28939

معماري شبستان مساجد شيعي، مبتني بر هندسه معناگرا و تزئينات حسن محور (مطالعه موردي: مساجد ايران)

دكتري تخصصي (PhD)

معماري- معماري

1397

1402/6/27

فرهنگ مظفر

محسن وفامهر

مهندسي معماري و شهرسازي

چكيده: ضرورت و اهميت: شبستان مسجدْ مهمترين عنصر مسجد و هندسه و تزئينات مهمترين اركان شبستان مسجد هستند. با توجه به ساحتهاي كالبدي و معنايي شبستان مسجد، هندسه و تزئينات نيز علاوه بر كاركرد نظامدهي هندسي و آراستن فضا، موجب تجلي اسماء و صفات الهي در شبستان مسجد ميشوند. لذا مسئله اين است كه چه ارتباطي بين هندسه، تزئينات و ارتقاء كيفيت فضاي شبستان مسجد وجود دارد. اين رابطه از اين رو ضرورت و اهميت دارد كه در طراحي معماري مسجد، علاوه بر صورت، ظاهر و كالبد به جنبههاي باطني و معنايي فضا توجه شود. هدف از اين پژوهش، ارتقاي كيفيت شبستان مسجد با استفاده از هندسه و تزئينات است. روش تحقيق: با توجه به اينكه در موضوع رساله از متغيرهاي كمي، كيفي و نمونههاي موردي تشكي شده، روش تحقي تركيبي و مركب از روشهاي تحليلي، توصيفي، همبستگي، دلفي و پژوهش موردي ميباشد. ابتدا توس مصاحبه و پرسشنامه تشريحي از سه نفر از خبرگان ، سپس توس پرسشنامه از سي نفر متخصصين و در شش نمونه مسجد از 124 نفر كاربران مساجد نظرسنجي و دادهها توس نرمافزارهاي آماري همچون SPSS ، تحلي و مدل مفهومي طراحي شده است. نتايج و يافتهها: نتايج نشان ميدهد كاربرد هدفمند هندسه و تزئينات، علاوه بر ارتقاي كيفيت كالبد، باعث تجلي معنا و حُسن در شبستان مسجد ميگردد. يافتههاي تحقي حاكي است كه بهره برداري مناسب از هندسه و تزئينات در شبستان مسجد به ارتقاء روحانيت و معنويت شبستان مي- انجامد. نوآوري پژوهش در اين است كه صفت معناگرايي به هندسه و صفت حسنمحور به تزئينات نسبت داده شده است. بدين معني كه هندسه داراي شاخصهاي مندرج در اين پژوهش، هندسه معناگرا و تزئينات داراي شاخصهاي مندرج در اين تحقي ، تزئينات حسن محور ميباشد. و شبستان مسجد داراي هندسه معناگرا و تزئينات حسنمحور، شبستان مطلوب مسجد تلقي ميشود. كلمات كليدي: هندسه، معناگرايي، تزئينات، رويكرد حسن محور، شبستان مسجد

1402/08/06

The architecture of the naves of Shīʿa mosques based on semantic geometry and virtuosic ornamental decorations (Case study: Mosques of Iran)

9/17/2024 12:00:00 AM

ABSTRACT Significance of the study: The nave is the most significant element of the mosque, and geometry and ornaments are one of the important elements of mosque architecture. considering the physical and semantic dimensions of mosque's nave, geometry and ornaments, in addition to the function of geometrical structuring and adorning the space, it cause the appearance of divine names and attributes in the mosque's nave. Therefore, explaining the relationship between geometry, ornaments and improving the quality of the atmosphere of the mosque's nave is the main issue. The necessity and importance of this research originates from the fact that importance of meaning and virtue is not less than its construction and we should not be limited only to the external aspects of the mosque. Taking advantage of appropriate geometry and ornaments, the most important purpose of research is to improve the architectural design of the mosque naves. Research method: Given that the topic of the thesis consists of quantitative and qualitative variables and case samples, the research method is a combination of analytical, descriptive, correlational, Delphi and case research methods. Initially, through interviews and descriptive questionnaires from three elites, then through questionnaires from thirty experts and in six valuable mosques from 124 mosque users survey and data were designed by statistical software such as SPSS, analysis and conceptual model. Results and findings: The results show that the appropriate utilization of geometry and ornaments, in addition to improving the architectural design, manifests the spiritual meaning and virtue in the mosque's nave. The findings of the research indicate that the purposeful use of geometry and ornamental decorations in mosque's nave, lead to the way to the improvement of the spirituality of mosques. The innovation of the research is that semanticism is attributed to geometry and a virtue is attributed to ornamental decorations. This means that the geometry based on the indicators of this research is semantic geometry and the decorations based on the indicators of this research are virtuosic ornaments, and, the nave of the mosque has meaningful geometry and virtuosic ornaments, is mosque's ideal nave. Key words: geometry, ornaments, semanticism, virtuosic approach, mosque naves

هندسه - مهنا گرايي - تزئينات - رويكرد حسن محور - شبستان مسجد

mosque naves - virtuosic approach - decorational ornaments - semanticism - geometry virtuosic approach

Alireza Malek

Dr. Farhang Mozaffar