شماره ركورد
34821
پديد آورنده
معصومه علي نژاد
عنوان
مطالعه و طرح حفاظت از مجموعه ميراث كشاورزي حاجي آباد نيزار قم
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
رشته تحصيلي
مرمت و احيا بناها و بافتهاي تاريخي -حفاظت ومرمت ميراث معماري
سال تحصيل
1401
تاريخ دفاع
1404/07/29
استاد راهنما
دكتر حسين راعي
استاد مشاور
ندارم
دانشكده
دانشكده معماري و شهرسازي
چكيده
مزارع و مجموعههاي كشاورزي تاريخي در قالبها و گونههاي متنوع، در نقاط مختلف ايران پراكندهاند و بخشي ارزشمند از ميراث تاريخي، فرهنگي و توليدي كشور را تشكيل ميدهند. شناخت اين مجموعهها و بررسي ويژگيهاي كالبدي و عملكردي آنها، نقش مهمي در حفاظت و احياي ميراث كشاورزي ايران دارد. استان قم نيز از جمله مناطقي است كه نمونههايي قابل توجه از اين مزارع تاريخي را در خود جاي داده است. پژوهش حاضر با تمركز بر مزرعه اربابي حاجيآباد ـ كه بعدها به روستاي كنوني حاجيآباد تبديل شد ـ در پي معرفي، تحليل و تبيين ويژگيهاي تاريخي و فضايي اين مجموعه است.
در اين تحقيق، علاوه بر بهرهگيري از منابع مكتوب، اسناد تاريخي و مطالعات كتابخانهاي، از مصاحبه با افراد محلي و مطلع نيز استفاده شده تا شناخت دقيقتري از پيشينه و تحولات اين مجموعه به دست آيد. هدف اصلي پژوهش، جلب توجه جامعه علمي و دانشگاهي به اهميت ميراث كشاورزي و ضرورت شناسايي گونههاي مختلف مجموعههاي كشتخواني در ايران است. همچنين تلاش شده است تا رابطه ميان ساختار كالبدي و كاركرد اقتصادي ـ اجتماعي اين مجموعه مورد بررسي قرار گيرد.
مسئله اساسي تحقيق، كمبود آگاهي و فقدان شناخت كافي نسبت به ميراث كشاورزي و مزارع مسكوني تاريخي كشور است؛ موضوعي كه ميتواند روند حفاظت از اين آثار را با چالش مواجه سازد. يافتههاي پژوهش نشان ميدهد كه در اواخر دوره قاجار، حسينعليخان مجللي، فرزند آقاخان و از سران ايل خلج، به دليل حاصلخيزي اراضي حاجيآباد، اين منطقه را براي توسعه كشاورزي برگزيد. او با احداث عمارت اربابي، اسكان كشاورزان مهاجر از روستاهاي پيرامون و ايجاد عناصري همچون آبانبار، باغات، خانههاي دهقاني و زمينهاي زراعي، زمينه شكلگيري روستاي امروزي حاجيآباد را فراهم كرد و توليد محصولاتي مانند گندم، جو و يونجه را گسترش داد.
نتايج تحقيق بيانگر آن است كه تداوم حيات اين مجموعه، وابسته به حفظ كاركرد توليدي و احياي فعاليتهاي كشاورزي آن است. با وجود فرسودگي كالبدي و كاهش جمعيت ساكن، مزرعه حاجيآباد همچنان ظرفيتهاي قابل توجهي براي باززندهسازي و حفاظت پويا دارد و ميتواند بهعنوان الگويي براي حفاظت و احياي مزارع تاريخي اقليم مركزي ايران مطرح شود.
تاريخ ورود اطلاعات
1405/02/27
عنوان به انگليسي
A Study and Conservation Plan on Agricultural Heritage Complex of Haji Abad Farm, Qom
تاريخ بهره برداري
4/21/2026 12:00:00 AM
دانشجوي وارد كننده اطلاعات
معصومه علي نژاد
چكيده به لاتين
This study examines the interest in modern architecture and Iran’s industrial heritage, exploring the subject within the framework of a restoration and revitalization project. An industrial heritage site, whether active or abandoned, affects both industrial workers and the resident population of an industrial neighborhood, including the urban industrial community. However, limited research has addressed the role of public perception in heritage management, often excluding the urban community’s perspective from discussions on the appreciation of modern architecture and Iran’s industrial heritage. This research investigates the industrial landscape of modern architecture in the project An Analysis of Contemporary Heritage in the Historic Urban Landscape of Tehran with an Approach to the Revitalization of the Ford Building in Tehran through a representative sample. It examines the alignment and divergence between expert and community perspectives on the value of industrial heritage. By employing a mixed-method approach including content analysis, Delphi surveys, and principal component analysis, the study reduces the ambiguity of subjective responses and identifies 19 consensus-based indicators, classified into six heritage values. Comparative analysis of rankings reveals significant differences in 12 of these indicators, highlighting conflicts in how experts and the industrial community prioritize industrial heritage value indicators. Indicators with considerable differences are further analyzed to assess their implications across five dimensions of interest in modern architecture and industrial heritage in Iran, including adaptive reuse potential, industrial heritage preservation, economic and social impacts of industrial heritage, cultural value, and education. Since urban industrial areas face dual pressures of industrial heritage conservation and urban renewal, understanding these perceptual differences is essential for inclusive heritage management. The findings also advance methodological approaches for evaluating perceptions of urban heritage.
كليدواژه هاي فارسي
مزرعه مسكون , حاجي آباد نيزار , حفاظت پويا , نظام اربابي_رعيتي
كليدواژه هاي لاتين
Modern architecture , industrial heritage , restoration and revitalization project
Author
Masoumeh Alinejad
SuperVisor
Hosein Raei