25606

ساختاردهي به مساله توسعه سرمايه داري در ايران از منظر تاريخي

ارشد

توسعه اقتصادي و برنامه ريزي

97

1400/04/16

دكتر مهدي عبدالحميد

دكتر عطاالله رفيعي آتاني

مهندسي #يشرفت

اين پژوهش نقبي است به تاريخ انديشه توسعه يا در حقيقت «توسعه سرمايه داري» در ايران. مسلما، موضوع «توسعه» به انحاء مختلف، هم از حيث بررسي برنامه هاي 5 ساله و هم از حيث بررسي رفتار نهادهاي سياسي و اقتصادي مرتبط با امر توسعه، از جمله دولت ها، احزاب و مجالس قانون گذاري، مورد واكاوي هاي متعدد قرار گرفته است. اما بي شك جاي پژوهشي مستقل در خصوص انديشه هاي اقتصادي نهفته در پس ذهن متوليان اقتصاد اين كشور در دوره معاصر، خالي است. لذا، هدف از اين پژوهش كشف اين موضوع است كه اصحاب قدرت در ايران، از همان ابتداي آشنايي ما با فرهنگ غرب، چه دركي از پديده هايي مانند ثروت، ترقي، توليد، تجارت، سرمايه، برنامه، رفاه، و غيره داشتند، و چه شد كه خروجي روندهاي مديريتي و برنامه ريزي كشور منجر به ظهور شكل خاصي از سرمايه داري در ايران شد. اين امر با كنكاش در رسائل و كتب بازمانده از آنان و با استفاده از روش تحليل محتوا صورت پذيرفته است. پشتوانه نظري اين پژوهش، رويكرد «ماترياليسم تاريخي» است كه اساسا در زمره رويكردهاي Heterodox يا دگر انديش قرار دارد. تفكر دگر انديش، قائل به ناكارآمدي تفكر اقتصادي جريان اصلي يا همان رويكرد Mainstream، است كه ريشه در انديشه هاي نئوكلاسيك قرن نوزدهم دارد. در رويكرد ماترياليسم تاريخي ، زندگي اجتماعي انسان ها به مثابه منظومه اي در هم تنيده و انداموار از انديشه و عمل براي بازتوليد حيات مادي خود عمل مي كند. لذا امر اقتصادي در ارتباط مستقيم با امر اجتماعي و سياسي است. بر اين اساس، يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه انديشه توسعه در ميان سياستگذاران و برنامه ريزان كشور از بدو شكل گيري مبتني بر رويكردي فن سالار و سرمايه سالار جهت توليد ثروت از طريق توليد هرچه بيشتر كالا بوده است. در واقع ضرورت رشد اقتصادي و خلق ثروت به درستي درك شده بود اما در مقابل، روش هايي كه براي خلق وتوزيع ثروت بكار رفته است منجر به رفاه عمومي نشده است. چرا كه اساسا اقتصاد از پديده اي تاريخي – اجتماعي به دانشي كمي تقليل پيدا كرده است. در نتيجه ضروري است كه در مباني نظري امور اقتصادي خصوصا مفهوم توسعه تجديد نظر اساسي صورت گيرد.

1400/09/02

Problem structuring to development of capitalism in Iran from historical perspective

7/7/2022 12:00:00 AM

This research tries to explore the history of 'development thought' or to be more precise "development of Capitalism" in Iran. The issue of "development" has been studied extensively over the years in various ways. Both, in terms of reviewing the 5-year plans of recent decades and also evaluating the behaviour of political and economic institutions related to development, i.e., governments, parties and legislatures. But, the truth is that no independent study on the views of the country's economic leaders has been conducted in the contemporary period. Hence, this research should answer these questions that what was the Iranian authorities' conception about wealth, prosperity, production, trade, capital, program, welfare, and so on, after being familiar with western civilization, and also how did the output of the country's management and planning processes led to the emergence of capitalism in Iran. This work has been done by researching surviving treatises and books of officials by using the content analysis method. This research is supported by the historical materialism approach, which is among the approaches of Heterodox. Heterodox thinking believes in the inefficiency of mainstream economics, which is rooted in nineteenth-century neoclassical thought. In the approach of historical materialism, the social life acts as an intertwined and organic system of thought and action to reproduce their physical life. Therefore, economics is directly related to social and political issues. Accordingly, the findings of this study portraite that the idea of development among the country's policymakers have been based on a technocratic and capitalistic approach, from the beginning of the formation of this idea. Although, the necessity of economic growth and wealth creation was well understood, in contrast, the methods used to create and distribute wealth did not lead to public welfare. Because economics has been reduced from a socio-historical phenomenon to quantitative knowledge. As a result, it is necessary to make a fundamental revision of the theoretical foundations of economic affairs, especially the concept of development.

توسعه سرمايه داري در ايران , تايخ انديشه اقتصادي , رويكرد تاريخي , ماترياليسم تاريخي

history of economic thought , Capitalist development in Iran , historical approach , historical materialism