30749

راهبردهاي خانگي شدن رسانه ها و رسانه اي شدن خانه ها. مطالعه موردي: فرهنگ مادي تلويزيون در خانه هاي طبقه متوسط شهر تهران

دكتري تخصصي (PhD)

معماري- معماري

1397

1402/12/23

سيد عباس آقا يزدانفر - مهدي حمزه نژاد

عباس وريج كاظمي

پرديس دانشگاهي - دانشكده معماري و شهرسازي

با ورود زيرساختهايي مثل آب، برق، نفت و گاز، تلفن و اينترنت و همچنين اشياء، دستگاهها و فناوريهاي مرتبط با آنها به درون خانههاي ايراني در يكصد سال گذشته، تمامي وجوه مادي و غيرمادي خانه از اساس دچار تغيير شده است. چنانكه در مقايسه بين خانههاي اوايل سده 1300 شمسي با خانههاي امروزي در هيچ يك از وجوه كالبدي، عملكردي و معنايي آنها نميتوان چندان قرابتي را مشاهده نمود. در اين پژوهش سعي شده است تا با كمك گرفتن از رويكرد مطالعات فرهنگ مادي اشياء و ديدگاه نظريه كنشگر-شبكه، ضمن توزيع عامليت ميان تمامي بازيگران انساني و غيرانساني شبكه خانه، نقش و سهم عامليت اين دستگاههاي فناورانه در تغييرات خانه مورد واكاوي قرار گيرد. در همين راستا، اين پژوهش به دنبال تعيين نقش عامليت دستگاههاي رسانهاي بطور عام و دستگاه تلويزيون بطور خاص در تغييرات خانههاي طبقه متوسط شهر تهران در طول يك قرن گذشته ميباشد. لذا ضمن توجه به فرآيند خانگيشدن دستگاههاي رسانهاي، آشكارسازي فرآيند رسانهاي شدن خانه و تغييرات ناشي از آن را هدف قرار داده است. جهت دستيابي به اين منظور، اين پژوهش با در پيش گرفتن روش مردم نگارانه، سعي نموده است تا ضمن شناسايي بازيگران دخيل در فرآيند رسانهاي شدن خانه، به لحظه آغازين شكلگيري اين فرآيند بازگشته و با همراهي قدم به قدم بازيگران شناسايي شده، تغييرات وجوه مختلف خانه را رصد كند. علاوه بر دادههاي حاصل از مطالعات كتابخانهاي، مصاحبههاي عميق نيمه ساختاريافته با ساكنين خانهها، مجلات سبك زندگي و نشريات عامهپسند و همچنين آلبومهاي عكسهاي خانوادگي دادههاي مورد نياز اين پژوهش را فراهم نمودهاند. نتايج حاصل از تحليل اين دادهها كه به روش تحليل موضوعي و با كمك نرم افزار اطلستي صورت گرفته است نشان ميدهد كه تلويزيون و ديگر فناوريها براي خانگيشدن همواره با انواع مقاومتها مواجه بودهاند كه شامل مقاومتهاي: «ايدئولوژيك»، «اقتصادي»، «اجتماعي»، «فضايي»، «فني»، «عملكردي»، «زيبايي شناختي» ميگردد. با غلبه بر اين مقاومتها و ورود دستگاههاي رسانهاي و زيرساختهاي مربوطه، فرآيند رسانهاي شدن خانه آغاز شد و از خانههاي پيشارسانهاي اواخر قاجار و اوايل پهلوي تا خانههاي غني از رسانه و چندرسانهاي امروز، هفت سطح از خانه رسانهاي شناسايي شد كه در تمامي آنها، از خانه رسانهاي سطح دو به بعد، دستگاه تلويزيون نقشي محوري را در اين فرآيند بر عهده داشته و علاوه بر بازنمايي خانه و زندگي خانگي، در تغيير سبك زندگي، مفاهيم مرتبط با آن و عملكردها داراي عامليت بوده و تغييرات فضايي متعددي را بر جاي نهاده است.

1403/02/01

The strategies of domestication of media and mediaization of homes Case study: material culture of television in middle-class homes in Tehran

3/13/2025 12:00:00 AM

With the entry of infrastructures such as water, electricity, oil and gas, telephone and internet and also objects, devices and technologies related to them into Iranian homes in the last century, all the material and non-material aspects of the houses have fundamentally changed. As in the comparison between the houses of the early 1300s and the houses of today, it is not possible to see much affinity in any of their physical, functional and semantic aspects. In this research, an attempt has been made to analyze the role and contribution of the agency of these technological devices in the changes of the home by taking the approach of material culture studies and the perspective of actor-network theory, while distributing the agency among all the human and non-human actors of the home network. In this regard, this research seeks to determine the role of the agency of media devices in general and television devices in particular in the changes of middle class houses in Tehran during the last century. Therefore, while paying attention to the process of domestication of media devices, it aims to reveal the process of mediaization of the home and the changes resulting from it. In order to achieve this purpose, this research, by adopting an ethnographic method, has tried to identify the actors involved in the mediaization process of the home and return to the initial moment of the formation of this process and by accompanying the identified actors step by step, to observe the remaining footprints of these actors in the changes of different aspects of the house. In addition to data from library studies, semi-structured in-depth interviews with residents, lifestyle magazines and popular publications, as well as family photo albums have provided the required data for this research. The results of the analysis of these data, which was done by thematic analysis method and with the help of Atlas software, show that television and other technologies have always faced various resistances to become a household which includes: "ideological", "economic", "social", "spatial", "technical", "functional", "cognitive aesthetic" resistances. By overcoming these resistances and the introduction of media devices and related infrastructures, the mediaization process began and from the pre-media houses of the late Qajar and early Pahlavi to contemporary media-rich and multimedia houses, seven levels of the media house were identified. In all of them, from the second-level media house onwards, the television set has played a central role in this process, and in addition to representing the home and domestic life in the change of lifestyle, the concepts related to the home and functions have had an agency and it has left many spatial effects.

رسانه اي شدن , خانگي شدن , تلويزيون

mediatization , Domestication , television

Abbas Habibi

Dr. Yazdanfar