31106

تحليل تعادل اسكان و اشتغال در مناطق كلانشهري و برنامه‌ريزي جهت تعادل‌بخشي به آن (نمونه مطالعاتي: استان تهران)

كارشناسي ارشد

شهرسازي- برنامه‌ريزي منطقه‌اي

1399

1402/7/15

رضا خيرالدين

سميه حق روستا

مهندسي معماري و شهرسازي

در دهه‌هاي اخير رشد و گسترش مناطق كلانشهري در جهان، افزايش جريانات فضايي در درون اين مناطق را به دنبال داشته و همين امر سبب ايجاد فاصله فيزيكي و زماني ميان محل اسكان و اشتغال افراد شده است. ازاين‌رو افراد وادار به سفرهاي روزانه و آونگي بين محل كار و سكونت هستند. عدم تعادل ميان اسكان و اشتغال، معضلات و پيامدهاي عديده‌اي همچون ازدحام ترافيكي، آلودگي هوا، افزايش زمان سفر، كاهش كيفيت زندگي، آسيب‌هاي اجتماعي و كاهش بهره‌وري در مناطق كلانشهري را در پي دارد. در رويارويي با اين مشكلات، محققان از جنبه‌هاي مختلفي تعادل نظام اسكان و اشتغال را موردبررسي قرار داده‌ و اثر مؤلفه‌هاي گوناگون را مطالعه كرده‌اند. با اين حال تضارب افكار در خصوص مطلوبيت و اثرگذاري تعادل اسكان و اشتغال بر مشكلات و معضلات كلانشهرها و همچنين مؤلفه‌هاي مؤثر بر آن مشاهده مي‌شود. لذا اين پژوهش سعي دارد تعادل نظام اسكان و اشتغال در استان تهران را موردمطالعه قرار دهد. در همين راستا، پس از ارائه مفاهيم و تعاريف تعادل اسكان و اشتغال، به تشريح نيروهاي مؤثر، اثرات ناشي از آن و تضارب افكار مطرح شده در اين زمينه مي‌پردازد. در ادامه، روش‌هاي مختلف تعيين كميت تعادل، گونه‌شناسي عدم تعادل، تأثير الگوهاي رشد شهري و رويكردهاي تعادل‌بخشي به نظام اسكان و اشتغال موردمطالعه قرار مي‌گيرد و به بررسي تجارب جهاني در اين زمينه پرداخته مي‌شود. سپس با روش‌ تحقيق توصيفي-تحليلي و با كمك تكنيك‌هاي كمي، تعادل اسكان و اشتغال در دو مقطع زماني سال‌هاي 1394 و 1400 و تحولات بين اين دو مقطع با تحليل جريان و تحليل روند مورد تحليل قرار مي‌گيرد. به اين منظور از داده‌هاي مبدأ_مقصد سفرهاي شغلي سال‌هاي 1394 و 1400 كه به ترتيب از آمارگيري‌هاي طرح جامع حمل‌ونقل و كلان‌داده‌هاي تلفن همراه استخراج گرديده، استفاده مي‌شود. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد بيشترين ميزان افزايش سهم سفر طي بازه زماني مورد بررسي، مربوط به جريان سفر كاري قدس_ تهران، ري_ تهران و شميرانات – تهران و بيشترين كاهش سهم سفر، مربوط به سفرهاي تهران - شهريار و شهريار – تهران است. به طور كلي مي‌توان نتيجه گرفت، جريان‌هاي اسكان و اشتغال در برخي شهرستان‌ها و محورها تنها در يك جهت متمركز نشده و جريان‌هاي معكوس نيز مشاهده مي‌شود؛ ازاين‌رو عواملي به جز تعادل عددي مسكن و اشتغال، سبب فاصله بين محل سكونت و فعاليت افراد شده است. از طرفي در فاصله سال‌هاي 1394 تا 1400 از تمركز جريان‌ها كاسته شده و جريان‌ها در سراسر منطقه پراكنده‌تر شده است كه به معناي هم‌پيوندي بيشتر منطقه طي بازه زماني 6 ساله مي‌باشد. در نهايت با توجه به نتايج به دست آمده، برنامه‌ راهبردي جهت تعادل بخشي به نظام اسكان و اشتغال در محدوده استان تهران ارائه مي‌شود.

1403/02/23

Analysis Of Job-Housing Balance In Metropolitan Regions And Planning To Balance It (Case Study: Tehran Province)

1/1/1900 12:00:00 AM

In recent decades, the growth and expansion of metropolitan areas in the world has increased spatial flows within these areas, and this has caused a physical and temporal distance between people's place of residence and employment. Therefore, people are forced to make daily trips and commute between jobs and housing. The job- housing imbalance leads to many problems and consequences such as traffic congestion, air pollution, increased travel time, reduced quality of life, social damage and reduced productivity in metropolitan areas. In facing these problems, researchers have examined jobs-housing balance from various aspects and studied the effect of various components. However, there is a conflict of opinions regarding the desirability and effect of job-housing balance on the problems and dilemmas of metropolises, as well as the factors affecting it. Therefore, this research tries to study the jobs-housing balance in Tehran province. In this regard, after presenting the concepts and definitions of jobs-housing balance, it describes the effective forces, the effects caused by it and the conflict of opinions raised in this field. In the following, different methods of quantifying balance, typology of imbalance, the impact of urban growth patterns and balancing approaches to the jobs-housing system are studied and global experiences in this field are examined. Then, with the descriptive-analytical research method and with the help of quantitative techniques, the jobs-housing balance in two time periods of 1394 and 1400 and the developments between these two periods are analyzed with flow analysis and trend analysis. For this purpose, the origin-destination data of business trips in the years 1394 and 140which were extracted respectively from the statistics of the comprehensive transportation plan and mobile phone metadata. The results of the research show that the greatest increase in the share of travel during the investigated time period is related to the business travel flow of Quds-Tehran, Ray-Tehran and Shemiranat-Tehran, and the greatest decrease in the share of travel is related to the trips Tehran-Shahriar and Shahriar-Tehran. In general, we can conclude that the flows of accommodation and employment in some cities and axes are not concentrated in only one direction, and reverse flows are also observed; Therefore, factors other than the numerical jobs-housing balance have caused a gap between people's residence and activities. On the other hand, between 1394 and 1400, the concentration of flows has decreased and the flows have become more scattered throughout the region, which means that the region is more connected during the 6-year period. Finally, according to the obtained results, a strategic plan is presented to jobs-housing balance in Tehran province.

تعادل اسكان و اشتغال , مناطق كلانشهري , استان تهران

job-housing balance , Metropolitan areas , Tehran province

Saeede Seil Sepoor

Dr. Kheireddin