33162

طراحي عملكرد مبنا در ايجاد محدوده هاي رود كناري چند عملكردي و تاب آور در اقليم گرم و خشك شط الكوفه نجف ( عراق )

كارشناسي ارشد

مهندسي معماري منظر- -

1401

1403/11/27

مهدي خاكزند

مهشيد قربانيان

مهندسي معماري و شهرسازي

رودخانه‌ها به عنوان عناصر كليدي در ساختار اكولوژيكي و اجتماعي شهرها، نقش بسزايي در حفظ تعادل زيست‌محيطي و توسعه پايدار دارند. بااين‌حال، در اقليم گرم و خشك، رودخانه‌ها با چالش‌هايي همچون كاهش منابع آبي، فرسايش خاك، افزايش دما، و تغييرات اقليمي مواجه‌اند كه مديريت و ساماندهي آن‌ها را پيچيده‌تر مي كند. اين پژوهش با رويكرد طراحي عملكرد‌مبنا، به بررسي و ارائه راهكارهايي براي طراحي محدوده‌هاي رودكناري چندعملكردي و تاب‌آور در بستر رودخانه شط الكوفه در اقليم گرم وخشك نجف (عراق) مي‌پردازد. هدف اين تحقيق، ارائه يك چهارچوب طراحي است كه بتواند ضمن ارتقاي تاب‌آوري اكولوژيكي و اجتماعي، پاسخگوي نيازهاي چندگانه اين فضاها باشد. در اين راستا، از روش تحقيق تركيبي (كمي و كيفي) بهره گرفته شده و شاخص‌هاي كليدي تاب‌آوري از منظر اكولوژيكي، اجتماعي، اقتصادي تحليل شده‌اند. بررسي مطالعات پيشين، تحليل داده‌هاي محيطي و تدوين مدل‌هاي طراحي متناسب با شرايط منطقه، بخش‌هاي اصلي اين پژوهش را تشكيل مي‌دهد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه بهره‌گيري از طراحي چندعملكردي با تأكيد بر ويژگي‌هاي اقليمي، استفاده از پوشش‌هاي گياهي بومي مقاوم به خشكي، به كارگيري راهكارهاي كاهش فرسايش خاك، وتوسعه فضاهاي سبز عمومي، نقش بسزايي در افزايش تاب‌آوري محدوده‌هاي رودكناري دارد. علاوه بر اين، طراحي مبتني بر الگوي هندسي خط كوفي مربع، به‌عنوان يك عنصر هويتي، مي‌تواند ضمن حفظ انسجام بصري و فرهنگي، به جذابيت و كارآمدي فضاهاي رودكناري بيفزايد. پيشنهادهاي ارائه‌شده در اين پژوهش، ميتواند راهگشاي برنامه‌ريزان شهري و معماران منظر در طراحي و ساماندهي مناطق رودكناري در اقليم‌هاي گرم و خشك باشد و به توسعه فضاهاي پايدار و تاب‌آور در حاشيه رودخانه‌ها كمك كند.

1403/12/27

Performance-Based Design in Creating Multifunctional and Resilient Riverfront Areas in the Hot and Arid Climate of Shatt al-Kufa, Najaf (Iraq)

2/16/2026 12:00:00 AM

Rivers, as key elements in the ecological and social structure of cities, play a crucial role in maintaining environmental balance and promoting sustainable development. However, in arid and hot climates, rivers face challenges such as water resource depletion, soil erosion, rising temperatures, and climate change, making their management and planning more complex. This study, adopting a performance-based design approach, explores and proposes solutions for designing multifunctional and resilient riverfront areas along the Shatt al-Kufa River in the hot and arid climate of Najaf, Iraq. The primary objective of this research is to present a design framework that enhances both ecological and social resilience while addressing the diverse needs of these spaces. A mixed-method research approach (quantitative and qualitative) is employed, analyzing key resilience indicators from ecological, social, and economic perspectives. The study consists of reviewing previous research, analyzing environmental data, and developing design models suited to the regional conditions. The findings indicate that implementing multifunctional designs with a focus on climatic characteristics, using drought-resistant native vegetation, applying soil erosion control strategies, and expanding public green spaces significantly contribute to the resilience of riverfront areas. Additionally, integrating the geometric pattern of the square Kufic script as an identity-based element can enhance visual and cultural coherence while improving the attractiveness and functionality of riverfront spaces. The recommendations presented in this study can serve as a guideline for urban planners and landscape architects in designing and managing riverfront areas in hot and arid climates, contributing to the development of sustainable and resilient riverfront spaces.

طراحي عملكرد‌مبنا , تاب‌آوري , رودخانه شط الكوفه , اقليم گرم وخشك

Performance-based design , Resilience , Shatt al-Kufa River , hot and arid climate

Maryam Alkamel

Dr. Mehdi Khakzand