7707

7707

جايي براي زندگي

كارشناسي ارشد

معماري

1384

1384

دكتر هاشم نژاد

چكيده : شهرهاي گذشته ايران به دليل برخورداري از يك سازمان منسجم و ارگانيك (اندام وار) داراي سلسله مراتب نظام داري از فضاهاي شهري و مسكوني بوده اند كه مجموع اين سلسله مراتب ها، بافت شهري را مي ساخته است،كه همان بستر سكونت مردمان ساكن در شهرهاي آن زمان بوده و نيز بيانگر شيوه زيستن و انديشيدن آنها در زمانهاي تاريخي براي ما مي باشند. بنابراين وقتي كه از بافت تاريخي صحبت مي كنيم از زندگي و بودن سخن مي گوييم. زندگي كه ساليان دراز در اين بافت ها ادامه داشته و خواهد داشت. بافتهاي تاريخي در گذشته به مرور زمان همراه با روند زندگي تاريخي ساختار ارگانيك خود را ترسيم مي كرده اند. ولي با نفوذ تفكر تجدد گرايي و تمركززدايي و ورود ماشين به عرصه شهرهاي سنتي و عدم شناخت صحيح در مورد نحوه برخود آنها، منجر به تغييرات و مداخلات ناهمگون و ناسازگار با بافت ارگانيك شهرها گرديده است. از جمله دستاوردهاي اين وضعيت جديد شهرها، بي توجهي به زندگي و سكونت انساني و اجتماعي در بافت هاي مسكوني قديم شهرها و مرگ تدريجي آنها به عنوان عرصه هاي سكونت و حيات بوده است .( ترك شهرها از درون و بسط به كرانه ها و حوزه ها) بافتهاي قديم در گذشته هم داراي فضاهاي اجتماعي، پرتحرك، فعال، زنده و پويا و منعطف و هم داراي فضاهاي خصوصي كه همان مسكن كه محل آرامش و فراغت بال است بوده اند . ولي تعريف فضايي و سلسله مراتب اين فضاها با تغييرات بوجود آمده در اثر ناهماهنگي الگوهاي زندگي امروز با كالبد بافت قديم از بين رفته است و اين علاوه بر از بين رفتن هويت، باعث تخليه و فرسايش و ركورد تدريجي بافت قديم گشته است .لذا حفظ و شناخت و ارتقاء و تعيين راهكارهاي مناسب جهت احياء و اين بافتها امري اجتناب ناپذير است و توجه بيشتري را مي طلبد. از طرفي ديگر در جامعه امروز نيز با توجه به رشد چشمگير جمعيت و رشد صنعت ،روند خانه سازي توقف ناپذير مي باشد . بافت كهن آمل نيز داراي عناصر شالوده اي و نمادين متعددي از قبيل محلات مسكوني و مراكز محلات، ستون فقرات بازار، عناصر شهري، گذرها و معابر با استخوان بندي ارگانيك بوده كه دچار مشكلات ناشي از دخل و تصرف هاي ناهمگون به منظور مدرن و امروزي كردن و توسعه مي باشد . محلات مسكوني بافت قديم آمل با حفظ حريم و هويت تاريخي خود به دليل وجود امكانات بالقوه خويش داراي حيات فضايي – كاركردي با ديگر عناصر شالوده اي و ساختار بافت كهن مي باشند . لذا هدف اصلي اين پايان نامه ساماندهي بافت محلات مسكوني و طراحي مجموعه مسكوني (دخل و تصرف كالبدي) در بافت قديم آمل به منظور ارتقاء و حفظ و تداوم فضايي و كاركردي و تقويت ساختار محلات و بافت كهن به عنوان بستر و محيط مسكوني مي باشد . بنابراين هدف طرح ارائه گزينه هاي طراحي براي بازسازي و نوسازي قسمتي از بافت قديم شهر آمل و ساماندهي و طراحي فضاهاي شهري و جمعي و نيز طراحي مجموعه مسكوني كه بتواند الگويي مناسب و هويت بخش، در راستاي الگوهاي سنتي و مطابق با فرهنگ و نيازهاي امروزي ساكنان بافت باشد . حفظ و تداوم فضايي – كاركردي محلات بافت قديم از راه دگرگوني و اصلاح شالوده ها و فضاهاي گذشته با توجه به نياز و شرايط امروزي و نيز احياء استخوان بندي بافت و اتصال آن به فضاهاي طراحي شده و نيز توجه به مسائل تكنولوژيك و بهره گيري از انرژيهاي طبيعي درطراحي مجموعه مسكوني و فضاهاي شهري با توجه به اقليم و شرايط محيطي بافت قديم آمل از اهداف ديگر پروژه مي باشند . بنابراين با توجه به هدف هاي ذكر شده اين رساله راهبردها و اهداف اجرايي زير را مد نظر دارد : - تأكيد در حفظ واحياء هويت محلات كهن مورد مطالعه (نياكي محله، قادي محله، پايين بازار محله) با حفظ حريم و شاخص كردن مراكز محلات اين سه محله قديم و ارتباط بين آنها . - حفظ و ارتقاء كيفيت فضايي مراكز محلات و طراحي فضاي جمعي با تبديل اين مراكز محلات به ميدانچه هايي با دسترسي پباده و طراحي فضاي جمعي براي اجراي مراسم سنتي و مذهبي و همچنين برگزاري بازارهاي هفتگي . - طراحي و فضاهاي مناسب شهري در پيرامون بقعه امامزاده ابراهيم و تبديل قبرستان و محوطه امامزاده به پارك فرهنگي – زيارتي در مقياس شهري و طراحي فضاهاي تجاري، اقامتي و فرهنگي - احياء كالبدي و هويتي گذرها و معابر بافت و ساماندهي دسترسي هاي سواره و پياده در بافت قديم با طراحي مسيرهاي دسترسي و سواره نفوذي و در بافت به جاي مسيرهاي عبوري با بن بست كردن مسيرهاي سواره و همچنين طراحي مسيرهاي پياده و گردشگري - احياء و طراحي حريم نهر شهر رود . با تبديل حريم اين نهر به مسير گردشگري با گذر از ميان مجموعه مسكوني در جهت احياء حس مكان و ديد و منظر گذشته . ‐تعريض و تبديل نهر شهر رود به درياچه محلي جهت ايجاد يك كانون تفريحي در قلب محلات مسكوني - بازسازي و نوسازي بخشي از بافت محله هاي نياكي محله و قادي محله با طراحي مجموعه مسكوني در مفصل دومحله كهن و درمجاورت نهرشهررود - حفظ بناهاي تاريخي با ارزش و مرمت و احياء آنها . با مرمت كالبدي و تغيير كاربري اين بناها به كاربريهايي خاص جهت باز زنده سازي فعاليت در اين بناها . - الگو سازي مجموعه مسكوني در بافت قديم با توجه به هويت و نشانه هاي تاريخي و همچنين توجه به مسائل اقليمي خاص و استفاده از انرژيهاي طبيعي در طراحي سايت پلان و واحدهاي مسكوني مجموعه .