27339

برنامه‌ريزي عدالت فضايي در حريم پايتخت باتوجه‌به ساختار قدرت و تعارضات كنشگران (مطالعه موردي: حريم پايتخت)

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي منطقه‌اي

1401

1401/7/30

دكتر محمدصالح شكوهي بيدهندي

دكتر سحر ندايي طوسي

معماري و شهرسازي

حريم شهر در ايران محدوده درآمدزايي ارگان‌هايي چون شهرداري، استانداري، فرمانداري و... بدل گشته است و اين موضوع وابستگي درآمد به حريم باعث دشواري ساماندهي و برنامه‌ريزي يكپارچه در چارچوب اهداف توسعه پايدار شده است و هر چه شهر موقعيت جغرافيايي، سياسي و اقتصادي ويژه‌تر و خاص‌تري داشته باشد سرمايه‌هاي باارزش‌تر و منابع مالي بزرگ‌تري پشتوانه آن قرار دارد. براي مثال؛ پايتخت به‌عنوان يك نمونه موردي كه نياز به پژوهش در اين حوزه در آن ضروري است، مورد بررسي قرار گرفته است. شهر تهران به‌عنوان پايتخت، موقعيت سياسي، اقتصادي ويژه‌اي برخوردار است كه به‌تناسب حريمي ويژه و خاص دارد كه آن حريم بسته به ارزش زمين در داخل شهر و مسائل گسترده ديگر از جمله توسعه آتي شهر شاهد تغييراتي شده است كه اين تغييرات در اغلب موارد به ضرر ساكنين شهر تهران اتفاق افتاده است. تغيير مجوز كاربري در اين محدوده يكي از آن دست مشكلاتي است كه امكان دارد منجر به آلودگي زيست‌محيطي شهر تهران در فصول مختلف بينجامد كه در ساليان اخير به‌شدت اين معضلات قوت گرفته است. باتوجه‌به موارد فوق، اين پايان‌نامه در پنج فصل تدوين شده است كه كليات و چارچوب پژوهش در فصل اول و بررسي مباني نظري و تجارب جهاني در قالب 3 كليدواژه اصلي اين پژوهش (عدالت در شهر، كنشگران و تعارضات آنها و حريم شهر و مديريت آن) در فصل دوم پرداخته شده است و پس از آن در فصل سوم روش‌شناسي پژوهش كه با استفاده از مصاحبه نيمه‌ساختاريافته (مصاحبه عميق) با 9 نفر از خبرگان پژوهش در قالب رويكرد تحقيق (رويكرد كيفي)، روش تحقيق (مطالعه موردي)، ابزار جمع‌آوري اطلاعات (به دو گونه با استفاده از تكنيك گلوله برفي و اسناد و مدارك مرتبط) و در آخر ابزار تحليل (تحليل محتوا) ارائه شده است. در فصل چهارم باتوجه‌به شناخت حاصل شده بر اساس اسناد و طرح‌هاي مرتبط و... به تحليل محتوا مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته با خبرگان پژوهش و همچنين تحليل پاسخ سؤالات طيف ليكرت كه واكاوي رابطه‌ي متغيرهاي مستقل و وابسته پژوهش است، ارائه گرديده است. در نهايت در فصل پنجم پيشنهادهاي برنامه‌ريزي، پاسخ به پرسش‌هاي پژوهش، مدل پيشنهادي كه حاصل از يافته‌هاي تحقيق است و ارائه پيشنهادها براي پژوهش‌هاي آتي ارائه گرديده است. يافته‌هاي پژوهش نشان داده است كه 4 نهاد؛ وزارت كشور (به همراه نهادهاي عمودي قدرت اين نهاد كه شامل استانداري، فرمانداري و... مي‌شود)، شهرداري تهران، شهرداري ساير شهرها به جز شهر تهران و وزارت جهاد كشاورزي (به همراه سازمان جهاد كشاورزي و سازمان امور اراضي كشور) به‌عنوان بخش كانوني كنشگران در بستر ارتباط مستقيم با سازمان‌هاي مردمي و ساكنان حريم پايتخت به حكمروايي در اين گستره مي‌پردازند. در بين اين نهادها تعارضات كليدي و اصلي وجود دارد كه با حل اين تعارضات مي‌توان به برقراري و ارتقا عدالت فضايي در حريم پايتخت اميدوار بود. همچنين در لايه‌ي بعدي اين بخش كانوني 4 نهاد وزارت راه و شهرسازي، وزارت صنعت، معدن و تجارت، بنياد مسكن و شوراي عالي شهرسازي و معماري به‌عنوان نهادهاي تكميل‌كننده در حكمروايي حريم پايتخت نقش‌هاي خود را ايفا مي‌كنند. همچنين سه محور (الگوي حكمروايي در حريم پايتخت و تدوين طرح‌هاي حريم با قوانين متناسب با آن و پايبندي و تعهد كنشگران در حريم پايتخت به قوانين) به‌عنوان پيشنهادهاي برنامه‌ريزي در جهت تحقق اين پژوهش در نظر گرفته شده است.

