام‌برده‌اند. كانون كنترل (اينكه رانندگان تصادفات را به چه عواملي نسبت مي دهند)، يكي از عوامل انساني كليدي است كه رفتار رانندگي را متأثر مي‌كند. اين مطالعه با هدف توسعه ابزار مناسب جهت سنجش كانون كنترل رانندگان و بررسي روابط ميان آن با رفتارها و تصادفات رانندگي انجام‌شده است. اندازه نمونه اين مطالعه شامل 405 راننده (289 مرد و 197 زن) بود كه به سؤالات پرسشنامه‌ي تازه توسعه‌يافته‌ي كانون كنترل ترافيكي رانندگان ايراني، پرسشنامه رفتار رانندگي، سؤالات مرتبط با اعتمادبه‌نفس كاذب، توهم كنترل، تصادفات و موارد جمعيت شناختي پاسخ دادند. روايي سازه پرسشنامه با تحليل عاملي و پايايي ابزار با استفاده از آلفاي كرونباخ و ضريب پايايي تركيبي موردبررسي قرار گرفت. تحليل عاملي، وجود 5 مؤلفه‌ي تشخيص داده‌شده در پرسشنامه اصلي را مورد تائيد قرارداد كه درمجموع 8/54 درصد از كل واريانس را تبيين مي‌كنند. همچنين پايايي مقياس با روش ضريب آلفاي كرونباخ بـراي كانون كنتـرل دروني 80/0 و براي كانون كنترل بيروني كه شامل چهار خرده مقيـاس سرنوشـت/شانس، ساير راننـدگان، محيط و وسيله نقليه و عقايد مذهبي بود، به ترتيب 79/0، 79/0، 76/0، 92/0 به دست آمد. اين يافته‌ها ويژگي‌هاي روان‌سنجي مناسب پرسشنامه كانون كنترل ترافيكي را نشان داد. در ادامه با استفاده از اين پرسشنامه، روابط ميان كانون كنترل و رفتار رانندگي بررسي شد. نتايج مدل‌سازي معادلات ساختاري نشان داد كانون كنترل ترافيكي رانندگان، متغيري مؤثر در رفتار رانندگان ايراني است؛ به‌طوري‌كه كانون كنترل دروني، با انواع تخلفات و خطاهاي رانندگي رابطه‌ي منفي و معنادار (96/1t >) داشته و از سوي ديگر مؤلفه‌هاي كانون كنترل بيروني ازجمله شانس و سرنوشت با رفتار پر ريسك‌تر رانندگي و تصادفات رابطه مثبت و معنادار نشان مي‌دهند. همچنين اعتمادبه‌نفس كاذب رابطه ميان كانون كنترل دروني و رفتار را تعديل مي‌كند؛ به‌طوري‌كه رابطه منفي ميان كانون كنترل دروني و رفتار، براي رانندگان با اعتمادبه‌نفس كاذب پايين، بيشتر است. با توجه به نتايج اين مطالعه تقويت كانون كنترل دروني رانندگان همراه با كم كردن اعتمادبه‌نفس كاذب آنان، مي‌تواند رفتارهاي ايمن‌تر رانندگي را به همراه داشته باشد.

1400/04/19

Modeling the effects of internal and external locus of control on traffic behavior and accidents

6/30/2022 12:00:00 AM

Studies and statistics have been mentioned human factors as one of the main effective factors in the occurrence of accidents. The locus of control (what factors drivers attribute accidents to) is one of the key human factors that influence driving behavior. The aim of this study was to develop an appropriate tool to measure the drivers' locus of control and to investigate the relationship between it and behaviors and traffic accidents. The sample size of this study included 405 drivers (289 males and 197 females) who answered the questions of the newly developed Iranian Traffic locus of Control questionnaire, driving behavior questionnaire, questions related to overconfidence, the illusion of control, accidents and demographics. The construct validity of the questionnaire was assessed by factor analysis and the reliability of the instrument was assessed using Cronbach's alpha and the combined reliability coefficient. Factor analysis confirmed the existence of 5 components identified in the main questionnaire, which explain 54.8% of the total variance. Also, the reliability of the scale by Cronbach's alpha coefficient method for the internal locus of control was 0.80 and for the external locus of control which included four subscales of luck/chance, other drivers, environment and vehicle and religious beliefs, were obtained 0.79, 0.79, 0.76, 0.92 respectively. These findings showed the appropriate psychometric properties of the Traffic locus of Control questionnaire. Then, using this questionnaire, the relationships between the locus of control and driving behavior were examined. The results of structural equation modeling showed that the drivers' traffic locus of control is an effective variable in the behavior of Iranian drivers; Thus, the internal locus of control has a negative and significant relationship with all types of driving violations and errors (t> 1.96) and on the other hand, the components of the external locus of control, including luck and destiny, show a positive and significant relationship with more risky driving behavior and accidents. Overconfidence also moderates the relationship between internal locus of control and behavior; The negative relationship between the internal locus of control and behavior is greater for drivers with low overconfidence. According to the results of this study, strengthening the internal locus of control of drivers along with reducing their overconfidence, can lead to safer driving behaviors.

رفتار رانندگي , كانون كنترل ترافيكي , تصادفات , معادلات ساختاري

Driving Behavior , Traffic Locus of Control , Accidients , Structural equation