26086

مدل مداخله در فضاهاي رهاشده ي منظرشهري به منظور ارتقاء تاب‌آوري اجتماعي-اكولوژيكي

دكترا

معماري- معماري منظر

1396

1400/10/30

محسن فيضي - احمد اخلاصي

مصطفي بهزادفر

مهندسي معماري و شهرسازي

فضاي شهر نتيجه‌ي رابطه‌ي ميان محيط ساخته شده، فرايندهاي شهري و تجربه‌ي فردي است. بسياري از فضاها به طور مداوم مورد چالش و بازسازي قرار مي‌گيرند، از جمله فضاهايي كه به نظر مي‌رسد "رها شده" هستند. روند سريع شهرنشيني مشكلات زيادي در توسعه¬ي فضاي شهري و تأثيرات آن بر ساخت و ساز دارد؛ در اين ميان ماهيت فضاي شهري به تدريج ناپديد و زمين¬هاي نسبتاً حاشيه¬اي توليد مي¬شوند. توانايي تشخيص فضاهاي رها شده در بافت شهري، بخشي جدايي ناپذير از روند بازآفريني شهر است. در نتيجه، مي‌توان فضاهاي رها شده در بافت شهري را داراي پتانسيل و تهديد دانست. از طرفي، پژوهشگران به اهميت استفاده‌ي كارآمد و مثبت از اين فضاها اشاره كرده‌اند. اين فضاها مي‌توانند در راستاي اهداف اكولوژيكي و اجتماعي در بافت شهري، طراحي، تبديل و ادغام شوند. به دليل مطالعات اندك در زمينه¬ي كاربردهاي بالقوه‌ي انواع مختلف اراضي رهاشده¬ي شهري، ارزش¬هاي اكولوژيكي و اجتماعي منظر شهري مورد غفلت قرار گرفته و يا كاملاً مورد توجه قرار نگرفته‌اند. همچنين، اطلاعات كافي در مورد چگونگي طراحي چنين فضاهايي در دسترس نيست. در اين راستا، انجام يك بررسي جامع در مورد ادبيات و مطالعات موردي در استفاده مجدد / تجديد حيات زمين¬هاي خالي براي درك بهتر مزايا و فرصت¬هاي بالقوه اكولوژيكي و اجتماعي ارائه شده و در نتيجه، تحليل يافته¬ها در نمونه¬هايي از اين فضاها ضروري است. از اين طريق مي‌توان درك معماريان و شهرسازان را در رابطه با نقش زمين‌‌هاي خالي در ايجاد شهرهاي سالم، قابل سكونت و پايدار بهبود بخشيد. در دهه‌هاي گذشته، از برنامه¬¬ريزي و مداخله در مناطق كوچك مقياس به عنوان ابزاري نوين در مديريت مسائل عمومي، رشد فضاها و سياست¬هاي شهري استفاده شده است. اين برنامه¬ها مشاركت عمومي را افزايش داده¬اند. بنابراين برنامه¬ريزي و مداخله در مناطق كوچك مي¬تواند موفقيت برنامه¬هاي سطح كلان شهري را تسهيل نمايد. به علاوه، گاهي برنامه¬ريزي شهري بسيار كند و دشوار است. بنابراين استراتژي‌هايي چون طب سوزني مي‌تواند پاسخي براي بهبود كيفيت از طريق اقدامات كوچك در نقاط بحراني باشد. هدف اين پژوهش، شناسايي زمين‌هاي رهاشده‌ي شهري و نمايش چگونگي عملكرد آن‌ها به عنوان يك زيرساخت سبز در ارائه‌ي خدمات اجتماعي-اكولوژيكي و اهميت اين فضاها در منظر شهري است. مساله¬ي مهم، شناخت مجموعه‌اي از شاخص¬ها است كه به طور خاص براي پرداختن به مقياس‌هايي از فرم شهري تنظيم شده است¬. اين امر بخشي از تلاش گسترده¬تر براي توسعه‌ي يك رويكرد جديد در طراحي مكان¬هاي انعطاف¬پذير و نظارت كمي و كيفي منظر شهري تاب‌آور است. از اين رو، پژوهش حاضر در راستاي ارتقاء قابليت‌هاي فضاهاي رهاشده در راستاي تاب¬آوري منظر شهري انجام شده است. از اين رو، اصول مداخله در فضاهاي رهاشده¬ به منظور ارتقاء تاب¬آوري منظر و همچنين تبيين فرآيند مداخله در اين فضاها از بنيان‌‌هاي شكل‌گيري اين پژوهش بوده است. پژوهش حاضر، تلاشي جهت يافتن نوع مداخله در اين فضاها در راستاي ارتقاء همزمان معيارهاي تاب‌آوري اجتماعي و اكولوژيكي در ايران است‌، كه با بهره‌وري از طب سوزني شهري به عنوان يك رويكرد مداخله گام برداشته است. اﯾﻦ پژوهش ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از روشﻫﺎي ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ است ﮐﻪ در پنج ﻣﺮﺣﻠﻪ‌ي اصلي اﻧﺠﺎم شده اﺳﺖ. در مرحله‌ي نخست، ادﺑﯿﺎت ﻣﻮﺿﻮع در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ فضاهاي رها شده، تاب‌آوري، و طب سوزني شهري ﺑﺮرﺳﯽ شده، تا به سير ايجاد فضاهاي رهاشده، گونه‌شناسي و ارزش¬هاي بالقوه¬ي اين ﻓﻀﺎ پرداخته ﺷود. در ﻣﺮﺣﻠ‌ه‌ي دوم، ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮي و استخراج شاخصه¬هاي اصلي فضاهاي رها شده، از بيست و دو نفر از ﻣﺘﺨﺼصين در ﺣﻮزه‌ي معماري منظر، معماري، طراحي شهري و برنامه¬ريزي شهري ﻧﻈﺮﺳﻨﺠﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ابزار ميك مك و ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ‬، نقش هر يك از متغيرها مشخص شده‌اند. در مرحله‌ي سوم، پس از استخراج متغيرهاي اصلي پژوهش و زيرمعيارهاي هر يك، در راستاي كاهش تعداد متغيرهاي پژوهش و ادامه‌ي نظرسنجي از كاربران، براي دومين بار از نظر متخصصين استفاده شد. در اين بخش كه با كمك روش بهترين-بدترين انجام شده است، شانزده متخصص به ارزيابي و اولويت‌بندي متغيرهاي پژوهش بر مبناي زيرمعيارهاي تعريف شده، پرداخته‌اند. پس از تعيين مولفه‌هاي كليدي (انعطاف‌پذيري، تنوع و تراكم درختان، نوع فعاليت، ارتباط و پيوستگي، و آب) و درجه‌بندي هريك، به طراحي سناريوها پرداخته شد. با توجه به ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﯿﺪاﻧﯽ، پنج گونه از فضاهاي رها شده اﻧﺘﺨﺎب شده‌اند. در راستاي بررسي نظر كاربران، پرسش‌نامه‌ي تحليل توامان ميان ساكنين تهران پخش و برترين سناريو از نظر كاربران تعيين شد. سناريو‌ي برتر در گونه‌هاي انتخاب شده از فضاهاي رها شده اعمال شده‌‌اند. در مرحله‌ي آخر، ادراك و ترجيحات افراد توسط پرسش‌نامه‌ها و امواج مغزي بررسي شد. پس از پردازش سيگنال‌ها، ويژگي‌هاي استخراج شده به كمك هوش مصنوعي بررسي شده است. ويژگي‌هاي آماري و طيفي داده‌هاي EEG براي دو مورد تجزيه و تحليل شد: تشخيص احساسات و بررسي رويدادها . با طراحي مدل پايه‌ي يادگيري ماشين‌ بردار پشتيبان ، اهميت باندهاي EEG و لوب‌هاي مغز مورد بررسي قرار گرفت. ‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن داده‌اند ﮐﻪ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬تمامي متغيرهاي پژوهش، در سطح برنامه‌ريزي جاي گرفته‌اند. پس از آن سطح محيط‌زيستي و اكولوژيكي قرار گرفته است. سطوح اقتصادي و زيبايي‌شناسانه در سومين سطح ديده شده‌اند. مولفه‌ها و ويژگي‌‌هايي چون مدولار بودن، فراواني و تنوع در اين سطح هستند. سپس در سطح مداخلات اجتماعي، متغيرهاي فعاليت، پيوستگي، دسترس‌پذيري، نگه‌داري و كارايي قرار گرفته‌اند. در تحليل تأثيرگذاري مستقيم عوامل، عامل انعطاف¬پذيري و پس از آن عوامل فعاليت، پيوستگي، دسترس¬پذيري، و بازده-كارايي شديدترين تأثيرگذاري مستقيم را دارند. پس از استخراج و سطح‌بندي مداخلات، اصول مداخله در فضاهاي رها شده در پنج گونه‌ي انتخاب شده اعمال شد. نتايج نشان دهنده‌ي تاثيرگذاري اصول در هر پنج گونه‌ي مشخص شده است. كلاس‌بندي ايجاد شده توسط هوش مصنوعي حاكي از دقت بسيار بالا در تمايز سيگنال‌ها هنگام مشاهده‌ي فضاهاي رها شده و نمونه‌‌هاي طراحي شده است. همچنين سيگنال‌هاي ثبت شده در فرآيند آزمايش نشاني از تمايز ادراك افراد در گونه‌‌هاي متفاوت فضاهاي طراحي شده دارد. اين پژوهش در راستاي تاب‌آوري اجتماعي-اكولوژيكي، و همچنين كاهش شكاف ميان مفاهيم تجويزي و توصيفي، مدل مداخله در فضاهاي رهاشده در منظر شهري را ارائه نموده است. همچنين به منظور ارائه‌ي دستورالعمل‌ها و اصول طراحي، فرآيند مداخله بادرنظر گرفتن ادراك و ترجيحات شهروندان به صورت موازي مورد بررسي قرار گرفت. همچنين فرآيند استفاده از اصول طب‌سوزني در مدل مداخله ارائه شد. از اين منظر، نوآوري‌‌هاي پژوهش به ويژه در محدوده‌ي مورد مطالعاتي قابل ذكر است.

