25714

تاثير اجراي قطار حومه اي محور مشهد-گلبهار بر پراكنده رويي منطقه كلانشهري مشهد

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي منطقه اي

1397

1400/04/28

رضا خيرالدين

معماري و شهرسازي

پراكنده رويي شهري عارضه‌اي است كه در بسياري مناطق كلانشهري با پيامدهاي منفي نمودار شده است. با توجه به ساختارها و ويژگي هاي متفاوت جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي دلايل پراكنده‌رويي از شهري به شهر ديگر متفاوت است. مناطق كلانشهري كشور ما نيز با پديده پراكنده رويي و گسترش هاي نامتوازن مواجه بوده و داراي ويژگي هاي خاص خود است. توسعه‌هاي پراكنده و نامتوازن، شرايط نابساماني را از جنبه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، محيط‌زيستي، جمعيتي در مناطق كلانشهري ايجاد كرده است. لذا دولتها نيز براساس تجارب سياست ايجاد شهرهاي جديد در كشورهاي مختلف و به منظور كاهش بار جمعيتي، تمركززدايي از كلانشهرها و نيز براي ساماندهي سكونتگاه‌هاي اين محورها به احداث و توسعه شهرهايي جديد پرداخته، تا با برنامه‌ريزي و احداث شهرهاي جديد در مناطق كلانشهري، پراكنده‌رويهاي فضايي و گسترش هاي نامتوازن در منطقه را كنترل و ساماندهي كند. يكي از مهمترين راهبردهاي برنامه‌ريزي و هدايت توسعه‌ فضايي هسته‌هاي مختلف فعاليتي و سكونتگاهي مانند شهرهاي جديد در مناطق كلانشهري استفاده از الگوي شبكه حمل‌ونقل ريلي است كه ساختار فضايي سكونتگاه‌هاي موجود و درحال شكل‌گيري را انتظام مي بخشد. تكوين و توسعه ريل‌پايه ساختار فضايي مناطق به مجموعه‌اي از استراتژي ها اطلاق مي شود كه افزايش استفاده از سيستم حمل و نقل عمومي ريلي را فراهم كرده و سهولت جابجايي مورد نياز شرايط امروز در بين سكونتگاه‌هاي مختلف منطقه را ممكن مي‌كند. اين الگو توسعه سكونتگاه‌هاي مراكز فعاليتي را پيرامون ايستگاه هاي اصلي شبكه ريلي بعنوان كانون هاي اصلي منطقه انتظام مي بخشد و از پراكنده رويهاي خطي و لكه‌اي در محورهاي جاده‌اي جلوگيري مي‌كند. از طرفي سفرهاي جاده ‍‌اي در بزرگراه هاي بين شهري با اتومبيل هاي شخصي را به ميزان قابل ملاحظه اي تقليل ميدهد. با كاهش مصرف سوخت عوارض زيست محيطي مانند توليد گازهاي گلخانه اي و تغييرات اقليمي و اتلاف زمان در ترافيك هاي روزه مره را تا حدي كنترل مي‌كند. لذا توسعه شبكه قطار حومه‌اي بعنوان استخوانبندي اصلي ساختار فضايي مناطق كلانشهري پاسخ مناسبي براي رفع معضلات ناشي از پراكنده رويي هاي فضايي و اسكانهاي غيررسمي در مناطق كلانشهري ازجمله در منطقه كلانشهري مشهد و سكونتگاه ها و شهرهاي جديد اطراف آن است. البته بايد توجه داشت كه سهولت در دسترسي نبايد به تمركز بيشتر فعاليت ها در شهر اصلي و تبديل شهرهاي حومه اي به خوابگاه هايي براي شهر مركزي و تقليل هويت عملكردي آنها شود. شهر جديد گلبهار در منطقه كلانشهري مشهد و بررسي ابعاد و پيامدهاي توسعه ريل‌پايۀ محور مشهد-گلبهار براساس رويكردهاي فوق الذكر هدف پايان نامه حاضر است. پايان‌نامه حاضر در گروه تحقيقات توصيفي-كاربردي قرار مي‌گيرد. چرا كه به‌منظور تحقق برنامه‌ريزي مطلوب به‌عنوان عاملي در جهت جلوگيري از پديده پراكنده رويي، مورداستفاده قرار مي‌گيرد. از اينرو اين پژوهش از طريق مورد پژوهي به بررسي: نقشه هاي هوايي منطقه، ايستگاه ها بر روي آنها و مطالعه ادبيات موضوع از كتاب ها و منابع كتابخانه اي صورت مي گيرد تا توسعه شكل گيري قطار حومه و تاثيرات آن بر پراكنده رويي مطالعه شود. در اين پايان نامه ضمن بررسي نواحي مختلف از منظر پراكنده رويي، توسعه ريل پايه قطار برقي حومه اي محور مشهد-گلبهار براي كنترل پراكنده رويي نامتوازن شهري در اين محور مورد بررسي و ارائه قرار مي‌گيرد.

