31584

ارائه راهبردهاي استفاده از انرژي خورشيدي در تامين انرژي صنايع كوچك و متوسط ايران

كارشناسي ارشد

مديريت تكنولوژي

1401

1403/7/15

جواد مشايخ

بدون استاد مشاور

مديريت، اقتصاد و مهندسي پيشرفت

در سال¬هاي اخير، كشور ايران با ناترازي در عرضه و تقاضاي انواع حامل¬هاي انرژي شامل گاز، برق، بنزين و گازوئيل مواجه شده كه اين مسئله از چالش¬هاي اساسي و مهم كنوني سياستگذاران بخش انرژي كشور است و بديهي است كه براي حل اين چالش، مديريت توأمان مصرف در كنار مديريت توليد بايستي صورت گيرد. يكي از مسائلي كه به ناترازي برق در سال‌هاي اخير منجر شده، عدم توسعه نيروگاه‌ها متناسب با رشد ميزان مصرف برق است. افزايش سهم توليد انرژي‌هاي تجديدپذير و از جمله انرژي خورشيدي، متناسب با ظرفيت و قابليت بسيار بالاي انرژي¬ خورشيدي در كشور ايران از جمله راهكارهاي موثر براي رفع ناترازي برق در كشور است كه بالفعل كردن اين ظرفيت بالقوه امري بسيار حائز اهميت است. حدود 35 درصد از مصرف برق در كشور ايران مربوط به بخش صنعتي است كه از اين ميزان مصرف، صنايع كوچك و متوسط سهم قابل توجهي را به خود اختصاص داده¬اند. حركت صنايع كوچك و متوسط ايران به سمت استفاده از انرژي خورشيدي مي¬تواند علاوه بر مزايايي نظير تامين برق پايدار اين صنايع و يا اثرات زيست محيطي، نقش مهمي در رفع ناترازي برق كشور بازي كند. از اينرو، اتخاذ راهبردهاي كاربردي و مناسب براي توسعه استفاده از انرژي¬هاي خورشيدي به منظور تامين برق صنايع كوچك و متوسط ايران امري ضروري است كه در اين تحقيق بعنوان اولين تلاش تحقيقي متمركز در اين دامنه، با روش تركيبيSWOT-AHP مورد مطالعه قرار گرفته است. يكي از روش¬هاي پرتكرار و پراستفاده در تحقيق¬هاي سال¬هاي اخير براي استخراج و اولويت¬بندي راهبردها، استفاده از تركيب SWOT و روش¬هاي تصميم-گيري چند شاخصه از جمله AHP مي¬باشد فلذا در اين تحقيق از روش تركيبي SWOT-AHP براي استخراج و اولويت¬بندي راهبردهاي متناظر با توسعه استفاده از انرژي¬هاي خورشيدي در صنايع كوچك و متوسط ايران استفاده شده است. روش مورد استفاده در تحقيق حاضر از نوع كيفي-كمي بوده و مراحل انجام تحقيق بدين صورت است كه در مرحله اول بصورت كيفي عوامل مربوط با ماتريس سوات (SWOT) شامل قوت¬ها، ضعف¬ها، فرصت¬ها و تهديدها در تناظر با موضوع تحقيق، شناسايي و در مرحله دوم، وزن-دهي اين عوامل با روش كمي تحليل سلسله مراتبي (AHP) با استفاده از پرسشنامه خبره، انجام و نهايتاً در مرحله سوم به استخراج راهبردهاي متناظر با عوامل شناسايي شده بصورت كيفي پرداخته شده و اولويت¬بندي راهبردها نيز با روش AHP صورت گرفته است. شايان ذكر است كه جامعه تحقيق شامل افراد خبره مرتبط با انرژي¬هاي خورشيدي و صنايع كوچك و متوسط در ايران مي¬باشند كه با روش نمونه¬گيري هدفمند و گلوله برفي تا رسيدن به اشباع نظري يعني 11 نفر انتخاب شده¬اند. روايي كدهاي مستخرج شده از مطالعات كتابخانه¬اي و مصاحبه¬هاي نيمه ساختار يافته نيز با روش لاوشه بررسي و پايايي آن با استفاده از روش هولستي برآورد شده است. در اين تحقيق، پس از شناسايي 6 نقطه قوت، 8 نقطه ضعف، 7 فرصت و 7 تهديد بعنوان عوامل توسعه استفاده از انرژي¬هاي خورشيدي در صنايع كوچك و متوسط و اولويت¬بندي آنها با پرسشنامه خبره، راهبردهاي متناظر استخراج و سپس اولويت¬بندي شده¬اند. راهبردهاي استخراج شده (شامل 7 راهبرد) در تناظر با عوامل شناسايي شده مرتبط با تحقيق، پس از وزن¬دهي به ترتيب اولويت از رتبه اول تا هفتم عبارتند از: اصلاح قيمت¬گذاري در صنعت برق (با وزن 224/0)، حمايت مالي مناسب از صنعتگر (با وزن 183/0)، جلب اعتماد صنعتگر (با وزن 152/0)، مديريت تركيب ميان توليد داخلي و واردات (134/0)، تقويت ساتبا با ارتقا جايگاه در ساختار اداري و انتخاب تيم مديريتي قوي و كارآمد (با وزن 121/0)، آموزش و فرهنگ¬سازي براي صنعتگران (با وزن 114/0) و بالا بردن توليد محلي با لحاظ كردن مديريت فني شبكه سراسري (با وزن 072/0).

