27794

بازطراحي حوزه‌هاي كريدورهاي آبي به منظور كاهش ريسك وقوع مخاطرات طبيعي (نمونۀ موردي: مسيل مقصودبيك)

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

1398

1401/4/21

عبدالهادي دانشپور

معماري وشهرسازي

در سال‌هاي اخير، با رشد بي‌ضابطۀ شهرها و توجه نكردن به ابعاد زيست‌محيطي توسعۀ آن‌ها و در نتيجه تخريب بسياري از سرمايه‌هاي طبيعي اين سرزمين، متاسفانه به آب از منظر بُعدي مهم و حياتي براي زندگي شهري، بسيار بي‌توجهي شده است. از طرفي، با توجه به گرم و خشك بودن اقليم كشورمان ايران، بعيد نيست كه در سال‌هاي آتي نياز به حفظ اين موهبت خداوندي بسيار بيشتر از قبل شود؛ فلذا نحوۀ مواجهه با عنصر آب در پروژه‌هاي شهري و همچنين نوع طراحي سامانه‌هاي هيدرولوژيك شهري، به نحوي كه حفظ‌ كنندۀ اين نعمت الهي باشند، بسيار ضروري است. اهميت موضوع آب در دنياي كنوني به ميزاني بالاست كه وظيفۀ شهروندي همۀ ما انسان‌ها تلاش براي بهره‌وري صحيح از آن و همچنين حفظ اين موهبت الهي براي نسل‌هاي آينده مي‌باشد. بخشي از اين وظيفه معطوف به اقدامات فردي تك‌تك ما در خانه‌هايمان و مصارف شخصي مي‌باشد؛ اما بخشي ديگر معطوف به اقدامات اجتماعي ما و نحوۀ برخورد طراحانۀ ما با عنصر حياتي آب در پروژه‌هاي شهري است. نظر به آنكه در سال‌هاي اخير، اثرات تغييرات اقليمي و گرمايش كرۀ زمين تشديد شده و در نتيجه تعداد و شدت مخاطرات طبيعي در جهان افزايش يافته است و همچنين با توجه به لزوم آماده‌سازي شهرها براي تاب‌آوري در برابر اين مخاطرات، در پژوهش حاضر بر آن شديم تا حلقۀ اتصالي ميان مخاطرات طبيعي آبي با راهبردها و دستور‌العمل‌هاي اقدامي طراحي شهري ايجاد كنيم. به اين منظور به بررسي آن دسته از فضاهاي شهري پرداخته‌ايم كه داراي عنصر طبيعي آب هستند و تلاش كرديم تا به چارچوبي دست يابيم كه با استفاده از آن بتوانيم در شرايط زمينه‌اي پروژه‌هاي داخلي كشور ايران، كريدورهاي آبي شهري (مسيل‌ها) و حوزه‌هاي اطراف آن‌ها را بازطراحي نمائيم؛ به نحوي كه اين اقدامات طراحانه، ريسك وقوع مخاطرات طبيعي آبي را كاهش دهند. براي رسيدن به اين مهم، با توجه به لزوم پيوند طبيعت با زندگي شهري و همچنين حمايت از چرخه‌هاي طبيعي آبي در شهرها، دو رويكرد طراحي شهري حساس به آب و طراحي بيوفيليك مورد بررسي قرار گرفت. براي ايجاد دركي يكپارچه و مشترك ميان اين دو رويكرد، اصول و الگوهاي آن‌ها با استفاده از ماتريس‌هاي تلفيقي، تركيب گرديد و سپس با كمك نظر خبرگان حوزه، به آن‌ها اولويت‌ داده شد. سپس با بررسي پروژه‌هاي مشابه و استفاده از الگوها و تجارب جهاني، طيفي از راهبردهاي طراحي و دستورالعمل‌هاي اقدامي به تفكيك حوزۀ مداخلۀ آن‌ها در كريدورهاي آبي مشخص گرديد كه چارچوبي براي ورود به بُعد عملي پژوهش حاضر مي‌باشد. در نهايت با رعايت شاكلۀ فرآيند طراحي و تبيين ارتباطات ميان ارزش‌هاي طراحي، اصول‌، الگوها، راهبردها و دستورالعمل‌هاي اقدامي، ابتدا سنجش وضعيت محدودۀ طراحي از طريق شناخت و تحليل ابعاد مرتبط با موضوع در سه مقياس كلان، مياني و خرد انجام شد و در پايان با تحليل اطلاعات ريسك وقوع مخاطرات طبيعي آبي از طريق رويكرد FMEA اولويت‌هاي دستورالعمل‌هاي اقدامي مشخص گرديد و به جانمايي آن‌ها در محدودۀ سايت طراحي پرداخته شد. پژوهش حاضر با هدف تبيين چارچوب طراحانۀ كاهش‌دهندۀ ريسك وقوع مخاطرات طبيعي در حوزه‌هاي كريدورهاي آبي و با روش‌هاي اسنادي-كتابخانه‌اي و ميداني انجام شده است كه ماهيت بررسي موضوع در آن هر دو بعد كمي و كيفي را پوشش مي‌دهد.

1401/11/03

Redesigning the areas of water corridors in order to reduce the risk of natural disasters (Case Study: MaqsoodBeyk River)

7/12/2023 12:00:00 AM

The importance of water in today's world is so high that it is the duty of all of us as citizens to try to use it properly and also to preserve this divine gift for future generations. Part of this duty is directed to our individual actions in our homes and personal expenses; But another part is focused on our social actions and how we deal with the vital element of water in urban projects. Considering that in recent years, the effects of climate change and global warming have intensified, and as a result, the number and intensity of natural hazards have increased in the world, and also due to the need to prepare cities to be resilient against these hazards, we focused on it in the present research. For this purpose, we have investigated those urban spaces that have the natural element of water and we have tried to achieve a framework that can be used to identify urban water corridors (mains) and their surrounding areas in the context of domestic projects in Iran. To achieve this goal, considering the necessity of connecting nature with urban life and also supporting natural water cycles in cities, two water-sensitive urban design approaches and biophilic design were investigated. To create a unified and common understanding between these two approaches, their principles and patterns were combined using integrated matrices, and then they were prioritized with the help of experts in the field. Then, by examining similar projects and using global models and experiences, a range of design strategies and action instructions were determined by the scope of their intervention in water corridors, which is a framework for entering the practical dimension of the present research. Finally, by observing the form of the design process and explaining the connections between design values, principles, patterns, strategies and action instructions, firstly, the state of the design scope was assessed through the recognition and analysis of the dimensions related to the subject in three macro, medium and micro scales, and at the end By analyzing the information on the risk of natural water hazards through the FMEA approach, the priorities of the action instructions were determined and their location was discussed within the scope of the design site. The current research was conducted with the aim of explaining the design framework for reducing the risk of natural hazards in the areas of water corridors and using documentary-library and field methods, which covers both quantitative and qualitative dimensions.

كريدورهاي آبي , مخاطرات طبيعي , كاهش ريسك , تغييرات اقليمي , رويكرد طراحي شهري حساس به آب , رويكرد طراحي بيوفيليك

water corridors , natural disasters , risk reduction , climate change , water sensitive urban design approach , biophilic design approach

sanaz akhbardeh

seyed abdolhadi daneshpour