1400/09/15

The effect of Mashhad-Golbahar suburban train on the surface urban sprawl of Mashhad metropolitan area

7/19/2022 12:00:00 AM

Urban sprawl is a complication that has been shown to have negative consequences in many metropolitan areas. Due to different geographical, economic, social, and political structures and characteristics, the reasons for dispersal vary from city to city. The metropolitan areas of our country are also faced with the phenomenon of surface dispersion and unbalanced expansions and have their own characteristics. Scattered and unbalanced developments have created unsettled conditions in various aspects of economic, social, environmental, and population in metropolitan areas. Therefore, based on the experiences of the policy of creating new cities in different countries and in order to reduce the population burden, decentralize the metropolises and also to organize the settlements of these axes, new cities have been built and developed, To plan and organize spatial disparities and unbalanced expansions in the region by planning and constructing new cities in metropolitan areas. One of the most important strategies for planning and guiding the spatial development of various activity and residential nuclei, such as new cities in metropolitan areas, is to use the model of rail transportation network , Which regulates the spatial structure of existing and emerging settlements. Rail development The spatial structure of the regions refers to a set of strategies that increase the use of the public rail transportation system and facilitate the movement required by today's conditions between different settlements in the region. This model regulates the development of settlements and activity centers around the main stations of the railway network as the main centers of the region and prevents the scattering of linear and stained procedures on road axes. On the other hand, it significantly reduces road trips on intercity highways by private car. By reducing fuel consumption, it partially controls environmental effects such as greenhouse gas emissions, climate change and wasted time in fasting traffic. Therefore, the development of suburban train network as the main skeleton of the spatial structure of metropolitan areas is a good response to solve the problems caused by scattered spatial surfaces and informal settlements in metropolitan areas, including the metropolitan area of Mashhad and new settlements and cities around it. Of course, it should be noted that ease of access should not lead to more concentration of activities in the main city and the transformation of suburban cities into dormitories for the central city and reduce their functional identity. The new city of Golbahar in the metropolitan area of Mashhad and the study of the dimensions and consequences of the development of the Mashhad-Golbahar axis based on the above approaches is the aim of this dissertation. Therefore, this research is done by examining: aerial maps of the region, the location of stations on them and studying the subject literature from books and library resources to study the development of suburban train formation and its effects on surface dispersion. In this dissertation, while examining different areas from the point of view of surface dispersion, the development of the base rail of the suburban electric train on the Mashhad-Golbahar axis for controlling the unbalanced surface surface of the urban axis in this axis is reviewed and presented.

پراكنده رويي , قطار برقي حومه اي , منطقه كلانشهري مشهد , محور مشهد-گلبهار

Urban sprawl , Suburban electric train , Mashhad metropolitan area , Mashhad-Golbahar axis