30325

شناسايي و برنامه‌ريزي فضاهاي بي‌دفاع محله حصه جنوبي اصفهان براي كاهش مخاطرات ناشي از بحران‌هاي اجتماعي

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

1399

1402/06/29

رضا خيرالدين

-

معماري و شهرسازي

كاهش امنيت و افزايش ارتكاب جرائم شهري از بزرگترين بحران‌هاي اجتماعات انساني محسوب مي‌شوند كه ريشه در ساختار اجتماعي و كالبدي فضاهاي شهري دارند. همانگونه كه برنامه‌ريزي شهري صحيح مي‌تواند مسير دستيابي به پيشرفت و آرامش را براي ساكنان شهر هموار كند، برنامه‌ريزي نادرست براي ساختار كالبدي، محيطي، اجتماعي و اقتصادي شهر مي‌تواند فضاهاي عمومي شهر را به بستر انواع بحران‌هاي اجتماعي از جمله ناامني و ارتكاب جرائم تبديل كند. ناامني نيز در قالب رفتارهاي ناهنجار اجتماعي از جمله سرقت، اعتياد، ونداليسم، خشونت و ساير رفتارهاي مشابه بروز مي‌يابد. با وجود اينكه بحران‌هاي اجتماعي در همه قسمت‌هاي شهر وجود دارند، اما به طور مساوي در سطح شهر توزيع نشده‌اند و فضاهايي با عنوان فضاي بي‌دفاع و جرم‌خيز، محل اتفاق افتادن انواع جرائم، خشونت‌ و مصاديق ديگر ناامني هستند. نگاه تك‌بعدي برنامه‌ريزان به عوامل بي‌دفاع‌كننده فضاهاي شهري باعث شده تا براي حل اين مشكل، به همه ابعاد و جنبه‌هاي زندگي شهري توجه نشود و برنامه‌ريزي جامعي بر مبناي ويژگي‌هاي كالبدي، محيطي، اجتماعي و اقتصادي، براي فضاهاي بي‌دفاع شهري انجام نگردد. امنيت اصفهان به عنوان يكي از بزرگترين شهرهاي صنعتي، گردشگري و اقتصادي كشور از اهميت زيادي برخوردار است. وجود فضاهاي بي‌دفاع در محلات حاشيه‌نشين شهر، علاوه بر اينكه بر ساختار اجتماعي و كالبدي خود محله آسيب وارد مي‌كند، امنيت ساير محلات و بخش‌هاي شهر را نيز به خطر مي‌اندازند. محله حاشيه‌نشين حصه جنوبي يكي از محلات جرم‌خيز شهر اصفهان است كه محدوده‌هاي بي‌دفاع زيادي در خود دارد. اعتياد ساكنان به مواد مخدر، فروش مواد مخدر، خشونت، فقر و انواع سرقت چند نمونه از مصاديق عيني ناامني در اين محله به حساب مي‌آيند. اعتياد برخي از ساكنان اين محله و فقر روزافزون آن‌ها، علاوه بر ايجاد ناامني در سطح محله و كاهش كيفيت زندگي ساكنان آن، امنيت ساير محلات اصفهان نيز در خطر بيفتد. بنابراين هدف اصلي اين پژوهش استخراج شاخص‌هاي بي‌دفاع‌كننده فضاهاي شهري، شناسايي محدوده‌هايي از محله حصه جنوبي كه ميزان دفاع‌پذيري كمتري دارند و ارائه راهكارهاي برنامه‌ريزانه براي بهبود وضعيت آن‌ها است. نوع پژوهش از نظر هدف كاربردي و از نظر روش‌شناسي تحليلي- توصيفي است. در اين پژوهش با مطالعه اسناد كتابخانه‌اي، ويژگي‌هاي فضاهاي ناامن و جرم‌خيز بررسي و سپس عوامل و شاخص‌هاي موثر بر ميزان دفاع‌پذيري فضاهاي شهري در چهار بعد كالبدي، محيطي، اجتماعي و اقتصادي استخراج شدند. براي شناسايي فضاهاي بي‌دفاع محله حصه جنوبي، محله بر اساس معابر اصلي و بافت كالبدي آن به 8 محدوده تقسيم شد. سپس مقادير مربوط به شاخص‌هاي هر بعد، بر اساس ماهيت شاخص و اطلاعات در دسترس آن در هر يك از محدوده‌هاي هشتگانه جمع‌آوري گرديد. گردآوري اطلاعات مربوط به شاخص‌ها به كمك يكي از روش‌هاي پرسشنامه، امتيازدهي ميداني و تبديل اطلاعات آماري به نقشه‌هاي GIS صورت پذيرفت. در مرحله بعد به روش آنتروپي شانون، شاخص‌هاي هر بعد به صورت مجزا با يكديگر سنجيده و وزن‌دهي شدند. سپس با استفاد از روش تاپسيس محدوده‌هاي هشتگانه محله حصه جنوبي بر اساس ميزان دفاع‌پذيري رتبه‌بندي و براي بهبود وضعيت آن‌ها راهكارهاي برنامه‌ريزانه ارائه گرديد. بر اساس يافته‌هاي پژوهش، شاخص‌ كالبدي همجواري با زمين‌هاي باير وسيع، شاخص محيطي تاريكي فضاهاي باز، شاخص اجتماعي حضور افراد كارتن‌خواب و شاخص اقتصادي نرخ بيكاري بيشترين تاثير را بر بي‌دفاع كردن محله دارد. بر اين اساس، محدوده شماره هشت (ابتداي خيابان رئيسي در ورودي جنوب‌غربي محله)، محدوده شماره يك (راستاي خيابان ستاري در شرق محله) و محدوده شماره هفت (حدفاصل خيابان امام‌خميني و رئيسي در غرب محله) به ترتيب از بي‌دفاع‌ترين محدوده‌هاي محله حصه جنوبي به حساب مي‌آيند و اين محدوده‌ها در اولويت برنامه‌ريزي و اقدام قرار دارند.

