31452

اندركنش ميان جدايي گزيني اجتماعي- فضايي(كالبدي) و بافت فرسوده و ناكارآمد شهري(مورد پژوهي: محله قيطريه تهران

دكتري تخصصي (PhD)

شهرسازي- شهرسازي

1393

1402/8/28

مصطفي بهزادفر- سيدعبدالهادي دانشپور

/

دانشكده مهندسي معماري و شهرسازي

جدايي گزيني شهري مانعي قابل توجه براي دستيابي به شهري فراگير، منسجم و يكارچه است. مسئله جدايي گزيني فضايي(كالبدي) - اجتماعي ايجاد شده علاوه بر محلات شهري، در بافتهاي فرسوده و ناكارآمد شهري، مي تواند سبب كاهش تعاملات اجتماعي - اقتصادي ساكنان محله هاي اطراف آن، كاهش ورود بخش سرمايه گذاري جهت توسعه اين بافت ها، تغيير ديدگاه در اكثر شهروندان نسبت به انتخاب فضاي سكونتي خود، مهاجرت ساكنين اصلي و ورود جمعيت غيربومي به بافت و حتي ورود اتباع بيگانه و ايجاد مشكلات زيادي براي آنها شود و همچنين تصميم¬هاي عجولانه مديريتي، مديريت شهري غيرمتخصص و عدم وجود مطالعات دقيق در طرح¬هاي توسعه، در شهرها و علي¬الخصوص كلانشهرها، منجر به بوجود آمدن محله¬هايي با بافت ناكارآمد شده است. يكي ديگر از عواقب اين تصميم¬ها، ايجاد مسئله¬اي به نام جدايي-گزيني در محله¬هاي شهري است. آثار و پيامدهاي مرتبط به جدايي گزيني شهري نه تنها متوجه افراد و خانواده هاي بي بضاعت مي گردد، بلكه اكثر ساكنان و همچنين شكل و ساختار را متاثر خواهد كرد. لذا در اين پژوهش روش تحقيق كمي و كيفي بوده و رويكرد آن توصيفي – تحليلي است. اما با توجه رويكرد تحليل فضايي و با استفاده از داده¬هاي مكاني-توصيفي به سنجش وضعيت شاخصهاي اجتماعي و فضايي بافت ناكارآمد محله قيطريه كلانشهر تهران در راستاي پاسخ به اين پرسش كه بين دو مفهوم بافت ناكارآمد شهري و جدايي¬گزيني اجتماعي- فضايي چه ارتباطي وجود دارد؟(ميزان جدايي گزيني چه مقدار هست؟ راهبردها و راهكارهاي كاهش آن چيست؟)پرداخته شده است. مبتني بر اين خصيصه¬ها از مدل ميانگين نزديكترين همسايگي، مدل خودهمبستگي فضايي موران و مدل تحليل لكه¬هاي داغ و سرد در نرم¬افزار Arc/GIS استفاده شده است. بر اساس نتايج به دست آمده، در بين شاخص¬هاي اقتصادي، عامل اجاره-نشيني داراي بيشترين وزن و نرخ فعاليت داراي كمترين وزن، در بعد اجتماعي- جمعيتي نسبت مهاجرنشيني داراي بيشترين وزن و شاخص بُعد خانوار با وزن 0.019 داراي كمترين امتياز و در بعد كالبدي- فيزيكي نيز، شاخص فرسودگي قطعات داراي بيشترين و خانوار در واحد مسكوني داراي كمترين ارزش در جدايي¬گزيني محله قيطريه به دست آمده¬اند. بنابراين مي¬توان بيان داشت كه در محدوده مورد مطالعه جدايي¬گزيني اجتماعي- فضايي شكل گرفته است .در اين پژوهش نيز باا استفاده از روشهاي متنوعي از اندازه گيري جدايي گزيني شهري تك گروهي، دو گروهي و چندگروهي، با استفاده از نرم ا فزار GIS و نرم افزار تحليل گر جدايي گزيني به سنجش وضعيت موجود در محله مورد مطالعه پرداخته شده است.

1403/08/14

The interaction between socio-spatial (physical) separation and worn-out and inefficient urban fabric (case study: Qaytarieh neighborhood of Tehran

1/1/1900 12:00:00 AM

Urban segregation is a significant obstacle to achieving an inclusive, coherent and unified city. The problem of spatial (physical)-social separation created in addition to urban neighborhoods, in worn-out and inefficient urban contexts, can cause a decrease in the socio-economic interactions of the residents of the surrounding neighborhoods, a decrease in the investment sector for the development of these contexts, a change of perspective. In most of the citizens, regarding the choice of their living space, The migration of the main residents and the entry of the non-native population into the context and even the entry of foreigners and creating many problems for them, as well as hasty management decisions, non-specialist urban management and the lack of detailed studies in development plans, in cities and especially metropolises. , has led to the creation of neighborhoods with inefficient texture. Another consequence of these decisions is creating a problem called segregation in urban neighborhoods. The effects and consequences related to urban segregation will not only affect the poor people and families, but will also affect the majority of residents as well as the form and structure. Therefore, in this research, the research method is quantitative and qualitative, and its approach is descriptive-analytical. But according to the approach of spatial analysis and using spatial-descriptive data to measure the status of social and spatial indicators of the inefficient fabric of Qaitarieh neighborhood of Tehran metropolis, in order to answer the question, what is the difference between the two concepts of inefficient urban fabric and social-spatial separation? Is there a relationship? (What is the level of segregation? What are the strategies and solutions to reduce it?). Based on these characteristics, the nearest neighbor average model, Moran's spatial autocorrelation model and hot and cold spot analysis model were used in Arc/GIS software. According to the obtained results, among the economic indicators, the factor of renting has the highest weight and the activity rate has the lowest weight, in the socio-demographic dimension, the proportion of immigrants has the highest weight and the index of the household dimension with a weight of 0.019 has the lowest score and in the physical-physical dimension as well, The deterioration index of the parts with the highest value and the household in the residential unit with the lowest value have been obtained in the selection of Qaitarieh neighborhood. Therefore, it can be said that social-spatial segregation has been formed in the studied area. In this research, using various methods of measuring single-group, two-group and multi-group urban segregation, using software GIS and separation analysis software have been used to measure the existing situation in the studied neighborhood.

جدايي گزيني , بافت فرسوده

separation , worn texture

Amirhasan Yazdan

Dr. Mostafa Behzadfar. Dr