1403/08/18

Providing strategies for using solar energy in energy supplyIran's small and medium industries

10/6/2025 12:00:00 AM

In recent years, Iran has faced an imbalance in the supply and demand of various types of energy carriers, including gas, electricity, gasoline, and diesel, which is one of the fundamental and important challenges of the country's energy sector policy makers, and it is obvious that for To solve this challenge, consumption management should be done along with production management. One of the issues that has led to electricity imbalance in recent years is the lack of development of power plants in proportion to the growth of electricity consumption. Increasing the share of renewable energy production, including solar energy, in accordance with the very high capacity and capability of solar energy in Iran, is one of the effective solutions to resolve the electricity imbalance in the country, and realizing this potential capacity is very important. About 35% of electricity consumption in Iran is related to the industrial sector, of which small and medium industries have a significant share. The movement of Iran's small and medium industries towards the use of solar energy can play an important role in solving the country's electricity imbalance, in addition to benefits such as stable electricity supply for these industries or environmental effects. Therefore, it is necessary to adopt practical and appropriate strategies for the development of the use of solar energy in order to supply electricity to small and medium-sized industries in Iran, which has been studied in this research as the first focused research effort in this field. One of the most frequent and widely used methods in researches in recent years for extracting and prioritizing strategies is the use of a combination of SWOT and multi-criteria decision-making methods, including AHP. Therefore, in this research, the combined SWOT-AHP method has been used to extract and prioritize strategies corresponding to the development of the use of solar energy in small and medium industries in Iran. The method used in this research is of qualitative-quantitative type and the stages of conducting the research are as follows: in the first stage, the factors related to the SWOT matrix including strengths, weaknesses, opportunities and threats are qualitatively analyzed in accordance with The subject of research has been identified and in the second stage, the weighting of these factors was carried out with the quantitative method of AHP using an expert questionnaire, and finally, in the third stage, the strategies corresponding to the qualitatively identified factors were extracted and the strategies were prioritized with AHP method has been done. It is worth mentioning that the research community includes experts related to solar energy and small and medium industries in Iran, who were selected by purposeful and snowball sampling until reaching theoretical saturation, that is, 11 people. The validity of the codes extracted from the library studies and semi-structured interviews were also checked with the Lavshe method and its reliability was estimated using the Holstein method. In this research, after identifying 6 strengths, 8 weaknesses, 7 opportunities and 7 threats as factors for the development of the use of solar energy in small and medium industries and prioritizing them with an expert questionnaire, the corresponding strategies were extracted and then prioritized. The extracted strategies (including 7 strategies) in accordance with the identified factors related to the research, after weighting in the order of priority from the first to the seventh rank, are: pricing reform in the electricity industry (with a weight of 0.224), suitable financial support for the industrialist (with a weight of 0.183), gaining the confidence of the industrialist (with a weight of 0.152), managing the combination between domestic production and imports (0.134), Strengthening Satba by promoting the position in the administrative structure and choosing a strong and efficient management team (with a weight of 0.121), training and culture for craftsmen (with a weight of 0.114) and increasing local production by including the technical management of the national network ( with a weight of 0.072).

ناترازي برق، انرژي خورشيدي، صنايع كوچك و متوسط، رويكرد تركيبي SWOT-AHP

electricity imbalance, solar energy, small and medium industries, SWOT-AHP approach.

Mahdi Hayatdavudi

Javad Mashayekh