4656

4656

مدلسازي رابطه دسترسي به شبكه حمل و نقلي با رشد اقتصادي

كارشناسي ارشد

عمران - برنامه ريزي حمل و نقل

ارديبهشت‌ماه 1392

ارديبهشت‌ماه 1392

دكتر شهريار افندي زاده

چكيده هدف اين پايان‌نامه ارائه رابطه‌اي بين امكان دسترسي به شبكه حمل‌و‌نقلي شهرهاي مختلف كشور ايران و شرايط اقتصادي آن مناطق مي‌باشد. در اين مدل مشخص مي‌شود كه دسترسي به شبكه حمل‌و‌نقلي تا چه حد بر روي شرايط اقتصادي مناطق مختلف تاثير مي‌گذارد. دسترسي به شبكه حمل‌ونقلي قادر است كاربري زمين را تغيير دهد و سبب ايجاد مشاغل جديدي در ناحيه شود و در وضعيت معيشتي مردم ناحيه اثر بگذارد. با توجه به اهميت رشد اقتصادي در پيشرفت جوامع بررسي عواملي كه بر رشد اقتصادي اثر مي‌گذارند از اهميت خاصي برخوردار است. به طور معمول مردم خواهان رشد اقتصادي ،كاهش نابرابري و ريشه كن كردن فقر مطلق هستند. به اين ترتيب با افزايش دسترسي به مناطق دور افتاده‌تر مي‌توان اختلاف طبقاتي را كاهش داد و هنگام تخصيص بودجه حمل‌ونقلي عدالت را رعايت كرده و نواحي داراي اولويت شناخته شوند. اما متاسفانه در ايران هنوز به گسترش شبكه راههاي كشور با توجه به اولويت مناطق، توجه لازم نشده است. ايجاد راهها در مناطق دور افتاده نتيجه ديگري هم در پي دارد و آن پيشگيري كردن از مهاجرت روز افزون افراد ساكن در مناطق محروم به شهرهاي بزرگتر است، در نتيجه از ازدحام جمعيت در شهرهاي بزرگتر كاسته ميشود و مديريت اين شهرها نيز ساده ترخواهد شد. در اين تحقيق ابتدا تعداد 77 شهر از ايران انتخاب شده‌اند. معيار انتخاب اين شهرها به¬گونه¬اي بوده كه فاصله زماني حداقل 3-2 ساعتي از يكديگر داشته¬باشند(تا ساكنين اين شهرها قادر نباشند در يكي از شهرهاي انتخاب‌شده ديگر شاغل باشند) و اين شهرها در سرتاسر كشور پراكنده باشند تا به اين‌ترتيب تمام كشور مورد مطالعه قرار بگيرد. متوسط درآمد هر شهر به عنوان انديس رشد اقتصادي آن شهر در نظر گرفته شده‌است. و براي دسترسي جاده¬اي از فاصله¬ي زماني به عنوان شاخص دسترسي استفاده مي‌شود.البته در اين تحقيق جهت به دست آوردن نتيجه دقيق¬تر دسترسي از طريق حمل¬¬نقل هوايي و ريلي هم در نظر گرفته شده است و بديهي است كه هر چه ميزان رفت¬و¬آمد هواپيما و توقف¬هاي قطارها در هر منطقه بيشتر باشد دسترسي بالاتري براي آن منطقه منظور مي‌گردد و تلاش شده‌است رابطه اي منطقي بين ميزان دسترسي و رشد اقتصادي و يا متوسط درآمد شهرها برقرار كرد. در پايان مشخص گرديد كه دسترسي‌هاي جاده‌اي، ريلي و هوايي شهرهاي كشور ايران رابطه‌اي مستقيم با متوسط درآمد آن شهرها دارد و با افزايش دسترسي اين شهرها متوسط درآمد آن‌ها نيز افزايش خواهد داشت و رابطه‌اي مشخص براي تعيين را ارتباط هركدام از اين حالات دسترسي با متوسط درآمد شهرها ارائه گرديده‌است. واژه‌هاي كليدي: حمل‌و‌نقل، رشد اقتصادي، دسترسي.