1401/08/23

Spatial justice planning in the harim capital according to the power structure and activists' conflicts (Case study: Harim Capital)

10/22/2023 12:00:00 AM

In Iran, the city boundary has become the revenue generation area of organizations such as the municipality, governorship, governorship, etc., and this issue of income dependence on the boundary has made it difficult to organize and plan integrated within the framework of sustainable development goals, and whatever the geographical, political and economic location of the city. It is more special and has more valuable capitals and bigger financial resources behind it. for example; Capital has been examined as an example of a case in which the need for research in this field is essential. The city of Tehran as the capital has a special political and economic position that has a special and special sanctuary, which has seen changes depending on the value of the land inside the city and other broad issues including the future development of the city. It happened to the residents of Tehran. Changing the user license in this area is one of those problems that may lead to the environmental pollution of Tehran city in different seasons, which has intensified in recent years. According to the above, this thesis has been compiled in five chapters, the generalities and framework of the research in the first chapter and the examination of theoretical foundations and global experiences in the form of 3 main keywords of this research (justice in the city, activists and their conflicts, and the privacy of the city and its management). It has been discussed in the second chapter, and then in the third chapter, research methodology using semi-structured interview (in-depth interview) with 9 research experts in the form of research approach (qualitative approach), research method (case study), data collection tool (in two ways using the snowball technique and related documents) and finally the analysis tool (content analysis) is presented. In the fourth chapter, according to the knowledge obtained based on related documents and plans and... to the content analysis, semi-structured interviews with research experts and also the analysis of the answers to the Likert scale questions, which is the analysis of the relationship between the independent and dependent variables of the research, have been presented. Finally, in the fifth chapter, planning suggestions, answers to the research questions, the proposed model that is the result of the research findings, and suggestions for future research are presented. The findings of the research have shown that 4 institutions; The Ministry of Interior (along with the vertical institutions of this institution, which includes the governorship, governorship, etc.), Tehran Municipality, municipalities of other cities except Tehran, and the Ministry of Agricultural Jihad (along with the Agricultural Jihad Organization and the Land Affairs Organization of the country) as departments The center of active actors in the context of direct communication with people's organizations and residents of the capital's boundaries govern in this area. There are key and main conflicts among these institutions, and by solving these conflicts, we can hope to establish and promote spatial justice in the capital city. Also, in the next layer of this focal part, 4 institutions of the Ministry of Roads and Urban Development, the Ministry of Industry, Mining and Trade, the Housing Foundation and the Supreme Council of Urban Planning and Architecture play their roles as complementary institutions in the governance of the capital's boundaries. Also, three axes (governance pattern in the capital's territory and development of the territory's plans with appropriate laws and the adherence and commitment of the actors in the capital's territory to the laws) are considered as planning suggestions for the realization of this research.

تعارضات كنشگران , عدالت فضايي , حكمروايي , حريم پايتخت

Activist conflicts , Spatial justice , Governance , Capital's harim

Mirhassan Mousavi

Dr. Mohammad Saleh Shokouhi Bidhendi