1402/10/10

Identification and planning of defenseless spaces in southern Hesse neighborhood of Isfahan To reduce the risks caused by social crises

9/19/2024 12:00:00 AM

The decrease in security and the increase in urban crimes are considered to be one of the biggest crises of human societies, which are rooted in the social and physical structure of urban spaces. Just as correct urban planning can pave the way to achieve progress and peace for city residents, incorrect planning for the physical, environmental, social and economic structure of the city can turn the public spaces of the city into a platform for all kinds of social crises, including insecurity and committing crimes. Insecurity also manifests itself in the form of abnormal social behaviors such as theft, addiction, vandalism, violence and other similar behaviors. Although there are social crises in all parts of the city, they are not evenly distributed on the city level, and spaces called defenseless and crime-prone spaces are the place where all kinds of crimes, violence and other examples of insecurity occur. The one-dimensional view of the planners on the defenseless factors of urban spaces has caused that to solve this problem, all dimensions and aspects of urban life are not paid attention to and comprehensive planning based on physical, environmental, social and economic characteristics is not done for defenseless urban spaces. The security of Isfahan is very important as one of the biggest industrial, tourism and economic cities of the country. The presence of defenseless spaces in the suburbs of the city, in addition to harming the social and physical structure of the neighborhood itself, also endangers the security of other neighborhoods and parts of the city. South Hesse neighborhood is one of the crime-prone neighborhoods of Isfahan city, which has many defenseless areas. Residents' drug addiction, drug sales, violence, poverty, and theft are some of the concrete examples of insecurity in this neighborhood. The addiction of some residents of this neighborhood and their increasing poverty, in addition to creating insecurity at the neighborhood level and reducing the quality of life of its residents, the security of other neighborhoods in Isfahan is also at risk. Therefore, the main goal of this research is to extract the defenseless indicators of urban spaces, to identify the areas of South Hesseh neighborhood that have a lower degree of defense and to provide planning solutions to improve their situation. The type of research is applied in terms of purpose and analytical-descriptive in terms of methodology. In this research, by studying library documents, the characteristics of unsafe and crime-prone spaces were investigated, and then factors and indicators affecting the degree of defendability of urban spaces were extracted in four physical, environmental, social and economic dimensions. In order to identify the defenseless spaces of South Hesse neighborhood, the neighborhood was divided into 8 areas based on the main roads and its physical texture. Then, the values related to the indices of each dimension were collected based on the nature of the index and its available information in each of the eight ranges. Information related to indicators was collected with the help of one of the questionnaire methods, field scoring and statistical data conversion into GIS maps. In the next step, the indices of each dimension were separately measured and weighted using the Shannon entropy method. Then, by using the TOPSIS method, the eight areas of South Hesse neighborhood were ranked based on the degree of defensibleness, and planning solutions were presented to improve their situation. According to the findings of the research, the physical index of being adjacent to vast wastelands, the environmental index of the darkness of open spaces, the social index of the presence of people sleeping in cardboard boxes, and the economic index of the unemployment rate have the greatest effect on the defenselessness of the neighborhood. Based on this, area number eight (the beginning of Raisi street at the southwest entrance of the neighborhood), area number one (along Sattari street in the east of the neighborhood) and area number seven (between Imam Khomeini and Raisi streets in the west of the neighborhood) are respectively among the most defenseless areas of South Hesa neighborhood. are considered and these areas are prioritized for planning and action.

فضاي بي‌دفاع , بحران‌هاي اجتماعي , امنيت , حصه جنوبي

defenseless space , social crises , security , Southern Hasseh

Mohammad Ali Zarean

Dr. Reza Kheyroddin