1400/12/03

Intervention Model on Leftover Spaces to Promote Socio-Ecologically Resilience in Urban Landscape

1/20/2023 12:00:00 AM

Urban space is the result of interaction between the built environment, urban processes, and individual experience. Many spaces are constantly being challenged and rebuilt, including spaces that appear to be "abandoned." Rapid urbanization causes problems of urban development and construction. Considering cities from a landscape perspective, they are highly fragmented lands consisting of built and vacant lands, developed and derelict buildings, and infrastructure. Over the past few decades, urban shrinking, decentralization, population decline in cities, and deindustrialization have caused many residual spaces. While vacant lands are associated with slumps, crime, and unsightly spaces, they can use as an ecological, economic, and social resource. A large body of literature recognizes that negative connotations of residual spaces can overshadow positive aspects. However, studies show that vacancy can also be a valuable resource for communities, economies, and environments. Therefore, there has been an increase in transforming these informal spaces into formal spaces in the landscape. Such transformations could improve sustainability by increasing the balance among different aspects of social well-being, environmental protection, and economic development and providing opportunities for urban redevelopment. Leftover spaces are part of the infrastructure that can improve social situations and ecological conditions and presents an alternative to contemporary public spaces. In addition, a better appreciation of the public value of urban vacant land is vital for any effort to identify a stronger understanding of its value in terms of the ecological and social benefits. They are latent places with special qualities that should be understood and respected to create predictable designs. In order to convert these abounded areas to opportunities for enhancing the social-ecological systems, there is still a need for research on how to intervene in the social and environmental conditions, management practices, land uses, and vacant land type. In this regard, a comprehensive review of the literature and case studies on the reuse/revitalization of vacant lands to better understand the ecological and social opportunities is essential. Thus, the knowledge of architects and urban planners about the role of vacant lands in healthy, habitable, and sustainable cities can be improved. In recent decades, planning and intervention in small-scale areas have been used as a new tool to manage public affairs, urban development, and policies. These programs have increased public participation. Therefore, planning and intervention in small areas can facilitate the programs in metropolitan cities. In addition, urban planning is sometimes prolonged and challenging. Therefore, strategies such as acupuncture can be a response to enhance the city's quality through small interventions at critical parts of the city. The current study seeks to identify the typology of vacant lots and their roles as green infrastructure in providing socio-ecological aspects in the urban landscape. The current study seeks to identify the typology of vacant lots and their roles as green infrastructure in providing socio-ecological aspects in the urban landscape. Recognizing a set of indicators to address urban form scale is an important subject, which will be part of a broader effort to develop a new approach to designing flexible space and the quantitative and qualitative monitoring of the urban landscape. This study was conducted in urban landscapes to promote landscape resilience and knowledge of the intervention process in abandoned spaces after enhancing the adaptability of abandoned spaces. Applying urban acupuncture as an intervention approach, this study is one of the first attempts in Iran to improve social and ecological resilience criteria simultaneously. According to abandoned spaces, resilience, and urban acupuncture, the literature review was done to explore the creation of abandoned spaces, typology, and potential values. After determining the initial characteristics and components of the leftover spaces, Twenty-two specialists were invited from several domains and disciplines (architecture, landscape architecture, urban planning, and urban design). The data were statistically analyzed in MICMAC to examine the inter-relationships between characteristics for the resilience landscape of residual spaces. Experts were invited to identify the main research variables and sub-criteria in the next stage and reduce the research variables. Based on the most relevant attributes and levels identified from the previous section, a questionnaire was conducted, and Sixteen experts have prioritized the research variables. After determining the key components (flexibility, diversity, and density of trees, type of activity, Connectivity, and water), scenarios were designed. According to the literature review, five types of leftover spaces have been selected. In order to find users' opinions, a Choice-based conjoint questionnaire was distributed among the residents in Tehran. The best scenario is applied to selected types of leftover spaces. Finally, both people's perceptions and preferences were evaluated by questionnaires and brain waves. After processing the signals, the extracted features are investigated with artificial intelligence. Statistical and spectral characteristics of EEG data were analyzed for two cases: emotion recognition and events. The importance of EEG bands and brain lobes employ machine learning techniques such as a Support Vector Machine (SVM). Most of the critical variables for the future were located in the planning area. The second level of hierarchal structure is related to the environmental and ecological areas, and Economic and aesthetic levels are seen at the third level. Variables such as modularity, redundancy, and diversity are located here. This study also refers to the social area at the fourth level of intervention engaging with the activity, Connectivity, accessibility, maintenance, and efficiency. Flexibility has the most direct influences, following the Activity connectivity, accessibility, and efficiency. Followed by the identification of interventions, the principles were applied to the five types of leftover spaces. The results demonstrate the effectiveness of the principles in all scenarios. The classification by artificial intelligence implies a high accuracy in distinguishing signals between leftover spaces and designed types. Also, the signals recorded indicate the differentiation of people's perceptions in different types of designed spaces.