30676

طراحي مسكن قابل استطاعت پايدار در ايران (نمونه موردي مسكن ملي شهر جديد پرند)

كارشناسي ارشد

معماري مسكن

1399

1402/7/30

دكتر علي غفاري - دكتر نداسادات صحراگرد منفرد

دكتر محسن فيضي

معماري و شهرسازي

بنابر آمار و گزارش هاي رسمي، بحران دسترسي به مسكن شايسته و قابل استطاعت در جهان در حال افزايش و سهم عظيمي از بحران مربوط به كشورهاي در حال توسعه است. اين بحران با در نظر گرفتن تخريب محيط زيست و تغييرات اقليمي، تشديد مي‌شود. در همين راستا، در دو دهه گذشته پژوهش هايي در كشورهاي مختلف صورت گرفته است كه پاسخ به بحران هاي ذكر شده را در مفهومي به نام « مسكن قابل استطاعت پايدار » ارائه كرده‌اند و ضرورت تحقق مسكن قابل استطاعت پايدار به صورت گسترده ميان محققان پذيرفته شده است؛ اما اين دستاورد ها اولا هنوز به لحاظ كيفي و كمي كامل نيستند و ابهامات و پراكندگي فرواني در نتايج دارند؛ ثانيا وابستگي زيادي به زمينه بومي و شرايط كشور ها دارند. در زمينه ايران، تجربه بزرگترين پروژه مسكن حمايتي مشهور به مسكن مهر و عواقب آن، ضرورت توجه به اين موضوع را دوچندان مي‌كند. اين پژوهش با هدف ارائه الگوي مفهومي – كالبدي مسكن قابل استطاعت پايدار در شهرهاي جديد ايران كه با حمايت دولت در حال گسترش هستند آغاز شد. سوال اصلي پژوهش چيستي چارچوب مفهومي اين مسكن براي ايران بود كه در كنار سوالات فرعي مانند ويژگي هاي كالبدي، موانع و الزامات تحقق، مدل بهينه با توجه به وضعيت بومي و ... مورد بررسي قرار گرفتند. روش تحقيق از نوع كيفي با روش هاي تركيبي از تحليل محتوا، مصاحبه با متخصصان ( دلفي) و كمي سازي يافته ها، مورد پژوهي و تحليل و قياس تطبيقي بود كه در چند گام صورت گرفت. گام اول شامل تحليل محتوا و يافتن مولفه هاي چارچوب مفهومي كه در پايان آن مشخص شد مدل مفهومي مورد توافق و جامع وجود ندارد اما در عين حال 59 زير مولفه شناسايي شدند. گام دوم با روش دلفي در سه دور براي ابهام زدايي از چارچوب مفهومي و دستيابي به چارچوب مورد توافق متخصصان انجام شد و در پايان گام سوم چارچوب مفهومي در دو سطح اجرايي و سياست گذاري به دست آمد كه مولفه هاي سطح اجرايي مورد توافق قرار گرفت. گام سوم شامل اولويت بندي مولفه ها با روش پيمايشي و آزمون فريدمن بود. گام چهارم شامل قياس تطبيقي نمونه هاي موردي موفق در جهان با چارچوب مفهومي و شناسايي الگوي كالبدي بود. يافته هاي پژوهش شامل چارچوب مفهومي اوليه سطح سياست گذاري و مولفه هاي آن از جمله سياست، قوانين و برنامه ريزي مسكن-اقتصاد- آموزش و ارتقا فناوري هستند. چارچوب مفهومي سطح اجرايي SAH نيز متشكل از 6 مولفه برنامه ريزي شهري- طراحي شهري- خدمات شهري- طراحي مسكن- روش ساخت و انتخاب مواد-استفاده از فناوري در تاسيسات ساختمان است و زير مولفه هاي هر يك (در مجموع 22زير مولفه) شناسايي و بر اساس اولويت طبقه بندي شدند. همچنين الگوي كالبدي SAH شامل 9 مولفه: امكان تعامل ساكنان در سطح محله - ايمني و امنيت - فضاي سبز عمومي - اختلاط كاربري - كيفيت ادراك شده/ واقعي - مساحت بهينه واحد ها - طراحي كارآمد محيط زيستي - اختلاط واحد ها با تنوع مساحت - طراحي انعطاف پذير و راهكارهاي تحقق آن ها شناسايي شدند كه از يك سو هم پوشاني كاملي با زير مولفه هاي سطح اجرايي و از سوي ديگر سابقه تحقق در نمونه هاي موفق در جهان را دارند. يافته هاي پژوهش نشان مي‌دهند زيرمولفه هاي انتخاب صحيح مكان براي سكونت مقرون به صرفه – دسترسي به خدمات اجتماعي رفاهي – بهبود حمل و نقل مقرون به صرفه عمومي / پياده – تامين و ثبات زيرساخت و تاسيسات شهري – استفاده از مصالح با كيفيت – طراحي كارآمد محيط زيستي – كيفيت ساخت / فني بالا و با دوام – مساحت بهينه واحد ها – طراحي با توجه ويژه به نظام ايمني و امنيت؛ در ميان زير مولفه هاي سطح اجرايي در چهارچوب مسكن قابل استطاعت پايدار ايران اولويت هاي بالاتري دارند. در پايان يك طرح معماري براي مجتمع مسكوني قابل استطاعت پايدار، بر اساس نتايج تحقيق در جهت سنجش تحقق پذيري چارچوب مفهومي در شهر جديد پرند به عنوان نمونه موردي ارائه شد.

