شماره ركورد
34359
پديد آورنده
علي مهدوي نيا
عنوان
ارائه مدل مديريت ريسك وقوع هزينه هاي اضافي پروژه هاي عمراني با استفاده از تكنيك هاي تصميم گيري چند معياره
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
رشته تحصيلي
مهندسي عمران - گرايش مهندسي و مديريت ساخت
سال تحصيل
1402
تاريخ دفاع
1404/10/09
استاد راهنما
دكتر حسن ملكي تبار
استاد مشاور
ندارم
دانشكده
مهندسي عمران
چكيده
انحراف هزينه و عدم قطعيت در برآوردهاي مالي، از چالشهاي بنيادين پروژههاي عمراني محسوب ميشود كه اغلب منجر به ناكارآمدي و شكست پروژهها ميگردد. مديران پروژه براي مقابله با اين معضل، نيازمند انتخاب راهكارهاي مؤثر در شرايطي هستند كه اطلاعات دقيق در دسترس نيست و قضاوتهاي انساني با ابهام همراه است. با وجود توسعه مدلهاي مختلف، اكثر پژوهشهاي پيشين بر دادههاي قطعي متكي بوده و ضمن ناديده گرفتن ابهام ذاتي در قضاوتهاي مهندسي، صرفاً بر بيشينهسازي مطلوبيت تمركز داشته و از سنجش «ميزان تأسف» يا پيامدهاي منفي احتمالي ناشي از انتخاب يك راهكار در شرايط بحراني، غافل ماندهاند. پژوهش حاضر با هدف ارائه مدلي نظاممند براي اولويتبندي استراتژيهاي پاسخ به ريسكهاي هزينهاي تدوين شده است. در اين راستا، ابتدا با مرور ادبيات و نظرخواهي از خبرگان، 11 گروه ريسك كليدي (شامل افزايش قيمتها، ايرادات طراحي، ضعف برنامهريزي و…) و راهكارهاي مقابله با آنها شناسايي گرديد.
دادهها از طريق پرسشنامه تخصصي از خبرگان صنعت ساخت (كارفرمايان، مشاوران و پيمانكاران) گردآوري شد. به منظور مدلسازي عدم قطعيت كلامي خبرگان و غلبه بر محدوديت روشهاي قطعي، از رويكرد تصميمگيري چندمعياره فازي استفاده شد. در اين فرآيند، تكنيك ويكور فازي به دليل قابليت در ارائه راهحل توافقي و در نظر گرفتن شاخص «تأسف» براي رتبهبندي راهكارها بر اساس چهار معيار هزينه، زمان، كارايي و ريسك جانبي به كار گرفته شد.
يافتههاي پژوهش نشان ميدهد كه براي ريسكهاي با اولويت بالا نظير «افزايش نرخ مصالح»، راهكارهايي مانند «انعقاد قراردادهاي تهاتر» و «خريد زودهنگام استراتژيك»؛ و براي ريسكهاي فني نظير «ايرادات طراحي»، راهكارهايي چون «استفاده از مدلسازي اطلاعات ساختمان (BIM)» و «بازنگري مضاعف نقشهها پيش از مناقصه» در رتبههاي نخست قرار دارند. مدل توسعهيافته در اين پژوهش به مديران پروژه كمك ميكند تا با اتخاذ رويكردي پيشگيرانه و علمي، منابع محدود سازمان را صرف اثربخشترين اقدامات كنترلي نمايند.
تاريخ ورود اطلاعات
1404/10/22
عنوان به انگليسي
Developing a Risk Management Model for Cost Overruns in Construction Projects Using Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) Techniques
تاريخ بهره برداري
12/30/2026 12:00:00 AM
دانشجوي وارد كننده اطلاعات
علي مهدوي نيا
چكيده به لاتين
Cost overruns and uncertainty in financial estimates are fundamental challenges in construction projects, often leading to inefficiency and project failure. To mitigate these issues, project managers need to select effective strategies under conditions where precise data is unavailable and human judgments are prone to ambiguity. Despite the development of various models, most prior studies have relied on deterministic data. By overlooking the inherent ambiguity in engineering judgments, they have primarily focused on maximizing “utility” while neglecting the assessment of “Regret”—the potential negative consequences of a decision under critical conditions.
This research aims to bridge this gap by developing a systematic model for prioritizing cost overrun risk response strategies. Initially, through a comprehensive literature review and expert consultation, 11 key risk categories (including economic fluctuations, design errors, poor planning, etc.) and their corresponding mitigation strategies were identified. Data were collected via specialized questionnaires distributed among construction industry experts (employers, consultants, and contractors).
To model the linguistic uncertainty inherent in expert opinions and overcome the limitations of deterministic methods, a Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) approach was adopted. Specifically, the Fuzzy VIKOR technique was employed due to its unique capability to propose a compromise solution and consider the “Regret” index. Strategies were ranked based on four criteria: cost, time, efficiency, and secondary risks.
The findings indicate that for high-priority risks such as “Material Price Fluctuations,” strategies like “Barter Agreements” and “Strategic Early Purchasing” are optimal. Similarly, for technical risks like “Design Errors,” strategies such as “Building Information Modeling (BIM)” and “Double-checking drawings before tendering” ranked highest. The model developed in this study provides project managers with a scientific tool to adopt a proactive approach and allocate limited organizational resources to the most effective control measures.
كليدواژه هاي فارسي
مديريت ريسك هزينه , پروژههاي عمراني , تصميمگيري چندمعياره , ويكور فازي , شاخص تاسف , استراتژي پاسخ به ريسك
كليدواژه هاي لاتين
Cost Risk Management , Construction Projects , Multi-Criteria Decision Making (MCDM) , Fuzzy VIKOR , Regret Index , Risk Response Strategy
Author
Ali Mahdavinia
SuperVisor
Hasan Malekitabar