31565

پيش‌بيني هزينه سوانح ريلي با استفاده از مدل پويايي‌ هاي سيستم

ارشد

مهندسي ايمني در راه‌آهن

1400

1403/7/8

حميد رضا احدي

/

مهندسي راه‌آهن

حمل‌ونقل ريلي يكي از اركان اساسي توسعه اقتصادي و اجتماعي كشورها است. حمل و نقل ريلي در مقايسه با حمل و نقل جاده ايي بسيار ايمن تر است و حفظ اين مزيت در اين صنعت از اهميت زيادي برخوردار است. لذا شناسايي عوامل موثر در بروز سوانح و پيش بيني هزينه هاي سوانح ريلي ميتواند در كاهش تعداد سوانح و هزينه هاي آن از طريق سياست گذاري هاي مناسب بسيار موثر باشد. هدف از اين پژوهش، پيش‌بيني هزينه سوانح ريلي تا سال 1410 با استفاده از رويكرد پويايي‌شناسي سيستم است. در اين مطالعه با استفاده از پرسشنامه و مرور ادبيات موضوع، متغيرهاي مؤثر در بروز سوانح ريلي شناسايي شده و سپس با بهره‌گيري از حلقه‌هاي علت و معلولي و نمودار جريان انباشت در نرم‌افزار ونسيم، مدل‌سازي كيفي و كمي انجام شده است. داده‌هاي مورد استفاده از سال 1395 تا 1402 از اداره كل ايمني و نظارت بر شبكه راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران اخذ شده است. در ادامه با تعريف سه سناريو شامل سناريو ادامه شرايط موجود، سناريو خوشبينانه و سناريو بدبينانه، هزينه سوانح ريلي تا سال 1410 پيش‌بيني شده است. نتايج حاصله نشان مي‌دهد كه تا سال 1410، در سناريوي ادامه شرايط موجود، هزينه سوانح ريلي 158 درصد، در سناريوي بدبينانه 198 درصد و در سناريوي خوشبينانه 75 درصد افزايش خواهد يافت. همچنين مدل ارائه شده پيش‌بيني مي‌كند كه تا سال 1410، تعداد سوانح به طور ميانگين به 24 مورد در سال و هزينه كل سوانح ريلي به 670 ميليارد تومان در سال خواهد رسيد. بر اين اساس، متوسط هزينه هر سانحه تا سال 1410 به حدود 28 ميليارد تومان افزايش مي‌يابد. اعتبارسنجي مدل با روش MAPE انجام شده و خطاي 10.3 درصدي براي متغير هزينه سوانح به دست آمده است. اين تحقيق با ارائه متوسط هزينه هر سانحه تا سال 1410، مي‌تواند در ارزيابي اقتصادي پروژه‌هاي ايمني و تخصيص بهينه منابع كاربرد داشته باشد. همچنين، مدل ارائه شده به درك بهتر اثرگذاري متغيرها بر هزينه سوانح ريلي كمك مي‌كند و مي‌تواند مبنايي براي تصميم‌گيري‌هاي آگاهانه در حوزه ايمني حمل‌ونقل ريلي و سياست‌گذاري‌هاي مرتبط با كاهش سوانح و هزينه‌هاي ناشي از آن باشد.

1403/08/29

Predicting Rail Accident Costs Using a System Dynamics Model

9/29/2025 12:00:00 AM

Transportation is one of the main pillars of human societies and plays a significant role in economic and social development. Given the importance of this sector, numerous efforts have been made to enhance the safety of transportation systems. These efforts have led to a significant reduction in the number of transportation accidents, yet accidents still occur in this domain, incurring substantial costs. The costs of transportation accidents can be categorized into two types. The first type includes direct costs, such as medical expenses, financial damages, and costs associated with the loss of workforce. The second type involves indirect costs, including reduced productivity, diminished quality of life, and decreased investment attractiveness in the transportation sector. The growth and multiplication of transportation accident costs highlight the need for serious actions to reduce these costs. One of the most important actions that can be taken in this regard is predicting the costs of accidents. Predicting accident costs is essential for two reasons. The first reason is that cost prediction helps in making more effective decisions regarding accident reduction. By predicting costs, actions that have the greatest impact on reducing expenses can be identified. The second reason is that cost prediction assists in optimal resource allocation. By forecasting costs, available resources can be allocated in a way that maximizes the impact on cost reduction. One of the effective methods for predicting accident costs is the use of dynamic models. Dynamic models describe systems as a set of components and the relationships between them. By using dynamic models, it is possible to predict system behavior over time. In the field of transportation, dynamic models can be used to forecast factors such as the number of accidents, accident severity, and the related costs. These models can play an important role in decision-making regarding the improvement of transportation system safety.

مدل پويايي‌شناسي سيستم , پيش‌بيني , هزينه , سوانح ريلي , حلقه هاي عِلّي , نمودار جريان و انباشت , نرم افزار ونسيم

System dynamics model , prediction , cost , rail accidents , Causal loops , Stock and flow diagram , Vensim software

Shayan Emami Neyshbouri

Dr. Hamidreza Ahadi