1403/01/21

Designing Affordable Sustainable Housing in Iran (Case Study of National Housing in the New City of Parand)

10/21/2024 12:00:00 AM

According to statistics and official reports, the access to adequate and affordable housing crisis is increasing worldwide, with a significant portion of the crisis related to developing countries. This crisis is exacerbated by environmental degradation and climate change. Consequently, over the past two decades, research has been conducted in various countries to address these crises within the concept of "sustainable affordable housing," the necessity of achieving sustainable affordable housing has been widely accepted among researchers. However, these achievements are not yet fully comprehensive in terms of qualitative and quantitative aspects, and they exhibit considerable ambiguity and dispersion in their results. Moreover, they heavily rely on indigenous contexts and country conditions. In the context of Iran, the experience of the largest subsidized housing project known as "Mehr Housing" and its consequences emphasize the urgency of addressing this issue. This research began with the aim of presenting a conceptual framework model of sustainable affordable housing in the new cities of Iran, which are expanding with government support. The main research question focused on defining the conceptual framework of this housing for Iran, alongside subsidiary questions such as architectural features, obstacles and requirements for realization, optimal models considering indigenous conditions, etc. The research methodology employed a qualitative approach with mixed methods, including content analysis, expert interviews (Delphi method), quantitative data quantification, case studies, and comparative analysis. The first step involved content analysis to identify the components of the conceptual framework, leading to the identification of 59 sub-components. The second step utilized the Delphi method in three rounds to resolve ambiguities in the conceptual framework and reach a consensus among experts. Finally, in the third step, the conceptual framework was developed at two levels: policy and implementation. The findings of the research include the initial conceptual framework at the policy level and its components, such as housing-economy-education and technology planning policies, and the SAH (Sustainable Affordable Housing) implementation-level conceptual framework consisting of 6 components: urban planning, urban design, urban services, housing design, construction methods, and material selection, and technology utilization in building facilities, each comprising 22 sub-components, classified based on priority. Additionally, the SAH architectural model consists of 9 components and associated realization strategies, which not only fully overlap with the sub-components at the implementation level but also have a history of achievement in successful global case studies. The research findings indicate that among the sub-components at the implementation level, certain priorities exist within the framework of sustainable affordable housing in Iran. Finally, an architectural design proposal for a sustainable affordable housing complex, based on the research results, was presented for the assessment of the feasibility of the conceptual framework in the new city of Parand as a case study.

معماري مسكن , مسكن قابل استطاعت , مسكن پايدار , مسكن قابل استطاعت پايدار , مسكن ملي ايران

Housing architecture , Affordable housing , Sustainable housing , Sustainable affordable housing , National housing of Iran

Abdolmohamad Moghtadaei Rad

Ali ghaffari - Nedasadat sahragard monfared - Mohsen feyzi