28877

مرمت و احياء حسينيه شاهان‌دشتي آمل با تأكيد بر بازشناسي مفاهيم و الگويابي تزئينات

كارشناسي ارشد

مرمت و احياء بناها و بافت‌هاي تاريخي - حفاطت و مرمت ميراث معماري

1399

1402/04/24

دكتر فاطمه مهديزاده، دكتر سجاد مؤدن

معماري و شهرسازي

حسينيه حاج سيد ابراهيم شاهان‌دشتي معروف به حسينيه مدني بنايي از دوره قاجار است كه در بافت تاريخي شهر آمل در محله شاهان‌دشتي واقع‌شده است. حسينيه در كنار خانه حاج سيد ابراهيم شاهان‌دشتي در فرمي ال شكل بنا گشته است. آنچه كه امروزه اجزاي اصلي حسينيه حاج سيد ابراهيم را شكل مي‌دهد؛ ورودي غربي، حياط غربي، خانه مدني، ديوار آهك‌بري شده و ارسي بوده است. حسينيه در فرم كلي، نحوه ساخت، مسيرهاي ارتباطي و تزئينات نمونه منحصر به فرد از بناهاي مذهبي شهر آمل است. ساخت حسينيه در كنار خانه و اضافه نمودن يك كاربري مذهبي در نگاه اول تعاملي متفاوت را به نمايش مي‌گذارد اما در اين مجموعه با اضافه شدن حسينيه در كنار خانه، خانه به خدمت حسينيه در آمده است و در روزهاي برگزاري مراسم در حسينيه پذيراي حضور عموم بوده ‌است. نكته حائز اهميت در رابطه با راه‌هاي ارتباطي اين مجموعه، تعريف مسيرهاي دسترسي مشخص براي عموم مردم و اهالي خانه بوده است؛ همچنين خانه_حسينيه شاهان‌دشتي از تزئينات نغزي برخوردار است كه گواه آن جداره آهك‌بري شده يا ديوار بندكشي شده (تكنيك تزئيني معماري بومي مازندران) و ارسي‌هاي بكار رفته در بنا بوده است. در كنار ويژگي‌هاي ذكر شده، اين مجموعه در حافظه جمعي ساكنين محله و شهر، مكاني معنوي و روحاني بوده كه در پيوند با خاطراتشان قرار گرفته است. اين مجموعه در بين بناهاي مذهبي استان مازندران با برخورداري از ويژگي‌هايي چون: تزئينات منحصربه‌فرد، تركيب كاربري مذهبي و مسكوني، جزئيات فن شناسي و ارتباطات فضايي حاكي از منحصر به فرد بودن اثر تاريخي شهر آمل است. بازشناسي و الگويابي تزئينات حسينيه و ارائه طرح حفاظت و احياء اين مجموعه با تاكيد بر حفظ ويژگي‌ها و ارزش‌هاي ملموس و ناملموس، رعايت اصل حداقل مداخله با توجه به نيازهاي بنا از اهداف پژوهش بوده است. با توجه به محدوديت در منابع، در بخش شناخت كالبدي تصاوير هوايي سال‌هاي 1336، 1343، 1354، 1373، 1380، 1401، مستندنگاري، اعم از مصاحبه با نوادگان و فرزندان حاج سيد ابراهيم شاها‌ن‌دشتي، كسبه‌ي اطراف حسينيه، برداشت ميداني از بنا با استفاده از روش‌هاي سنتي و فناوري‌هاي نوين، همچون انجام فوتوگرامتري توسط پهپاد، و بررسي وقف نامه، مورد مطالعه و پژوهش قرارگرفت. پس از بررسي و انجام مطالعات ميداني،كتابخانه‌اي و سند پژوهي، موضوعاتي همچون روند شكل‌گيري بنا، نحوه ساخت آن، الگوهاي كار شده در تزئينات منحصر به فرد در معماري شمال ايران، و نحوه برگزاري مراسم مشخص گرديد. در اين پايان نامه به پژوهش‌هايي در ارتباط با بناهاي مذهبي، تاريخچه الگوهاي تزئيني در مازندران و شناخت، آسيب‌شناسي، درمان، و طرح مرمت و احياء در قالب نقشه، راهكارهاي فني، فتوگرامتري براي الگويابي تزئينات اين بنا پرداخته شده است. طرح مرمت و احياء در پژوهش حاضر در جهت حفظ ويژگي‌هاي معماري و زيباشناسانه اثر، حفاظت از مفاهيم كاركردي، حفظ ارزش و تعاملات جمعي، رعايت اصل حداقل مداخله و استحكام بخشي بوده است. از اين رو اولويت در طرح مرمت كمك به بنا براي ادامه حيات بوده چرا كه بنا با ساختار و تغييرات ايجاد شده در ساليان گذشته خو گرفته است كه به موجب آن، مداخله يكباره و تغييرات ناگهاني شايد خود عاملي جهت وارد نمون آسيبي تازه به بنا بوده باشد بنابراين آنچه كه مي‌تواند در اين مجموعه اثر بخش باشد، بهره‌مندي از متخصيص گوناگون، ظرفيت‌سنجي بنا حين انجام راهكارهاي مرمتي و در اولويت قرار دادن حيات و حفاظت اثر است.

1402/07/24

Restoration and revival of Hosseinieh Shahan Dashti with emphasis on recognizing concepts and modeling decorations

7/14/2024 12:00:00 AM

Hoseiniyeh Hajj Seyed Ebrahim Shahandashti, also known as Hoseiniyeh Madani Bonai, belongs to the Qajar period and is located in the historical fabric of Amol city, in the Shahandashti neighborhood. The Hoseiniyeh is built in an L-shaped form next to the house of Hajj Seyed Ebrahim Shahandashti. The main elements of the Hoseiniyeh include the western entrance, the western courtyard, the Madani house, the whitewashed walls, and the arches. The overall form, construction method, communication paths, and unique decorations of the Hoseiniyeh distinguish it from other religious buildings in Amol. The construction of the Hoseiniyeh next to the house and the addition of a religious function initially represent a different interaction, but in this complex, the house has served the Hoseiniyeh, and on the days of ceremonies held in the Hoseiniyeh, it has welcomed the general public. An important point regarding the communication paths of this complex has been defining specific access routes for the public and the residents of the house. Additionally, the Shahandashti Hoseiniyeh is adorned with exquisite decorations, evident in the whitewashed walls or wall banding (a traditional decorative technique in Mazandaran architecture) and the employed arches in the building. Alongside the mentioned features, this complex holds spiritual and religious significance in the collective memory of the neighborhood residents and the city. Being among the religious buildings of Mazandaran province, it stands out due to unique features such as distinctive decorations, a combination of religious and residential functions, technological details, and spatial connections that reflect the historical uniqueness of Amol. The recognition and documentation of the decorations of the Hoseiniyeh, along with the presentation of a preservation and restoration plan that emphasizes the safeguarding of tangible and intangible values, have been the research objectives. Due to resource limitations, aerial images from the years 1336, 1343, 1354, 1373, 1380, 1401, as well as documentation, including interviews with the descendants and children of Hajj Seyed Ebrahim Shahandashti, locals around the Hoseiniyeh, field observations using traditional and modern methods such as drone photogrammetry, and an examination of the endowment deed, have been utilized in the study. After examining and conducting field studies, library research, and documentation, topics such as the evolution of the building, its construction method, unique decorative patterns in northern Iranian architecture, and the specific conduct of ceremonies have been determined. In this thesis, research on religious buildings, the history of decorative patterns in Mazandaran, recognition, damage assessment, treatment, and preservation and restoration planning, including mapping, technical solutions, and photogrammetry for the documentation of decorations have been addressed. The preservation and restoration plan in this research aims to safeguard the architectural and aesthetic features of the work, protect functional concepts, preserve collective values and interactions, and observe the principle of minimal intervention and strengthening. Therefore, the priority in the conservation plan is to support the building for its continuance because it has undergone structural changes in the past, and sudden interventions and changes may have caused new damages to the building. Therefore, what can be effective in this complex is the utilization of various specialists, capacity assessment during the implementation of conservation solutions, and prioritizing the well-being and protection of the work.

ابنبه مذهبي، تكيه، حسينيه شاهان‌دشتي، آمل، خانه مدني، تزئينات

religious buildings,worship,hosseinieh shahandashti, Amol, madani house, decoration

alaleh banagar

fatemeh mehdizadeh siraj, sajad moazen